शहाणे मध्यमवर्गीय

हे पान आधी कोकणस्थ, देशस्थ, जोशी वगैरे या नावाने उघडले होते. या सर्वांमध्ये एक समान गोष्ट अशी आहे की ते मध्यमवर्गीय असतात, किंवा असायचे. या मध्यमवर्गीयांच्या शहाणपणावर एक सुंदर लेख वॉट्सॅपवर मिळाला. तो खाली देत आहे. या पानाचे शीर्षकही त्यानुसार बदलले आहे. या विषयावरील मी लिहिलेला लेख या ठिकाणी आहे. https://anandghan.blogspot.com/2022/02/blog-post.html

आजकाल सुशिक्षित लोक जातीपातींना फारसे महत्व देत नाहीत. पोटजातींना तर नाहीच नाही. त्यांच्यात सर्रास विवाहसंबंध होत असल्यामुळे पुढच्या पिढीतल्या मुलांना आपली उपजात कोणती सांगावी हे समजतही नसेल. महाराष्ट्रातल्या ब्राह्मणांमध्ये अनेक पोटजाती आहेत. शंभर वर्षांपूर्वी त्यातल्या कोकणस्थ आणि देशस्थ या दोन पोटजातींमधील लोकांत खूप वाद होत असत असे सांगतात. मी तरी त्याचा अनुभव कधी घेतलेला नाही. अजूनही एक गंमत म्हणून त्यांचे एकमेकांच्या उखाळ्यापाखाळ्या काढणे चाललेले असते. जोशी हे आडनाव या दोन्ही पोटजातींमध्ये अगदी प्रचुर प्रमाणात आहे, त्याशिवाय भारतातल्या इतर समाजांमध्येसुद्धा आहे. कोकणस्थ, देशस्थ आणि जोशी यांच्या गुणविशेषांवर लिहिलेल्या काही मजेदार कविता मला वॉट्सॅपवर मिळाल्या त्या खाली दिल्या आहेत.

१. शहाण्या माणसांचा क्लास

“अरे, पण गरज काय आहे याची?”
हे वाक्य ज्यांना योग्यवेळी, योग्य ठिकाणी, योग्य गोष्टीविषयी आणि योग्य व्यक्तीशी बोलताना वापरता येतं ना, ती माणसं शहाणी असतात. जपून वागतात, जपून जगतात आणि जगताना इतरांनाही जपतात.

ऊठसूठ हाॅटेलात जाऊन खाणार नाहीत, सतत बाहेरून पार्सल मागवणार नाहीत, सारखी खरेदीही करणार नाहीत.
रेल्वे स्टेशन किंवा एसटी स्टॅन्डवर पहाटे साडेचार किंवा पाच वाजता एकटे उतरले तर अर्धा तास तिथंच थांबतील.
भल्या पहाटे जाऊन घरच्यांच्या साखरझोपेचा विचका करणार नाहीत आणि दुप्पट-तिप्पट पैसेही खर्च करणार नाहीत.
अर्धा तास थांबतील, बसेस सुरू झाल्या की शांतपणे घरी पोचतील. सकाळचा पहिला चहा घरीच घेतील, सात वाजता आलेला वर्तमानपत्राचा ताजा अंक वाचतील.
अर्धा तास वाचवण्यासाठी जिवाचा आटापिटा करून तिप्पट पैसे खर्च करणार नाहीत.
पण कुटुंब असेल, लहान बाळ असेल तर असं वागणार नाहीत. रिक्षा करतील, थोडीफार घासाघीस करतील, आणि घरी जातील.
हे जगण्यातलं व्यावहारिक शहाणपण पिढ्यानपिढ्या रक्तात मुरलेला एक वर्ग आपल्या समाजात आहे.
अनेकजण त्यांना मिडलक्लास म्हणतात, पण माझ्या लेखी ती खरी शहाणी माणसं असतात. त्यांना ‘मजेत जगावं कसं?’ हे समजायला पुस्तक वाचावं लागत नाही, ते मजेतच जगत असतात. किंबहुना, जगण्याचा आस्वाद घेण्याची कला त्यांना जन्मजात अवगत झालेली असते.

आपलं मूल अनवाणी शाळेत जाणार नाही याची काळजी त्यांना असते.
ती काळजी वूडलँड, क्राॅक्स, ली कूपर, बाटा यांनी शांत करण्याचा उद्योग ते करत बसत नाहीत. लखानी किंवा पॅरागाॅन ते आनंदानं निवडतात, आनंदानं वापरतात, गरजा पूर्ण करतात आणि मस्त राहतात.

स्वत:ची वाहनं ते स्वत: धुतात, पुसतात. सायकलला स्वत:च ऑयलिंग करतात. घरातल्या पंपानं सायकलच्या टायरमध्ये हवा भरतात.
सुटी फुलं आणतील, देवाच्या पूजेचे हार स्वत: तयार करतील. बुटांना पाॅलिश स्वत:च करतील. ते रोज जमणार नसेल तर बाहेरून आल्यावर बूट काढले की, मोज्यानंच ते बूट स्वच्छ पुसतील, आत ठेवतील आणि मग मोज्यांचा जोड धुवायला टाकतील.
हे काटकसरीचं जगणं नसतं, हे योग्य जगणं असतं.

ज्या खोलीत कुणी नसेल तिथले लाईट्स आणि पंखे बंद ठेवतात. गरज नसताना घरभर दिवे आणि पंखे विनाकारण चालू ठेवण्याचा शौक त्यांना नसतो.
रात्री खिडक्या उघड्या ठेवून झोपतात, एसीची गरज पडत नाही. गरज नसताना ‘बाय वन गेट वन फ्री’ च्या शंभर जाहिराती पाहिल्या तरीही त्यांना काहीही फरक पडत नाही. पण गरज असेल तेव्हा रेमण्ड, सियाराम, अरविंद मिल्स, विमल असंच कापड घेतील.
रेडिमेड घेण्यापेक्षा शिवून घेतील. मस्तपैकी चार-पाच वर्षं तरी सहज वापरतील.

घरी कुणी आलं की, पोह्याचा चिवडा, भडंग, खोबऱ्याची वडी किंवा शेंगादाण्याचा-रव्याचा-बेसनाचा लाडू मनापासून देतील आणि नंतर आलं घातलेला कपभर चहा.. (हे सगळे पदार्थ घरीच स्वहस्ते केलेले असतात आणि चहापत्ती घाऊक मार्केटमधून आणलेली असली तर आलं, गवतीचहा, चिमूटभर सुंठ घालून तिला फक्कड रंगत कशी आणायची, हे तंत्र बरोब्बर समजलेलं असतं.) आल्यागेल्याचा, पै-पाहुण्यांचा पाहुणचार मस्त करतात, रिटर्न गिफ्ट म्हणून उगाचच महागड्या गोष्टी देऊन इंप्रेशन मारायला जात नाहीत.

सणावाराला घरी गोड पदार्थ तर होणारच. घरच्या तुपातला शिरा, खीर, चक्का आणून घरी केलेलं श्रीखंड (अनेकदा चक्कासुद्धा घरीच करतात) हे पदार्थ पेटंट असतात. अचानकच गोड खाण्याची हुक्की आलीच तर केळ्याचं शिकरण दोन मिनिटांत तयार..!
घरात कुणी नसेल आणि एकटाच मुलगा किंवा पुरूष जरी असेल तरी स्वत:च्या वेळेपुरती मुगाची खिचडी त्याला करून खाता येते. दुपारच्या उरलेल्या पोळ्यांची वरणफळं त्याला बरोबर जमतात. कालचा उरलेला भात फोडणी देऊन सकाळी खाता येतो. किंवा वेळप्रसंगी दहीपोहे करूनही उदरभरणाची सोय करता येते. त्यासाठी हाॅटेलची पायरी चढण्याची गरजच पडत नाही. ह्या जगण्याला लो प्रोफाईल, मिडलक्लास किंवा चिक्कूपणा म्हणणारी माणसं बिनडोक असतात. कारण,
हे परफेक्ट आत्मनिर्भर जगणं आहे.

यांच्या घरातले पुरूष दळणं आणतात, वाणसामान आणतात, भाजी आणतात, इस्त्रीचे कपडे लाॅन्ड्रीत नेऊन देतात आणि घेऊनही येतात. रद्दीवाल्याकडे स्वत:च रद्दी घेऊन जातात. स्वत: पानं घेणं आणि जेवण झाल्यानंतर स्वत:चं ताट स्वत: घासणं, फरशी पुसणं यात त्यांना काहीही गैर वाटत नाही. पहिल्या पगारात घेतलेलं घड्याळ ते रिटायर होईपर्यंत छान वापरतात. पाच-सात वर्षं चष्म्याची फ्रेम बदलत्या नंबरनुसार काचा बदलून वापरतात. याच्यात त्यांना कसलाही कमीपणा वाटत नाही.

मुलाचा पहिला वाढदिवस, पाचवा वाढदिवस खाजगी हाॅल किंवा पार्टी हाॅल घेऊन साजरा-बिजरा करत नाहीत. असल्या कृत्रिम आनंदाची त्यांना गरज नसते. पण मुलांच्या शिक्षणाविषयी मात्र अजिबात तडजोड नसते. अगदी निगुतीनं मुलांना शिकवतात. महागड्या ब्रॅन्डेड गोष्टी चांगल्या असतातच असं नाही, यावर त्यांचा पूर्ण विश्वास असतो. त्यामुळं, चांगली शाळा ते बरोबर निवडतात आणि मुलांना शिक्षण देतात. मुलांना खाऊनही माजू देत नाहीत आणि टाकूनही माजू देत नाहीत. सापशिडीतल्या ९८ आकड्यावरच्या सापाला घाबरायचं नाही, हे आपल्या मुलांना शिकवायला त्यांना कुठल्याही मोटिव्हेशनल ट्रेनरची गरज भासत नाही, ते स्वत:च खंबीर असतात. आवश्यक तेवढी यथाशक्ती बचत करून, साधी सरळ भरवशाची गुंतवणूक आणि साधा जीवनविमा एवढ्यावर त्यांना सुरक्षित वाटतं. गडगंज श्रीमंत होण्याचा हव्यास ते धरत नाहीत. अनैतिक मार्गानं काहीही कमावण्याचा विचारही करत नाहीत. “जोडोनियां धन उत्तम व्यवहारें, उदास विचारें वेच करीं”
या तुकोबारायांनी सांगितलेल्या पक्क्या धारणेनं जगतात. म्हणून त्यांची वखवख होत नाही, त्यांना भस्म्या होत नाही. षड्रिपूंचा त्रास तर अजिबात नाही..
हेच तर खऱ्या अर्थानं निरामय आयुष्य आहे ना..!

घरात महागडं इंटिरिअर नसलं तरी, घरी कामाला येणाऱ्या बाईंच्या मुलांच्या वह्यापुस्तकांसाठी मात्र बरोबर पैसे दिले जातात, अगदी न चुकता. सकाळी दारी आलेल्या वासुदेवाला किंवा समर्थ संप्रदायातल्या माधुकरी मागणाऱ्यांना तांदळाचं माप मिळतंच. दरवर्षी दिवाळीला पोस्टमनला शंभराची नोट मिळते. सगळ्या रेषा कशा अगदी समांतर..
कशाचंही तंगडं कशातही अडकत नाही, कसला गुंता नाही, वैचारिक गोंधळ नाही. बेष्ट आयुष्य..!
समंजस आयुष्य..!
विनाशर्त विनातक्रार संपूर्ण स्वीकारलेलं आयुष्य..!

‘क्रेझ’ या गोष्टीशी यांचा लांबून-लांबून संबंध नसतो. म्हणून यांचे व्याप मर्यादित असतात. आयुष्याकडून फार अपेक्षा नसतात, हट्ट-दुराग्रह तर अजिबातच नाहीत. वर्षाकाठी दिवाळीसारख्या एखाद्-दुसऱ्या प्रसंगी कापड खरेदी वगैरे होते, जमल्यास गुरूपुष्यामृताच्या दिवशी एक ग्रॅम सोनं घरी येतं आणि देवघरात देवासमोर ठेवलं जातं. अट्टाहास कुठलाच नाही. ह्या जगण्याला ते
‘हा माझा मार्ग एकला’
असं म्हणू शकतात, पण
‘मैं जिंदगी का साथ निभाता चला गया’
हे म्हणणं त्यांना साधलेलं असतं. ह्या जगण्याला काय म्हणाल? मिडलक्लास?
नाही. हा तर खरा वरचा क्लास.. विषमभुज त्रिकोणाला सुद्धा समभुज करण्याची अफाट विलक्षण शक्ती ज्यांच्या दृष्टीकोनात ठासून भरली आहे असा क्लास…!

कुणी त्याला मिडलक्लास म्हणो किंवा मध्यमवर्गीय..
पण हा आहे खऱ्या शहाण्या माणसांचा क्लास…!

🙏🌹🙏 वॉट्सॅपवरून साभार दि. १३-०३-२०२२

२. कोकणस्थांची कविता… तिला देशस्थांचे उत्तर

*कोकणस्थांची कविता 😗

मी आहे ब्राह्मण कोकणस्थ
आम्ही कधीच बसत नाही स्वस्थ

रीतीरीवाजांमध्ये आमचा अव्वल नंबर आहे
आमचीच पालखी प्रत्येक जण वाहे
बचतीचा मार्गच आमचा धर्म आहे.
आम्ही कधीच नसतो अस्ताव्यस्त
मी आहे ब्राह्मण कोकणस्थ!!१!!

वंशपरंपरा आम्ही दांडीवर कपडे टाकतो
पण त्याचा क्रम कधीच बदलत नसतो
बदलला तर आम्ही लगेच पिसाळतो
दुसऱ्या जातीची सून आली तर होतो आम्ही त्रस्त
मी आहे ब्राह्मण कोकणस्थ!!2!!

एका काडीनेच गॅस पेटवितो
लगेच दुसऱ्या गॅससाठी ती विझवून ठेवितो
वरण-भाताशिवाय आम्ही जेवत नसतो
त्यानेच जेवण होते आमचे मस्त
मी आहे ब्राह्मण कोकणस्थ!!3!!

लोकमान्य आमच्यातच जन्माला आले
सर्व क्रांतिकारक आम्हीच देशा दिले
स्त्रियांना अण्णासाहेबांनीच उद्धरले
साधू न होता राहतो नेहमी व्यस्त
मी आहे ब्राह्मण कोकणस्थ!!4!!

दादा फाळक्यांनी चित्रपटसृष्टीचा पाया घातला
राजा परांजपे यांनी देशभर पसरविला
माधुरीने त्यावर कळस चढविला
असे क्षेत्र नाही जेथे नाही आमचा हस्त
मी आहे ब्राह्मण कोकणस्थ!!5!!

भांडणातसुद्धा आम्ही कमी नाही
तत्वांसाठी आमचे आयुष्य जाई
वाटण्यांमध्ये झाडूची सुद्धा विभागणी होई
त्यासाठी आम्ही होत नाही त्रस्त
मी आहे ब्राह्मण कोकणस्थ!!६!!

लाचारी करून मागत नाही दान
व्यवहार करतानाही राखतो अभिमान
नेहमी असते आमची ताठ मान
खर्चाला असते आमची कडक शिस्त
मी आहे ब्राह्मण कोकणस्थ!!७!!

गॅस सिलेंडर वर तारीख लिहितो
वेळेआधी संपला तर उपासच घडतो
तोच मग आमचा एकादशीचा दिवस होतो
उपासाला कधीच आम्ही खात नाही जास्त
मी आहे ब्राह्मण कोकणस्थ!!८!!

महिन्याची पेपर रद्दी मोजून लावलेली असते
वाण्याला तागडीची गरजच नसते
त्याच पैशातून आमची भिशी चालत असते
पै पैसा करून आम्ही घेतो खस्त
मी आहे ब्राह्मण कोकणस्थ!!९!!

चोवीस कॅरेट शिवाय सोने घेत नाही
पेठे-गाडगीळांशिवाय दुसरे दुकान पाहत नाही
दागिन्यांत आमची असते सर्वांवर मात
नाही वापरत आम्ही तांबे-पितळ-जस्त
मी आहे ब्राह्मण कोकणस्थ!!१०!

काय बरोबर ना ?

*देशस्थांचे उत्तर 😗

आम्ही देशस्थ💐😀

जग जरी म्हणत असले कितीही बेशिस्त
तरी देखील अभिमानी ..आम्ही देशस्थ

नसतो जेवणाला आमच्या वेळ अथवा नियम
अतिथीच्या तृप्तीसाठी राखुन असतो संयम
व्यवहारापेक्षा माणुसकीला असतो व्रतस्थ
मी आहे ब्राह्मण देशस्थ !!

असतील कपडे जरी घरात कुठेही पडलेले
कपड्यांपेक्षा नातेसंबंधच अधिक सांभाळलेले
गदारोळात नात्यांच्या जरी होतो आम्ही त्रस्त
मी आहे ब्राह्मण देशस्थ !!

चहा झाला असेल ना? असे विचारत नाही
चहासाठी आलेला जेवण करूनच जाई
अघळ पघळ गप्पांमधे नेहमी आम्ही व्यस्त
मी आहे ब्राह्मण देशस्थ !!

ज्वारी झाली महाग तरी भाकरी चुकत नाही
वरणभातावर भागवण्याची आमची परंपरा नाही
चटण्या भाज्या असल्यावरच जेवण लागते मस्त
मी आहे ब्राह्मण देशस्थ !!

लग्न कार्य असतो आमचा महिनाभरचा खेळ
नसते कुठले बजेट ,ना हिशोब ना ताळमेळ
उसने देता घेता नसते काळजी किंवा खंत
मी आहे ब्राह्मण देशस्थ !!

गॅस जरी संपला तरी उपाशी रहात नाही
अडचणीला देशस्थाचाच शेजार धावून येई
वसुधैव कुटुंबावर असते नेहमीच भिस्त
मी आहे ब्राह्मण देशस्थ !!

“आला सण की घाल पुरण” अशी आमची रीत
पोळीवरती डावभर तूप .. आम्ही नाही भीत!
हौसे पुढे कुठे असते महाग आणि स्वस्त?
मी आहे ब्राह्मण देशस्थ !!

सोने कसले घेता? जपतो सोन्यासारखे क्षण
पैसा प्रतिष्ठेहून मोलाचे समोरच्याचे मन
अंत्ययात्रेची गर्दी सांगे..आम्ही किती श्रीमंत!
मी आहे ब्राह्मण देशस्थ !!

गदिमांच्या शब्दांसाठी फडक्यांच्या चाली
चितळ्यांना मोठं करते देशस्थाचीच थाळी
आमची इन्फोसीस सांभाळते किती कोकणस्थ!
मी आहे ब्राह्मण देशस्थ !!

ऋषी मुनींची परंपरा रक्तामधे खेळते
आर्यधर्माचे बाळकडू गर्भामधेच मिळते
देशस्थातच जन्मा येती किती संतमहंत!
मी आहे ब्राह्मण देशस्थ

भाषा आमची माउलींची जणू इंद्रायणी
भक्ती प्याली नाथाघरच्या हौदामधले पाणी
ठामपणा शिकवत राही ..रामदासांचे ग्रंथ
मी आहे ब्राह्मण देशस्थ !!

क्रांतीकारक काय फक्त कोकणात जन्मा येतात?
फासावरले राजगुरू काय तुमचे काका लागतात?
नथुरामाचे रामायण …काय सांगू जास्त?
मी आहे ब्राह्मण देशस्थ

कर्वे असतील मोठे, पण आमचे आमटेही महान!
माधुरीला झाकोळेल.. गंधर्वांची शान!
तरी देखील माजवत नाही कुठले आम्ही प्रस्थ
मी आहे ब्राह्मण देशस्थ !!

वसिष्ठांच्या छाटीला तर सूर्याइतकी दीप्ती
कमंडलूत समुद्र त्यांच्या , धरणी कुबडीवरती
सागराचे प्राशन करी आमच्यातला अगस्त्य
मी आहे ब्राह्मण देशस्थ !!

आमच्या देशस्थीची आगळीच आहे शान
कुठेही जा, देशस्थांनाच मिळतो अधिक मान
“आमचे वागणे देशस्थीच” असे सांगतात कोकणस्थ
मी आहे ब्राह्मण देशस्थ !! मी आहे ब्राह्मण देशस्थ !!

👆🏻👆🏻👆🏻
ह्याला माझ्या शाळेतील कऱ्हाडे मित्राच – अनिल खांडेकर – स्वरचित उत्तर 😀😀👇🏻👇🏻👇🏻

मी आहे ब्राह्मण कऱ्हाडे
कोकणात, देशावर, सर्वदूर आमची बिऱ्हाडे
अतिथी देवो भव: असा आमचा शिरस्ता
पोटातून हृदयाकडे जातो म्हणे प्रेमाचा रस्ता
ओळखी इकडे तिकडे चोहीकडे
मी आहे ब्राह्मण कऱ्हाडे!

भेटीगाठी ठरल्या की आधी भोजनाची चर्चा
खमंग स्वादिष्ट जेवणात आमचा नंबर वरचा!
आमच्यात पुरुषही झकास रांधे-वाढे,
मी आहे ब्राह्मण कऱ्हाडे!

साधेपणा आणि नीटनेटकेपणा आमच्या अंगी
उधळपट्टी कमी, तरी बेत सारे जंगी
कलागुणांची आवड आमच्याकडे
मी आहे ब्राह्मण कऱ्हाडे!

फार ढिसाळ कारभार नाही, ना कडक शिस्त
तरी चोख काम करण्यावार आमची भिस्त
ना अतिरेक काटकसरीचा, ना खर्चाचे राडे
मी आहे ब्राह्मण कऱ्हाडे!

पक्वान्न नसली तरी चालतील, आमटी आमची जीव कि प्राण
शेजाऱ्यांशी चालू असते पदार्थांची देवाण घेवाण
सगळं असलं तरी काहीतरी हवं डावीकडे,
मी आहे ब्राह्मण कऱ्हाडे!

आलं गेलं सतत हवं तरच ते घर, असा आमचा नियम
आज हे येणारेत उद्या त्यांच्याकडे जायचंय चालू असतं कायम
कुणाकडे गेल्यावर मदतीला सरसावतो पुढे
मी आहे ब्राह्मण कऱ्हाडे!

मावस बहिणीचा मामेदीर तो चुलत भावाचा मावसभाऊ
नात्यांची कोडी घालत, सोडवत एकमेकांना धरून राहू
अर्धा वेळ गप्पा ह्याच, कधी गेलो कुणाकडे..
मी आहे ब्राह्मण कऱ्हाडे!

खांडेकर, किर्लोस्कर, पराडकर, आणि सप्रे
महान व्यक्तींची यादी संपतच नाही बापरे!
पाध्ये, पंत, ठाकूरदेसाई आणि श्रीखंडे
मी आहे ब्राह्मण कऱ्हाडे!

  • अनिल खांडेकर विलेपार्ले,
  • Santosh Kulkarni: म्हणूनच म्हणतोय संगम होऊ देत तिघांचा
    आपण सुखी समाज सुखी आणि देश सुखी, एक परिपूर्ण प्रेमाचा गोड संगम

अरे वेड्यानो. नका भांडु नका करु त्रागा,
मी आहे, हिंदू हे गर्वाने सांगा
🌹वर्षा 🌹

३. कोकणस्थांवर छान कविता

घारे गोमटे अन लख्ख गोरे
सावळे आणि वागण्यात न्यारे
खरे गोखले दामले परचुरे
जाणावी कोकणस्थ ज्ञाती

सानुनासिक बोलती शब्द
ठेविती परशुरामीय अब्द
पराक्रमे करिती देश स्तब्ध
अशी चित्पावन ज्ञाती

दिसती आम्ब्यासारीखे सुरेख
वागती फणसासारिखे कंटक
डोकाविता यांच्या हृदयात
रसाळ गरे मिळती

बोलणे यांचे अतिस्पष्ट
फार लवकरी होती रुष्ट
जगण्या घेती अपार कष्ट
मार्गे सरळ असती

पै पै गाठी साठविती
पर्शुरामासी आठविती
समोर समोर हिशोब राखिती
कर्ज न ठेविती दुसर्यांचे

अटकेपार झेंडे रोविले
मराठ्यांचे सामर्थ्य वाढविले
पेशवेपद भूषविले
ब्राह्मणांची मान उन्चाविती

प्रसविले केसरी टिळक
आगरकर ते सुधारक
शास्त्री चिपळूणकर प्रेरक
करती

कान्हेरे, फडके, चाफेकर
गोगटे आणि सावरकर
क्रांतीकारकांची तळपे धार
या महाराष्ट्र देशी

गोखले, कर्वे , साने गुरुजी
सुधारक समुद्र देती भरती
सहकाराचा पाया रचिती
गाडगीळ प्रभृती

रामायण गाई सुधीर
मालती उडवी बहार
फाळके परांजपे दामले नेने
गुंफिती चलचित्रांचा हार

देसाई पेठे दांडेकर गाडगीळ
चितळे घैसास आणि सकळ
केळकर भट लाविती मूळ
उद्योग धर्माचे

केशवसुत टिळक केतकर
कवितेतुनी देती शब्द सार
जे करी आम्हा हुशार
दुध ते वाघिणीचे

फडके गाडगीळ आणि काळे
देती कथेस रूप आगळे
मराठीस देई वळण वेगळे
साहित्यसेवा कोब्रांची

ऐसी हि नर रत्नांची खाण
कौतुके थकले शब्दांचे वाण
कयांचे गुणगान
यथा बुद्धी

असेच व्हा कीर्तिवंत
म्हणावा जयजयवंत
गणेशा चरणी मागतो साद्यंत
मागणे प्रेमाचे

ऐसे कवतुक केले
जैसे शब्द सुचिले
असेल काही चुकले
दुर्लक्षावे म्हणे वेदांत

🙏🙏🙏🙏🙏🙏

४.जोशी

जोशी नुसतं आडनाव नाही,
जोशी एक…..”दर्जा” आहे!
प्रांत असेल कुठलाही पण,
जोशी त्यातली उर्जा आहे!

जोशी उगाच चमकत नाहीत,
जोशी म्हणजे केवळ संयम!
नुसते कायदे करत नाहीत,
आयुष्यभर पाळतात नियम!

सर्वसमावेशक आडनाव,
तरीही उगाच लाटा नाहीत!
जोशी चाललेच नाही कधी,
अशा जगात वाटा नाहीत!

गातात तेव्हा भिमसेन जोशी,
बोलतात तेव्हा विघ्नेश जोशी!
अशोक सराफ खिशात टाकते,
तीही निवेदिता जोशी!

जन्मजातच विनय रक्तात,
उतत नाहीत,मातत नाहीत!
झोपून नसतात उषःकाली,
विनाकारण जागत नाहीत!

नाकासमोर चालणं माहीत,
तरी वळण येताच वळतात!
घडण्याआधी बऱ्याच गोष्टी,
केवळ प्रतिभेनेच कळतात!

जोशी आणि प्रतिभेचं,
युगान् युगं सख्ख नातं!
स्वतः गिळत नाही तरी,
दुसऱ्यांसाठीच दळतं जातं!

जोशी तसे “हवा”च असतात,
जाणवतात पण दिसत नाहीत!
खुर्ची रिती दिसली तरी,
उगाच धावून बसत नाही!

जागतिक जोशी दिन बिन,
जोशी फारसा मानत नाही!
खिसा असो,खिसा नको,
जोशांसारखी दानत नाही!

प्रमोद जोशी.देवगड.9423513604

५. चित्पावनी भोजन

ठेवा सुंदर पात्र शुद्ध करुनी चौरंगी त्या चंदनी
रांगोळी भवती सुरेख बरवी काढा तयालागुनी
चौरंगावरती चहुदिशि पहा ठेवा सुगंधी फुले
डाव्या बाजुस नेहमी भरुनिया तांब्या असावा जले

पात्री सव्यकरी चविष्ट चटणी वाटूनि पाट्यावरी
मिरची नारळ लिंबु मीठ मिसळा निवडून कोथिंबीरी
आणी लोणचि कैरी लिंबु आवळा त्याखालि कोशिंबीरी
केळी गाजर काकडी कितितरी करतात नानापरी

चटणीच्यावरि पात्रशीर्षि इवले वाढा लवण मागुती
लिंबाला मग अष्टमांश चिरुनी वाढा तिथे फोड ती
चटणी लोणची मीठ घेउनि सवे कोशिंबिरीची नदी
पात्री वाहु नये म्हणून तिजला निथळून घ्यावे आधि

उजव्या बाजुस वाढती रुचिकर भाजी कढी आमटी
डाळिंब्या उसळी, अळु फदफदी, सारे पहा गोमटी
सारे जिन्नस वाहती म्हणुनिया द्रोणांतरी वाढणे
वाढा शांतपणे नको गडबडी थेंबास ना सांडणे

भाजी कोरडि त्यासवे कवण हो पात्रांतरी ती बरे
केळी केळफुले अपक्व फणसा फोडून त्याचे गरे
आठळ्या उकडुनि फोडणी करुनिया किंवा बटाटे जरी
घाला तो कढिलिंब लाल मिरच्या आणी जिरे मोहरी

वाढा ओदन शुभ्रसा वरण ते लिंबू लवण त्यावरी
साजूक तूप तयावरी धरुनिया ती धार हो साजिरी
हा झाला पहिला असाच दुसरा वाढा मसाले आता
दध्योदन आणि शेवटास करुनि होण्या मनी शांतता

भातासोबत वाढणे आणुनिया पोळी पुरी भाकरी
असता तांदुळ भाकरी मऊ जरी नवनीत घाला वरी
पोळ्याही घडिच्या करा फुगवुनि अर्धी न वाढा कधि
काढा ताजि पुरी झणी तळुनिया तळुनी न ठेवा आधि

पापड नाचणी कुर्डई तळुनिया मिरगुंड किंवा जरी
वाढावी नच ‘घेइ घेइ’ करुनी आग्रह नको यापरी
गोडाची मग जिन्नसे करुनिया वाढा जरा आग्रहे
तो ही माणूस पाहुनि,न इतरा जाणा परब्रह्म हे

मोदक सुंदर शुभ्र ते करुनिया त्याच्या कळ्या काढूनि
आती सारण चांगले भरुनिया नाके जरा दाबुनि
आता त्या उकडा, हळूच धरुनि पात्रांतरी वाढूनि
नाके फोडुनि त्यामधे घृत अहा साजूक द्या ओतुनि

आता ते सुरु भोजनास करणे “वदनी कवळ” गाउनि
हरहर पार्वती शंकरा स्मरुनिया सीतापती वंदुनी
आणी शेवटी भोजनान्त समयी तक्रा आणा मागुनी
ऐसे हे सगळे व्यवस्थित करा ही रीत चित्पावनी
💐🌹🇮🇳🙏🙏🙏🇮🇳🌹💐

. . . . . वॉट्सॅपवरून साभार दि.०१-०२-२०२२

६. चित्पावन ब्राह्मणांची ……” संस्कृती “

या लेखातील चित्पावनांचा पोशाख आणि भाषा या मुद्द्यंशी मी सहमत नाही. टिळक, केळकर, चिपळूणकर वगैरे सर्वांच्या फोटोत त्यांनी अंगरखा घातलेला दिसतो आणि चित्पावनी भाषा फक्त कर्नाटकातल्या दक्षिण कन्नड भागात बोलली जाते. पण इतर अनेक बाबतीत माहितीपूर्ण असा हा लेख आहे. .. आनंद घारे

चित्पावन ब्राह्मणांची ……” संस्कृती “

सन १९५० च्या पूर्वी असलेल्या पिढ्यांत पुरुषांचा पोषाख मुख्यत्वे उपरणे व धोतर आणि स्त्रियांचा नऊवारी लुगडे असा असे. १९७० नंतरच्या दशकांत त्यांची जागा पुरुषांचा पायजमा किंवा पॅन्ट आणि स्त्रियांची सहावारी साडी यांनी घेतली. चित्पावन समाज महाराष्ट्रातील सामाजिक पुनरुत्थानाच्या विविध चळवळीचे लक्ष्य ठरत आला. सुरुवातीस सौम्य विरोध झाला तरी हा समाज नव्या आधुनिक विचारसरणीला धरून सामाजिक सुधारणा सकारात्मकतेने अमलात आणत गेला. याचा मुख्य परिणाम असा झाला की आज कोकणस्थ स्त्रियाही पुरुषांच्या बरोबरीने जीवनातील सर्व क्षेत्रांत कार्यरत दिसतात. कुलाबा गॅझेटियरनुसार पेशव्यांच्या काळात अनेक कोकणस्थ कुलाबा जिल्ह्यात स्थायिक झाले. यांच्या स्त्रिया या दिसायला सुंदर असल्याचे जाणवते. हे मध्यम बांध्याचे असतात. हया व्यक्ती मराठी भाषिक आहेत. यांपैकी काही व्यापारी आहेत तर काही सरकारी कर्मचारी, भिक्षुकी करणारे, तर काही धनिक आहेत. यांची घरे माती आणि दगडाची असून घराभोवती बाग दिसते. त्यांचे दैनंदिन अन्न भात, पोळी, भाजी, लोणी, कडधान्ये, दही असे प्रामुख्याने आहे. ते दिवसातून दोनदा भोजन करतात.

कुलदेवता…..!!
गुहागर येथील श्री व्याडेश्वर हा कुुलस्वामी तर अंबेजोगाई येथील योगेश्वरी भवानी, महालक्ष्मी, वज्राई या कोकणस्थांच्या कुलदेवता आहेत. काळभैरव, हरिहरेश्वर, व्याघ्रेश्वर, वेळणेश्वर, लक्ष्मीनृृसिंंह, केशवराज, परशुराम इ. देवताही चित्पावनांंच्या कुलदेव व कुलदेवता आहेत.

सण…..!!
चैत्र पाडवा,नागपंचमी ,नारळी पौर्णिमा,दसरा,दिवाळी,आषाढी कार्तिकी एकादशी ,मकरसंक्रांत,होळी, रंगपंचमी हे कोकणस्थांचे सर्वसामान्य सण होत.रंगपंचमीचे महत्व पेशवाईपासून वाढले आहे,होळीचा सन केवळ एक धार्मिक कार्यक्रम म्हणून केला जाई.

महालक्ष्मी अष्टमी पूजन (नवरात्र)…..!!
आश्विन महिन्यात येणाऱ्या नवरात्रातील अष्टमीला कोकणस्थ ब्राह्मणांत घागरी फुंकल्या जातात. सकाळी सोवळ्यात सुवासिनी महालक्ष्मीची पूजा करतात. नवविवाहित स्रिया पाच वर्षपर्यंत खडे आणि दोरक यांची पूजा करतात. तो दोरक नंंतर मनगटाला बांधतात. तिन्हीसांजेला महालक्ष्मीचा तांदळाच्या उकडीचा मुखवटा तयार करून देवी उभी करतात. नंंतर तिची पूजा करण्यात येते. त्यावेळी देवीची ओटी भरून हा दोरक देवीला अर्पण करतात. धूपाच्या धुराने भरलेल्या घागरी फुंकण्याला संंध्याकाळी सुरुवात होते. मध्यरात्री १२ वाजेपर्यंत हा अष्टमीचा खेळ चालतो.

संक्रांत……!!
संक्रांतीचे वाण पदार्थ एका मातीच्या बोळक्यात घातले जातात. त्याला सुगडे असेही म्हणतात. काही ठिकाणी त्यावर मातीची झाकणेही असतात. ही वाणे सवाष्णीला दिली जातात. एक देवाजवळ व एक तुळशीजवळ ठेवले जाते. व मग तीन सवाष्णींना आपल्या घरी बोलावून वाण दिले जाते. काही बायका छोटी बोळकी देतात. काही बायका जरा मोठ्या आकाराची काळ्या रंगाची बोळकी देतात. त्याला ‘सुगडे’ म्हणतात. बहुतेक कोकणस्थ ब्राह्मणांकडे सुगडे देण्याची प्रथा आहे लग्नानंतरची पहिली पाच वर्षे महिला ‘पाटावरची वाणे’ देतात. म्हणजे संक्रांतीच्या दिवशी सुगडी, तिळगूळ व हळदकुंकू घेतात आणि तीन किंंवा पाच सवाष्णींच्या घरी जाऊन त्यांच्या घरांतील देवासमोर पाट मांडून त्यावर या वस्तु ठेवतात. संक्रांतीपासून रथसप्तमीपर्यंत बायका आपापल्या घरी हळदीकुंकवाचे कार्यक्रम करतात. त्यावेळी आलेल्या स्त्रियांना वस्तु दिल्या जातात. या वस्तु ‘लुटल्या’ गेल्या असे म्हणायची पद्धत आहे.. पूर्वी काही ठिकाणी ‘सोरट’ करत असत. ‘सोरट’मध्ये वेगवेगळ्या प्रकारच्या वस्तु मांडून ठेवतात व समोरच्या वाडग्यातील चिठ्ठयांमधून एक चिठ्ठी निवडून त्यात असलेली वस्तु त्या सवाष्णीला कुंकू लावून देतात.

गौरी-गणपती……!!
गौरी मूळ नक्षत्रावर बसवतात. ते नक्षत्र आणि गौरी आणण्याची वेळ किती वाजल्यापासून किती वाजेपर्यंत आहे हे पंचांगात पाहून गौरी आणल्या जातात. काही ठिकाणी गौरी पाटावर बसवतात. तर काही ठिकाणी हात असलेल्या तर काही ठिकाणी बिनहाताच्या उभ्या गौरी असतात.

कोकणस्थ लोकांमध्ये खडयाच्या गौरी आणतात. एखादी सवाष्ण किंवा मुलगी नदीकाठी, तळ्याकाठी अथवा विहिरीपाशी जाते. पाच किंंवा सात खडे ताम्हणात घेते. तेथून खडे वाजत गाजत घरी आणतात. गौरी आणताना ज्या सवाष्णीने किंंवा कुमारिकेने ताम्हणात खडे घेतले असतील तिने मुक्याने (न बोलता) चालावे असा रिवाज आहे. खडे घरात आणण्यापूर्वी, ज्या सवाष्णीच्या किंवा मुलीच्या हातात ताम्हण असेल तिच्या पायावर कोमट पाणी घालून, हळदकुंकू लावून, मग तिला घरात घेतात. पाटावर रांगोळी काढून त्यावर तांदुळ पसरून खडे ठेवतात. उभ्या गौरींसाठी खास पातळे व दागिने असतात. गौरींचे दोन मुखवटे असतात. एकीला ज्येष्ठा तर दुसरीला कनिष्ठा म्हणतात. दोन सवाष्णी गौरी घरी आणतात. गौरी आणावयाच्या दिवशी पुढील व मागील दारांपासून ज्या ठिकाणी गौरी बसवायच्या तिथपर्यंत गौरीची पावले काढतात. गौरी आणतेवेळी ‘गौरी कशाच्या पाऊली आली ग सोन्यामोत्याच्या पाऊली आली’ असे म्हणत गौरी आणतात. एकीने पुढील दारापासून तर दुसरीने मागील दारापासून गौरी आणाव्यात अशी पद्धत आहे. उंबरठ्यावरती धान्य भरून माप ठेवतात. दोन्ही सवाष्णींनी उंबरठ्याच्या एका बाजूला उभे राहून गौरी मापाला चिकटवून माप लवंडून व नंतर त्यांना गणपती, जिवती, दुभत्याचे कपाट, कोठीची खोली, दागिन्यांची पेटी दाखवतात. नंतर गौरी जागेवर बसवतात.
गौरीपुढे तांदळाची व गव्हाची ओटी ठेवतात. खोबर्‍याची वाटी, फळे, कुंकवाचे करंडे ठेवतात. काही बायका गौरींपुढे लाडू, करंज्या, चकल्या इ. ताजे पदार्थ करून ठेवतात. गौरींपुढे दोन बाळे पण ठेवतात. हळदकुंकू, गंध, फूल, अक्षता, दूर्वा, आघाडा, गेजवस्त्र यांनी गौरींची पूजा करतात. त्याच दिवशी पाच स्त्रियांना हळदकुंकू, साखर देतात. दुसर्‍या दिवशी पुरणाचे दिवे करून आरती करतात. गौरी जेवल्यावर गौरीपुढे दोन गोविंद विडे ठेवतात. साधारणपणे पहिल्या दिवशी शेपूची भाजी व भाकरी हे मुख्य पदार्थ व इतर कोणतेही पदार्थ केले जातात. दुसर्‍या दिवशी मुख्यतः घावन-घाटले किंवा पुरणपोळी करतात. तळण, खीर व बाकीचा स्वयंपाक इतर सणाप्रमाणे करतात. तिसऱ्या दिवशी गव्हल्याची खीर, कानवला व दही-भाताचा नैवेद्य हे प्रमुख पदार्थ करतात. तिसऱ्या दिवशी संध्याकाळी चार वाजल्यानंतर केव्हाही गौरींवर अक्षता टाकून गौरी ‘उतरवतात’ म्हणजे त्यांचे विसर्जन करतात.

अनंत चतुर्दशी (भाद्रपद शुद्ध चतुर्दशी)
अनंत चतुर्दशी हे व्रत अतिशय बिकट परिस्थिती निर्माण झाली तरच, मागून घेतात. ओळीने चौदा वर्षे हे व्रत करण्याचा प्रघात आहे. सर्व व्रतांमध्ये अनंताचे व्रत कडक आहे. या दिवशी भक्तिभावाने अनंताची पूजा करतात. शुद्ध पाण्याने ताम्रकलश चौरंगावर मांडून त्यास दोन छोटे रूमाल गुंडाळतात. त्यावर दर्भाचा शेज तयार करून ठेवतात. कलशावरील पात्रात अनंताची प्रतिमा किंवा शाळिग्राम मांडून षोडषोपचारे पूजा करतात. समंत्रक चौदा गाठी मारलेला असा तांबडा रेशमाचा दोरा बनवून त्याचीपण पूजा करतात. पूजा झाल्यावर तो दोरा उजव्या हातात बांधतात. त्यानंतर अनंताची कथा भक्तिभावाने ऐकतात. रात्री मंत्रजागर, गाणी इ. कार्यक्रम करतात. अशा प्रकारे चौदा वर्षे अनंताचे व्रत करतात. त्याने फल प्राप्त होते असा समज आहे. कित्येक ठिकाणी पिढ्यान-पिढ्या हे व्रत केले जाते.

बोडण…..!!
बोडण हे धार्मिक कार्य चित्पावन समाजात केले जाते. लग्न, मुंज यांसारखे मंगलकार्य पूर्ण झाल्यानंतर हे व्रत केले जाते. बोडण हा एक हिंदू चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मणातील कुलधर्म, कुलाचार आहे. आपल्या कुळातील चालीप्रमाणे म्हणजेच परंपरेप्रमाणे वार्षिक, त्रैवार्षिक अगर शुभकार्य झाल्यावर बोडण भरतात. बोडण हे शक्यतो मंगळवारी, शुक्रवारी किंवा रविवारी भरतात. चातुर्मास, पौष किंवा चैत्र महिना सोडून हा देवीचा धार्मिक कार्यक्रम एरवी कधीही करता येतो.तीन किंवा पाच सुवासिनी व एक कुमारिका यांना तेल शिकेकाई देऊन, सुस्नान होऊन सोवळ्याने म्हणजेच रेशमी वस्त्र नेसून सर्व सौभाग्य अलंकार लेऊन येण्यास सांगितले जाते. सर्वांचे पाट गोलाकार मांडून मधोमध एक पाट अगर चौरंग ठेवून ठरावीक पद्धतीचीच रांगोळी काढायची असते. बोडण भरण्यास पितळी परातच लागते. ती चौरंगावर ठेवतात. आल्याबरोबर सुवासिनींची व कुमारिकेची तुळशीपुढे पूजा होते. प्रथम तुळशीची पूजा व नंतर आलेल्या महिलांची व कुमारिकेची गरम पाणी व दूध पायावर घालून ओटी भरतात. त्यानंतर लगेच त्या बोडण भरण्यास बसतात. आपल्या देवघरातील अन्नपूर्णा काढून ती बोडणाच्या परातीत ठेवतात तिची पूजा करण्याआधी, प्रथम सुपारीचा गणपती करून त्याची पंचामृताने पूजा करतात. कणीक साखर घातलेल्या दुधात भिजवून तिचे देवीकरिता छोटे छोटे दागिने करतात. त्या कणकेचेच सिंहासन व दुधासाठी हराडेरा करतात. आरतीसाठी कणकेचे पाच छोटे छोटे दिवेही करतात. देवीची पूजा घरच्या मुख्य स्रीने पंचामृत वापरून करायची असते. देवीभोवती पुरणपोळीवर सर्व पदार्थ वाढून पाच नैवेद्य मांडले जातात. यावेळी नैवेद्यासाठी पुरण घातलेच पाहिजे असा संंकेत आहे. नैवेद्य दाखवून कणकेच्या दिव्यांनी दुर्गादेवीची आरती म्हणतात. नंतर ते पाच दिवे परातीत प्रत्येक नैवेद्याजवळ ठेवतात. घरातील दुसरी बाई चांदीच्या संध्येच्या पळीस साखळी गुंडाळून त्याने दुधाची धार सोडून ते दिवे शांत करते. या पूजेसाठी जसे पुरण हवे तसे एक ते दोन भांडी पंचामृतही (दूध, दही, तूप, मध, साखर)आवश्यक मानले जाते. दिवे शांत झाल्यावर देवीवर प्रत्येकी पाच पळ्या दूध व दही घालतात. नंतर घरातील मुख्य स्री सर्वांना बोडणाच्या परातीला हात लावण्यास सांगते. याला बोडण कळवणे म्हणतात. नंतर इतर लोक बोडण कळवण्यास सुरुवात करतात. आधी कुमारिका देवी, पैसा व सुपारी त्या बोडणातून काढते, व नंतर देवीच्या तोंडास पुरण किंवा साखर लावून देवी देवघरात ठेवते. बोडणातले पुरण सवाष्णीच्या हातास लावून त्यांचे हात ’थांबवते’. परातीतील बोडण चमचाभर काढून घेऊन सर्व माणसांना अंगारा म्हणून लावतात. ते बोडण नंतर डब्यात, पातेल्यात घालून गाईस खायला घालतात. ते इतर कोणत्याही जनावरास घालायचे नसते, तसेच टाकून द्यायचे नसते.[ संदर्भ हवा ]

खानपान…..!!

कोकणातील रहिवासी असल्याने यांचे मुख्य अन्न तांदूळ, कुळीथ, नाचणी हे आहे. यापासून तयार केलेले अन्नपदार्थ आणि त्यामधे नारळाचा मुबलक वापर हे प्रांतीय उपलब्धतेचे द्योतक आहेत.

भाषा…..!!
चित्पावनांची स्वतःची चित्पावनी बोलीभाषा ही कोकणी भाषेची उपबोली होती.[११]. १९५०च्या दशकानंतर ह्या भाषेत बोलणाऱ्या महाराष्ट्रातील लोकांची संख्या लक्षणीयरीत्या कमी झालेली असली तरी, आजही गोवा आणि कर्नाटकाच्या दक्षिण कानडा जिल्ह्यातील चित्पावन आपल्या कुटुंबांमध्ये ही बोली टिकवून आहेत. देशावरील बहुतेक चित्पावन ब्राह्मणांनी चित्पावनी आणि कोकणीचा उपयोग सोडून मराठी भाषेचा अवलंब सुरू केला. एके काळी चित्पावन ब्राह्मणांचे संस्कृत भाषेवरसुद्धा प्रभुत्व असे. चित्पावनी भाषेतील मूळ सानुनासिक उच्चारांचा प्रभाव चित्पावनांच्या मराठी बोलण्यावर आढळतो. अर्थात हा मुद्दा वगळल्यास चित्पावन बोलत असलेली मराठी ही जवळपास प्रमाण मराठी भाषेसारखीच असते. विसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धापासून मात्र चित्पावनांनी स्वतःच्या शालेय शिक्षणाकरिता प्राथमिक स्तरापासूनच्या इंग्रजी शिक्षणाचा वापर प्रामुख्याने चालू केला.

व्यवसाय आणि अर्थकारण…..!!

पेशवाईपूर्व काळात कोकण विभागात चित्पावन समाज हा मुख्यत्वे स्थानिक समुदाय शेती व भिक्षुकीवर अवलंबून होता. त्यांत अगदी तुरळक प्रमाणात प्रशासकीय जबाबदाऱ्यांचा समावेश असे. पेशवाईcच्या काळात थोडा बदल होऊन सरदारकी तसेच सैन्यातील कामे वाढली, प्रशासनातील कारकुनी कामातही वाढ झाली व त्यांच्यावर अवलंबून असलेल्या भिक्षुकांची स्थिती सुधारली. असे असले तरी, सुधारलेल्या स्थितीचा उपयोग करून अपवादात्मक उद्योग व्यवसाय करण्याचे जे प्रयत्‍न झाले ते तात्कालिक स्वरूपाचे ठरले. आर्थिक परिस्थिती जेमतेम असलेला हा चित्पावन समाज पेशवाईनंतर आलेल्या इंग्रजी प्रशासनात इंग्रजी भाषेवर प्रभुत्व मिळवून शासकीय क्षेत्रात रमला. इंग्रजांनीसुद्धा सुरुवातीला थोडा संशय बाळगला तरी लौकरच त्यांना प्रशासनात सामील करून घेतले. चित्पावन समुदायाचे बरेच लोक अर्थक्षेत्रे, विपणन, शिक्षण, स्वयंंउद्योग, माहिती तंत्रज्ञान, अभियांत्रिकी आणि वैद्यकीय तसेच मनोरंंजनाच्या क्षेत्रांत आढळतात.

  • CP . . . . वॉट्सॅपवरून साभार .. दि.१६-०६-२०२२

उदरभरण आणि खाद्यंती

‘उदरभरण’ म्हणजे जीवंत राहण्यासाठी अन्न अत्यंत आवश्यक असते म्हणून ते पोटात ढकलणे असे वाटते. त्याच्या जोडीला श्रीहरीचे नाम घेतले की त्याला जाणिजे यज्ञकर्म असे म्हणून उच्च दर्जा दिला गेला आहे. पण जेवण म्हणजे फक्त पोट भरणेच नाही. खाणे हा सर्वांचाच अत्यंत आवडता विषय असतो. आवडलेला रुचकर पदार्थ मनसोक्त खाण्यामधून जी तृप्ती मिळते ती अवर्णनीय असते. त्याचा समावेश मी खाद्यंतीमध्ये करतो. अलीकडच्या काळातल्या वैद्यकीय शास्त्रामधल्या तज्ज्ञांनी खाण्यापिण्यावर खूप बंधने घालून ठेवली आहेत. एका बाजूला चांगले चुंगले पदार्थ खाण्याचे आकर्षण आणि दुसऱ्या बाजूला ही बंधने यांचा तोल सावरत रहावे लागते. या विषयावरील काही मनोरंजक लेखांचे इथे संकलन केले आहे. यातले काही लेख मी पूर्वी प्रकाशित केलेले आहेत आणि काही नव्याने मिळालेले आहेत

आपले लाडके लेखक श्री.पु.ल.देशपांडे यांनी खाण्यातल्या खानदानी मजेवर लिहिलेला हा मजेदार लेख इथे वाचा. (११-०९-२०१८)
https://anandghare.wordpress.com/2018/09/10/%e0%a4%96%e0%a4%be%e0%a4%a3%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%a4%e0%a4%b2%e0%a5%80-%e0%a4%96%e0%a4%be%e0%a4%a8%e0%a4%a6%e0%a4%be%e0%a4%a8%e0%a5%80-%e0%a4%ae%e0%a4%9c%e0%a4%be-%e0%a4%aa%e0%a5%81/

आंतरभारतीय खाद्यंती या विषयावर मीच पूर्वी लिहिलेला लेख (१८-१०-२०११)
http://anandghan.blogspot.com/2011/10/blog-post_18.html

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

या पानावरले लेख

१. हे नको, ते नको, मग खाणार तरी काय?
२. पोळी आणि चपाती
३. क्या भात है!!
४. वडा पाव आख्यान
५. माझी चायनीज खाद्यंती
६. वदनी कवळ घेता!
७. दिवाळीतली खादाडी
८. खाद्य पदार्थांची नावेओळखा पाहू
९. चित्पावनी भोजन
१०. पुरणपोळी
११. गुणकारी गूळ
१२.पुणेरी ताट
१३.आमरस
१४. आपोषण
१५. जेवण करण्यापूर्वी मंत्र उच्चारण

१. हे नको, ते नको, मग खाणार तरी काय?

अतिविशाल महिलांनो, सुटीत काय काय हादडाल?
Have a great weekend ladies …

foodsfoods2

foods3

म्हणून मला तो पाठवावा लागला…..
That’s why I had to pass this on – –
…. मला धोका पत्करायचा नव्हता …
– – – didn’t want to risk it – – –
आणि तुमच्या ओठावर गोड स्मितहास्य आणायचे होते.
And I wanted to put a smile on your face.
दि. १२-६-२००९

२. पोळी आणि चपाती

मराठी भाषेत ‘पोळी’ व ‘चपाती’ हे पर्यायशब्द म्हणून जवळजवळ वापरले जातात. उच्चभ्रू समाजात ‘पोळी’ व तदितर समाजात ‘चपाती’ हा शब्द वापरला जातो असे ढोबळपणे म्हणता येते. ‘पोळी’ व ‘चपाती’ आणि ‘कालवण’ व ‘कोरड्यास’ या दोन शब्दजोड्यांत सामाजिक भेद तर आहेच; पण त्याचबरोबर भाषाकुळांचा भेदही आहे.

‘चपाती’ हा संस्कृत ‘चर्पट’चा तद्भव आहे; तर ‘पोळी’ हा खास द्राविड कुळातील शब्द आहे. तमीळमध्ये मराठीप्रमाणेच ‘पुरणपोळीगे’ असा शब्द आहे. तमीळ व हळेगन्नडमधील (प्राचीन कन्नडमधील) प वर्णाचा ‘व्हसागन्नड’ मध्ये (नूतन-कन्नड) ‘ह’ वर्ण होतो. पुरण>हुरण, पोळी-होळी, ‘पू’ (फूल) ‘हू’ इत्यादी. ‘पुराणपुष्पवल्ली’ म्हणजे ‘हळे-हुकबळी’ (जुनी हुबळी). त्यामुळेच मराठीत ‘होळी’ रे ‘होळी’ पुरणाची ‘पोळी’ असे शब्दांकन झाले आहे. ‘प’, ‘क’ व ‘य’ हे वर्णही एकमेकांची जागा घेतात. विशेषण भीषण: >विभीषण>बिभीषण:, कवि>कपि (विद्वत्कवय: कवय:, केवलकवयस्तु केवलं कपय: – सुभाषित), वंग>बंग इत्यादी.
संस्कृत ‘चर्पट’ याचा मराठी पर्याय चप्पट – चापट – चपाती. कणकेची लाटी पोळपाटावर (पोळी+पाट) ठेवून लाटण्याने लाटली (म्हणजे चपटी केली) की ‘चपाती’ तयार होते. आद्य श्रीमद्शंकराचार्यांचे ‘भज गोविन्दम्’ हे स्तोत्र ‘चर्पटपञ्जरी’ (चर्पटपञ्चरी) म्हणूनही ओळखले जाते. ‘चपातीची चवडी’ असा त्याचा अर्थ आहे. खरे पाहता, मराठीतील ‘धम्मकलाडू’ (धम्म – धम्मिल्ल – गोलाकार केसांचा ‘अंबाडा’) सोडला तर ‘चापटपोळी’ची कूळकथा ही आहे.

आंग्ल भाषेतील Lady या शब्दाची ‘मूळ कथा’ अभ्यासली तर त्याचा अर्थ ‘पोळी लाटणारी’ असाच आहे. प्राचीन आंग्ल भाषेत hiaefdige असा शब्द आहे. त्याचा अर्थ, ‘गृहस्वामिनी’. Hiaf याचा मूळ अर्थ ‘loaf.’ जर्मन भाषेत मूळ अर्थ knead (कणिक तिंबणे). तो शब्दही dough आणि dairy या शब्दांशी नाते सुचवतो. ‘रांधा, वाढा’ यातून आंग्ल Lady ही सुटली नाही म्हणायची ! ती ‘loaf kneader’ पोळीसाठी कणिक तिंबणारी, पोळ्या करणारी बाईच राहिली. प्राचीन आंग्ल भाषेत Lady म्हणजे ‘bread-keeper’.

(मो.गो. धडफळे यांच्या ‘भाषा आणि जीवन’मधील मूळ लेखाधारे) . . . वॉट्सॅपवरून साभार

***********

३. क्या भात है!!

—आमटीभात… वरणभात… दहीभात… ताकभात… कालवणभात… पिठलंभात… केशरीभात… वगैरे
सांप्रत काळात भारत देशात डाएट नावाच्या फॅडने किंवा स्टाईलने भात किंवा तांदूळ ह्या आपल्या लाडक्या आणि आवडत्या अशा पदार्थावर फार मोठी कुरघोडी करायला लावली आहे.
विकेट किपिंग करताना जांभया दिल्याबद्दल पाकिस्तानी कॅप्टन सरफराज अहमद जितका बदनाम झालाय त्यापेक्षा काकणभर जास्तच बदनामी डाएट ह्या प्रकाराने भाताची केलेली आहे. आणि समस्त भारतीयांसाठी ही गोष्ट खचितच महान चिंतेची बाब आहे.
भा र त ह्या शब्दाची व्युत्पत्तीच मुळात ‘भात जेवण्यात रत असलेल्या लोकांचा देश’ अशी व्हायला हवी होती आणि तेच जास्त संयुक्तिक झालं असतं नाही का. ज्या देशाच्या नावातच भात लपलेला आहे अशा लोकांनी भात सोडणे किंवा वजन वाढते म्हणून त्याला त्यागणे म्हणजे ऑस्ट्रेलियाने स्लेजिंगचा त्याग केल्यासारखं होईल.
भारतीय माणसाने आमटी भाताला नाही म्हणणे म्हणजे आमटीभाताचा घोर अपमान, म्हणजे स्टीव्ह बकनरने सचिनला नॉट आऊट देण्यासारखं आहे. बकनरने सचिनला खोटं आऊट देऊन आपलं नाव राखावं आणि आपण आमटीभात जेवून आपलं.
मी एक भारतीय आहे. भारत माझा देश आहे, सारे भारतीय माझे बांधव आहेत आणि देशातल्या प्रांतागणीक विविधतेने नटलेल्या भाताच्या परंपरांचा मला अभिमान आहे.
उत्तरेला काश्मीरी पुलाव पासून ते दक्षिणेकडील तामिळ रस्सम भाता पर्यंत, द्वारकेच्या गुज्जू कढी खिचडी पासून ते ओरिसा, बंगालच्या माछ भातापर्यंत, महाराष्ट्रातल्या केशरी भाता पासून ते हैदराबादेलतल्या बिर्याणी पर्यंत, कर्नाटकातल्या भिसीब्याळी अन्नम पासून ते लखनवी बिर्याणी पर्यंत भाताच्या सर्व परंपरांची आणि विविधतेने नटलेल्या परंपरांची मला आवड आणि अभिमानही आहे.
भारतात शेतीचं युग असल्यापासून आद्य पिकांमध्ये असलेलं धान्य सर्वार्थाने तांदूळच असेल. अनेक वर्षं चुलीवर शिजत असलेला भात गॅसवर आला आणि पेज हा पदार्थ गायब व्हायला सुरुवात झाली.
कुकर ह्या प्रकाराने भात शिजवण्याची पद्धत क्रिकेट मधल्या टी ट्वेंटीसारखी करून ठेवली आहे. मॅच चालू होऊन कधी संपते हे कळतही नाही. एरव्ही सोय म्हणून मान्य आहे पण निवांत असू तेव्हा गॅसवर खरी ‘कसोटी’ म्हणजे कुकर शिवाय भात लावायला हवा.
अस्सल भाताची मजा त्यात आहे. खरंतर तांदूळ शिजवायला ठेवून त्याचा अप्रतिम सुगंध हळूहळू स्वयंपाकघरात पसरायला हवा. पण कुकर फिल्डिंगला येतो आणि त्याला ह्या सुगंधाचा कॅच काही पकडता येत नाही. तो कायम ड्रॉपच होतो.
भाताची एक गम्मत आहे. भात हा एकटा कधीच नांदत नाही. तो जेव्हा एकटाच असतो तेव्हा त्याचं रुक्ष पिंड होतं. पण त्याच्या मुदीला गोडंवरणाची, लिंबाच्या फोडीची, आणि वरून तुपाच्या धारेची साथ मिळाली आणि एखाद तुळशीपत्राचं टॉपिंग मिळालं की त्याचा नैवेद्य होतो, पण वरणभात तुप आणि लिंबू 🍋 किंवा लिंबाचं लोणचं म्हणजे स्वर्ग सुखच. रिष्ता वही है किंतू सोच नई है.
गोडंवरण भात म्हणजे हृषीकेश मुखर्जींचा सिनेमा असेल तर नॉनव्हेज बिर्याणी ही वेबसिरीज आहे. रसिक माणूस या दोन्ही गोष्टी एकत्र एन्जॉय करू शकतो. जो एकावरच अडून राहतो त्याचं आयुष्य अगदीच निरस आणि एकसुरी ठरतं.
वरण, आमटी, रस्सा, रस्सम, कालवण, कढी, सांबार, पिठलं हे भाताचे शाश्वत सोबती आहेत. त्यांना कुणीही भाता पासून वेगळं करू शकत नाही, त्यांनी भाताची साथ शेवटपर्यंत देणं अलिखित नियम आहे.
डाळीच्या प्रमाणासोबत त्या दोघांचं नातं घट्ट होत जातं. कधीकधी आमटीची माया पातळ होते आणि भाताच्या उदार फटींमधून द्रव पदार्थ ताटभर पसरतो. सुखाच्या आठवणीं सारखी डाळच शिल्लक राहते. अशावेळी त्यांचा संसार अर्ध्यावरती डाव मोडल्याचा भास होतो. भातुकलीच्या खेळामधल्या राजाराणी सारखा.
चिंचं, गूळ, आमसूल, आगळ, कढिलिंबं, मिरच्या, कैरी, शेगटाच्या शेंगा, क्वचित वांगी, टोमॅटो खरे टेस्टमेकर्स आहेत. नागपुरात वांगी भात अतिशय आवडता आहे त्यांच्यामुळे गेमला एलिगन्स आहे. ही व्यंजनं ज्याला आवडत नाहीत, त्याचं आयुष्य फोल आहे.
जीरा राईसमधलं तडतडलेलं जिरं, दही बुत्तीमधली उडदाची डाळ, पुलावातलं तमालपत्र, कढी खिचडीमधली लवंग, काश्मिरी पुलावामधले काजू इत्यादी इत्यादी जेवणाच्या कहाणीमधले ट्विस्टस आहेत, ते शोधून ज्याला एन्जॉय करता आले त्याचं खाद्य जीवन आनंदी आणि परीपूर्ण ठरतं.
आमटी आणि भाताचा संसार मला उमा महेश्वरांच्या संसारसारखा वाटतो.
जेवणाने कितीही वेगवेगळे अवतार घेतले तरी सरतेशेवटी संध्याकाळी भात आमटी बरोबर पानात समोर आला की पोटात अगोदरच शांतता नांदायला लागते, आणि व्वा तोंडातून आपसूकच येतो
मऊ भात किंवा गरगट्ट भात ह्या बरोबर मेतकुटाने वेळ मारून नेता येते. थोडा ओव्हर रेटेड. बाकी परफॉर्मन्स फक्त वेळ मारून नेण्या इतकाच.
भाताची खरपुडी म्हणजे अगदी कव्हर ड्राइव्ह. सायीच्या दुधाची किंवा सायीच्या दह्याची साथ मिळाली की सोनेपे सुहागा असतो. मग त्याबरोबर तोंडी लावायला कही लागतंच असं नाही
फोडणीचा भात हा नाईट वॉचमन असतो. आदल्या रात्रीचा त्याचा गेम दुसऱ्या दिवशीच्या पहिल्या सेशनपर्यंत आरामात चालतो. शेंगदाणे आणि सांडगी मिरची हे दोघे नॉन स्ट्रायकिंग एन्डला असले की, चुरचुरीत फोडणीच्या भाताचा गेम विशेष बहरतो वगैरे.
खिचडीची तुलना कशाशीही होऊ शकत नाही. कमी वेळात अगदी मनसोक्त खाता येईल आणि तृप्ततेचा आनंद देऊन जो रोल दिया है उसको निभानेका फर्ज वो बहोत अच्छे तरिकेसे अदा करती है. आणि कढीची साथ असेल तर स्वर्गसुखाचा आनंद देण्यात कसूर करत नाही.
पोट व पिच बिघडलंय आणि विकेट पडताहेत अश्या सिच्युएशनमध्ये पिचवर उभं राहायलाच हवंय, कंटाळा आलाय आणि तरीही एक बाजू सांभाळायची आहे, अचानक घरी कोणीतरी आलंय आणि आस्कींग रेट वाढला आहे, किंवा अगदी हौस म्हणून साग्रसंगीत टेक्निकल आणि निवांत बॅटिंग करायची आहे- अश्या सगळ्याला पर्याय फक्त राहुल द्रविड आणि खिचडी हाच असू शकतो. साथीला भाजलेला पोह्याचा पापड, सांडगी मिरची, एखादी कोशिंबीर असली तर नुसती इनिंग सांभाळली जात नाही तर फॉलोऑन मिळालेली अख्खी मॅच जिंकली जाऊ शकते.
रात्रीच्या जेवणात भातापेक्षा सूप सलाड घेणाऱ्या लोकांचं मला कौतुक वाटतं. आणि त्यांना समाधान असतं डाएट सांभाळल्याचं.
(सूप आणि सलाड लोकं रात्रीच्या जेवणात ‘घेतात’. हे केवळ तुम्हाला दाखवण्यासाठी की आम्हीं तुमच्यापेक्षा वेगळे आहोत.तुम्ही मात्र भात ‘जेवता’).
एकंदरीतच आमटी भाताचं पोटभर जेवण म्हणजे उदरभरण नोहे जाणिजे यज्ञकर्म असतं. दाल रोटी खाओ, प्रभू के गुण गाओ ही अध्यात्माची पहिली पायरी असली तर कोन नाय कोनचा, डाळ भात लोनचा, हे जीवनाचं गुह्यतम गुढ ज्ञान आहे.
क्षोत्रं चक्षु: स्पर्शनंच रसनं घ्राणमएवच ह्या सर्वांना सोबत घेऊन जो हे ज्ञान प्राप्त करतो त्याला संसारात काहीच कमी राहत नाही.
इतिश्री आमटीभात पुराण संपूर्णम्
🌹🌹🌹🌹💐💐💐💐
मूळ लेखक अज्ञात, श्री अजय दांडेकर यांच्या मुखपुस्तकाच्या भिंतीवरून साभार दि. २५-१०-२०२१


४. वडा पाव आख्यान

विश्व शारदा साहित्य उपक्रम – शब्द फुले
वडा पाव
जरी आज कुणी ठरवले असेल आज वडा पाव दिन.
तरी रोजच कुणीच राहु शकत, नाही तुम बीन.
गरीबांसाठी तु पोटभर आणि स्वस्त
श्रीमंतांसाठी पण चमचमीत मस्त
कारण काहीही पुरते पण समोर पाहून तुला
सगळेच करतात फस्त.
नव्या नवरीसारखा देखणा तुझा थाटमाट,
हळद लागलेला सोनेरी मुखडा अंगातल्या चोळीत,
बटाटा , आलं लसूण, मिरची चा घाट.
शेजारी ठसकेबाज, मिरची बाई ,करवली.
अशा ‌लज्जतदार , सौंदर्यावर कुणाची नजर जावु नये म्हणून
प्रियकर पावानं तुला हळुच कुशीत लपविली.

कवयित्री – वर्षा कुमठेकर

फक्त तुझ्या गंधाने मम मोह अनावर होतो
रसनेचा लगाम सुटतो मी सहज ओढला जातो।
हे बटाट्यावड्यांनो..!

पाहुन पिवळी तव कांती मी अति भुकेला होतो
हातात यायच्या आधी नजरेने खाऊन घेतो।
हे बटाट्यावड्यांनो..!

मग पाव पांघरूनी वरती लसणीची चटणी भरूनी
तळल्या मिरचीच्या संगे मी तुजला उचलून घेतो।
हे बटाट्यावड्यांनो..!

प्रकृती स्वास्थ्य वाद्यांचा किती विरोध झाला तरीही
हे प्रेम न माझे घटते आस्वाद तुझा मी घेतो।
हे बटाट्यावड्यांनो..!

आज जागतिक वडा पाव दिवसाच्या हार्दीक शुभेच्छा

🙂❤️🙂❤️😋😋😋

बटाटा वडा हे बटाटा वड़ा
दिल नहीं देना था देना पड़ा
बटाटा वडा हे बटाटा वड़ा
प्यार नहीं करना था करना पड़ा
बटाटा वड़ा

होते जो होश में
हम ऐसे न झूम जाते
अच्छा यहीं था पहले
हम तुम न पास आते
ओ ओ अब्ब दूर जाना हैं मुश्किल बड़ा
बटाटा वडा हे बटाटा वड़ा
दिल नहीं देना था देना पड़ा
बटाटा वड़ा डा डा डा बटाटा वड़ा

लगता है आज दिल के
अरमान निकल रहे हैं
कैसी है ाग जिसमें
हम दोनों चल रहे हैं
जा ठन्डे पानी का ले आ तू घड़ा
बटाटा वडा हे बटाटा वड़ा
दिल नहीं देना था देना पड़ा
बटाटा वड़ा

मस्ती में दिल की कश्ती
जाए न दुब अपनी
दुबे के पार उतारे
जोड़ी हैं खूब अपनी
तू भी कवारी हैं
मैं भी हूँ छडा
बटाटा वडा बताता वडा
दिल नहीं देना था देना पड़ा
बटाटा वड़ा
टा वदा टा वादा

Movie/album: हिफाज़त

*******************************

५. माझी चायनीज खाद्यंती


मी लिहिलेला हा लेख मिसळपाव या संकेतस्थळावर दि.१८-८-२००८ ला प्रकाशित झाला होता.

मी मुंबईला येण्यापूर्वीपासून फोर्ट विभागात कांही चायनीज रेस्टॉरेंट्स होती. आमच्या ऑफीसच्या गेटामधून बाहेर पडताच कांही पावले अंतरावर ‘मँडारिन’ की ‘नानकिंग’ अशा नांवाची दोन तीन खाद्यगृहे होती. चारी दिशांनी बांक दिलेल्या इंग्रजी अक्षरात लिहिलेल्या त्यांच्या ठळक, थोड्या भडकच, पाट्या मोठ्या आकर्षक होत्या. दरवाजातून दिसणारे इंटिरियर, आंतले फर्निचर आणि वेटर्सचे कपडे लक्ष वेधून घेत. पण लहानपणापासून चिनी लोकांच्या खाण्याबद्दल जे कांही ऐकले होते त्यावरून इथे कदाचित विंचवाच्या नांगीची चटणी, झुरळांची कोशिंबीर आणि सापाचे काप असले पदार्थ ‘लिंगचांगफू’ किंवा ‘हानछाऊशुई’ असल्या अजब नांवाने मिळत असतील असे वाटे. त्यामुळे हॉटेलच्या समोरून जातांना ते कितीही खुणावत असले तरी आंत पाय ठेवण्याची इच्छा होत नसे. ताज आणि ओबेरॉयसारख्या मोठ्या हॉटेलांमध्ये सेमिनार, कॉन्फरन्स वगैरेंच्या निमित्याने कधी तरी जाणे होत असे. एकदा चंव तरी घेऊन पहावी म्हणून तिथल्या खाद्यंतीतले चायनीज पदार्थ चाखून पाहिले आणि ते इतके आवडले की पोटभर खाऊन घेतले. त्यांची आवड दिवसेदिवस वाढतच गेली आणि अजून ती टिकून आहे.

धीर चेपल्यानंतर मित्रांच्यासोबत चायनीज हॉटेलांना भेट द्यायला सुरुवात केली. मुख्य म्हणजे त्या ठिकाणांचे मेनूकार्ड पूर्णपणे इंग्रजीतच असायचे आणि त्यात आक्षेपार्ह वाटणारा कोणताच जिन्नस दिसत नव्हता. ती हॉटेले जरी चिनी लोकांनी चालवली असली तरी तिथे येणारे सगळे ग्राहक हिंदुस्थानीच होते, त्यामुळे इथले लोक जे खाऊ शकतील असेच पदार्थ तिथे ठेवले जाणार हे उघड होते. यापूर्वी मी शेकडो मक्याची कणसे भाजून आणि तूपमीठ लावून खाल्ली होती, त्यांच्या किसाच्या गोळ्यांचे तळलेले वडे किंवा तो फोडणीला घालून तयार केलेले उपम्यासारखे पदार्थ खाल्ले होते, पण मक्याचे लुसलुशीत कोवळे दाणे वाफवून किती चविष्ट लागतात हे मला माहीत नव्हते. घरात टोमॅटोचे सार कधी केले गेले तर आम्ही जेवणाबरोबरच त्याचे भुरके मारीत असू, पुरणाच्या पोळीच्या सोबतीने कटाची आमटी व्हायचीच आणि आजारी पडल्यावर भाताची पेज प्यायला देत. या सगळ्या पेय पदार्थांना इंग्रजीत ‘सूप’ म्हणतात आणि पाश्चात्य लोक ते जेवणापूर्वी पितात हे मात्र तेंव्हा माहीत नव्हते. मुंबईला आल्यावर एक दोन वेळा उडप्याकडचे सूप पिऊन पाहिले, पण ते एकादी चटणी किंवा सॉस गरम पाण्यात मिसळून ढवळून दिल्यासारखे लागले, त्यामुळे फारसे पसंत पडले नाही. पण चायनीज पध्दतीचे स्वीट कॉर्न सूप पिऊन मात्र तिथल्या तिथे ‘कलिजा खलास झाला’. पुढे मी अनंत प्रकारची ‘क्लीअर’ आणि ‘थिक’ सूप्स चाखून पाहिली, त्यात ‘लेंटिल’, ‘ तिरंगा’, ‘लंगफंग’, ‘क्रॅब’ वगैरे प्रकारही आले. पण माझ्या मते तरी ‘ चिकन कॉर्न सूप’ हाच सर्व ‘सूप’ प्रजातींचा निर्विवाद बादशहा आहे.

मसालेभात, बिर्याणी, पुलाव, खिचडी आदि प्रकारात मोडणारा चायनीज फ्राईड राइस दिसायलाही वेगळा असतो आणि चवीलाही. आपला मसालेभात साहजीकच मसालेदार असणार, हैदराबादी बिर्याणीही चांगली झणझणीत असते, पुलाव थोडा सौम्य असतो आणि मुगाची खिचडी तर ‘आजारी स्पेशल’ समजली जाते. चांगली शिजलेली पण सुटी सुटी शिते असलेला चायनीज फ्राईड राईस मुळातच चविष्ट पण बेताचा तिखट असतो आणि त्यात आपल्याला हव्या त्या चटण्या व सॉस मिसळून त्याचे पाहिजे तसे संस्करण करता येते. शिवाय त्यासोबत मांचूरियाची ग्रेव्ही असली म्हणजे आहाहा ! ! ! क्या बात है? नूडल्सची गुंतागुंतीची भेंडोळी सोडवावीत का कापावीत या संभ्रमात पडून ती खातांना आधी आधी थोडी पंचाईत होत असे. त्याचे तंत्र जमायला लागल्यानंतर ती आवडायला लागली.

या सगळ्या चायनीज पदार्थात भोपळा मिरची, पातीचे कांदे, फरसबी, गाजर वगैरे एरवी वेगवेगळे खाण्यात येणारे पदार्थ एकत्र असतात आणि त्यातून निराळीच चंव निर्माण होते. कांही पदार्थात बांबूचे कोंब, बेबी कॉर्न, लसणीची हिरवी पाती यासारखे नवखे पदार्थही असतात. मुख्य म्हणजे पुलंच्या भाषेत सांगायचे झाले तर “सर्वात मका” असतो. तो कधी दाण्यांच्या रूपात असेल तर कधी त्याचे मैद्यासारखे गुळगुळीत पीठ ग्रेव्हीला लावलेले असेल किंवा त्या पिठात बुडवून तळलेले गोळे असतील. जोडीला सोया सॉससारख्या वेगळ्या चवी असतात. तेलाचा वापर माफक प्रमाणात केलेला असतो. कदाचित आले आणि लसूण या पाचक गोष्टी त्यात सढळ हाताने मिसळलेल्या असल्यामुळे ते पदार्थ पचायला हलके पडत असतीलही. निदान अशी समजूत तरी असते. या सगळ्या गुणांमुळे चायनीज खाणे जगभर सगळीकडे दिवसेदिवस लोकप्रिय होत गेले. मुंबईतल्या फोर्टमधल्या खास हॉटेलांतून लवकरच ते उपनगरांमधल्या सर्वसामान्य उपाहारगृहांमध्ये आले आणि आता तर रस्त्यांच्या कडेला असलेल्या वडापावाच्या स्टॉल्समध्ये व हांतगाड्यांवर चायनीज खाद्यपदार्थ मिळू लागले आहेत. अगदी लहान गांवातल्या पत्र्याच्या शेडमधल्या हॉटेलातल्या मेनूकार्डावर चायनीज विभाग असलेले मी पाहिले आहे. ‘मॅगी टू मिनिट नूडल्सने’ त्यांना घराघरात पोचवले आणि आता जागोजागी चायनीज पदार्थ करायला शिकवणारे क्लासेसही दिसतात. सगळेच खाद्यजग असे ‘चायनीजमय’ झाले असल्यामुळे निष्णात किंवा शिष्ट खवय्ये लोक आता ‘थाई’ आणि ‘मेक्सिकन’ ‘क्युझिन’चे कौतुक करू लागले आहेत.

पण आपल्या भारतीय हॉटेलात मिळणाऱ्या चायनीज पदार्थांचे बरेचसे भारतीयीकरण झालेले असते. त्यातल्या जिरे, मिरे, लवंग, वेलदोडे, कोथिंबीर, पुदिना वगैरे मसाल्यांचा चंवी ओळखून येतात आणि लोकांना त्या आवडतात. चीनला जाण्याची संधी कांही मला मिळाली नाही, पण पश्चिमेकडे मात्र बहुतेक ठिकाणच्या चायनीज हॉटेलांत चिनी वंशाचे वाटणारे नकटे चपटे लोकच काम करतांना दिसतात. आता सगळीकडे ‘इंडियन फूड’ सुध्दा मिळते, पण त्याच्या खानावळी एकाद्या गल्लीबोळात आडबाजूला असतात. चायनीज रेस्तराँ मात्र शहरांच्या मध्यवर्ती भागांत मोक्याच्या नाक्यांवर झोकाने विराजमान दिसतात. तिथे मिळणाऱ्या अन्नाची चंव वेगळीच असते. आपण जन्मात कधी न पाहिलेली पाने, फुले आणि बिया व त्यांचे अर्क त्यात घातलेले असतात. त्यातल्या भाज्या आणि मांसाचे तुकडे व्हिनेगारसारख्या द्रवात भिजवून ठेवत असतील. एकादा पदार्थ खाल्ल्यानंतर नक्की त्यात काय होते ते ओळखण्याएवढा मी त्यातला तज्ञ नाही, पण पूर्वी खाल्लेल्या पदार्थापेक्षा त्यात कांही तरी वेगळे असे आहे इतपत समजून येते. या आगळ्या चंवी कधी खूप आवडतात तर कधी नाही. पण मिळमिळीत कॉंटिनेंटल पदार्थांपेक्षा त्या नक्कीच उजव्या असतात.

😋😋😋😋😋😋😋
६. वदनी कवळ घेता!

गेल्याच आठवड्यात एका घरगुती विवाह सोहळ्याला उपस्थित राहण्याचा योग आला. कोरोनाचे सर्व नियम स्वयंशिस्तीने पाळून संपन्न झालेला तो मंगलसोहळा !वधू -वर आणि मित्रमंडळाकडील सर्व उपस्थिती चाळीसच्या घरात !घरगुतीपणाचे आल्हाददायी वातावरण! लग्नकार्यालय देखील घरगुतीच म्हणजे वधूच्याच घरी ! पंधरा- पंधरा जणांच्या दोन पंगती आणि तिसरी आणि शेवटची पंगत दहा माणसांची! प्रत्येकाला बसायला पाट आणि समोरील भव्य केळीच्या पानालाही रंगीत पाट. पाटाला रांगोळी !अलीकडे दुर्मिळ झालेल्या काही प्रथा ‘ कोरोना’ मुळे दृष्टीस पडल्या! पहिल्या पंक्तीतच वधू-वरांच्या सोबत ‘ श्लोक’ म्हणण्याचा कोणी तरी आग्रह केला. वराच्या मित्राने नवदांपत्याकडे पाहतच शुभारंभ केला.

वदनी कवळ घेता | नाव घ्या बायकोचे |
सहज स्मरण होते| नाम घेता तियेचे|
बनविले तियेने | कष्ट घेऊनी अन्न |
कौतुक प्रियेचे न करता | जेवितो तो बेइमान |
त्या छोट्या पंगतीत मोठी खसखस पिकली. मी श्लोक म्हणणाऱ्याचे कौतुक केले. त्याने “ही माझी रचना नाही व्हॉट्सऍपला ‘मधुकर लेले’ नामक कोणा कवीचा हा “श्लोक” असल्याचे प्रामाणिकपणे सांगितले. अलिकडे तेही सौजन्य दुर्मिळ झालेले! म्हणून त्याचेही पुन्हा कौतुक !
मला हे लग्नपंगतीतील भोजनश्लोक पूर्वीपासूनच फार आवडतात. खात खात गाणे आणि गात गात खाणे, याची मजा काही औरच !लहानपणी आमच्याही गावात लग्नाला जेवणाच्या मोठाल्या पंगती उठायच्या. वामनपंडितांचे श्लोक! त्यातील प्रश्नोत्तरे ! काही काही कळायचं नाही. पण रामदासांचा ‘वदनी कवळ घेता’ हा श्लोक लक्षात राहायचा.
वदनी कवळ घेता| नाम घ्या श्रीहरीचे|
सहज हवन होते | नाम घेता फुकाचे |
जीवन करी जिवित्वा | अन्न हे पूर्णब्रम्ह |
उदरभरण नोहे | जाणीजे यज्ञ कर्म |
समर्थ रामदासांच्या या श्लोकाचा अर्थ जरी लहानपणी समजत नव्हता तरी त्याचा भावार्थ उमजत होता. आजही अनेक ठिकाणी हाच श्लोक म्हटला जातो .
त्यानंतर भोजनश्लोकाचे आधुनिक रूप प्रथमच ऐकले ते परमपूज्य आप्पासाहेब पटवर्धनांच्या गोपुरी आश्रमात. आदरणीय भाऊ बागलकर त्यावेळी गोपुरी आश्रमाची व्यवस्था पाहायचे. दुपारचे गोपुरीतच शेतकरी कामकरी वर्गाने पिकविलेले पूर्णान्न आणि जेवणाच्या पंगतीच्या वेळी पूज्य साने गुरुजींनी रचलेला तो श्लोक ! भाऊ सांगत आणि आम्ही शिबिरार्थी एकसाथ गाऊ.
वदनी कवळ घेता |नाम घ्या मातृभूचे|
सहज स्मरण होते |आपल्या बांधवांचे |
कृषिवल कृषीकर्मी |राबती दिनरात |
श्रमिक श्रम करोनी |वस्तू ह्या निर्मितात |
करुनी स्मरण त्यांचे |अन्न सेवा खुशाल |
उदर भरण व्हावे |चित्त होण्या विशाल |
भारतमाता की जय |
सानेगुरुजीनी किती सोप्या शब्दात हे सारे मांडले आहे. राष्ट्रसेवा दलाच्या स्नेहभोजनासाठी गुरुजीनी ही भोजन प्रार्थना रचली. सेवादलाच्या अनेक दस्तानायक शिबिरात आणि कथामालेच्या अनेक कार्यक्रमात हा श्लोक आम्हीही घ्यायचो! आमच्या शाळाशाळांत शालेय पोषण आहार सेवन करताना हा श्लोक म्हणायला मी मुलांना सांगत असे!
भावना एकच, ज्यांच्यामुळे आपण अन्नग्रहण करीत आहोत. त्यांची कृतज्ञता व्यक्त करणे! त्या हातांपुढे लीन होणे!
कालच्या लग्नसोहळ्यात ‘ वदनी कवळ घेता ,नाम घ्या बायकोचे ‘ ही ओळ ऐकली आणि मला काळानुसार श्लोकाच्या शेवटच्या ओळीत पडलेला फरक बरंच काही सांगून गेला!
समर्थ रामदास ,”उदर भरण नोहे| जाणिजे यज्ञकर्म |’ पूज्य साने गुरुजी ,” उदरभरण व्हावे | चित्त होण्या विशाल |” लग्नसमारंभातील तो युवक,” कौतुक प्रियेचे न करता |जेवितो तो बेइमान|”
थोडक्यात काय , घास घेत असताना अन्नदात्याचे उपकार मानणे महत्त्वाचे !समर्थ रामदासांनी सृष्टिकर्ता श्रीहरीचे स्मरण करायला सांगितले, पूज्य सानेगुरुजींनी अन्न निर्माण करणाऱ्या, राबणाऱ्या कृषीवल कृषिकर्मींच्या हाताचे स्मरण करायला सांगितले, तर त्या युवकाने संसार काटकसरीने चालवत आपणास जेवू घालणा-या क्षणाची पत्नी आणि अनंतकाळची माता असलेल्या धर्मपत्नीचे स्मरण करायला सांगितले !त्या छोट्या लग्नसोहळ्यातील तो भोजनश्लोक ऐकून वाटलं, ‘अरे! सारेच संपलेले नाही अजून !’
हिंदू संस्कृती, संयम आणि समाधान यावर जशी उभारलेली आहे, तशीच ती कर्मकुशलतेवरही उभारलेली आहे आणि उभारलेलीच राहणार! त्याचीच प्रचिती त्या लग्नातील एकविसाव्या शतकातील बदल झालेला तो श्लोक देऊन गेला!
कौतुक प्रियेचे न करता |जेवितो तो बेइमान|”*

🖊️🖊️🖊️🖊️🖊️🖊️🖊️🖊️
✍🏼 सुरेश शामराव ठाकूर
लेखक साने गुरुजी कथामालेचे जेष्ठ कार्यकर्ते आहेत

🌴🌴🌴🌴🌴🌴🌴🌴🌴🌴

७. दिवाळीतली खादाडी – लहानपणच्या आठवणी

दिवाळीला चार पांच दिवस उरले की स्वयंपाकघराचा भटारखाना कार्यान्वित होई. दिवसभर सतत कांही भाजणे, परतणे, तळणे सुरू राही. त्या काळात गॅसची सोय नसल्याने सारे काम लाकूड व कोळसा या इंधनावर होत असे. दिवाळीच्या फराळाचे पदार्थ तयार करण्यासाठी खास मोठ्या चुली व शेगड्या बनवल्या जात तसेच मोठमोठी पातेली, पराती व कढया अडगळीतून बाहेर निघत. स्वयंपाकघरातील प्रक्रियांचा सुगंध घऱभर दरवळत असे. कधी कढलेल्या तुपाचा स्निग्ध सुवास तर कधी मिरच्यांचा ठसका आणणारा खाट. बेसनाच्या भाजणीचा घमघमाट बाहेरच्या खोलीपर्यंत दरवळला की कुणीतरी मुलांनी स्वयंपाकघरात जाऊन त्याची वर्दी द्यायची. मग भाजणे थांबवून पुढील प्रक्रिया सुरू होई. तळणीचा घाणा सुरू झाला की मुले सुद्धा स्वयंपाकघरात घोटाळत व मोठ्या उत्साहाने त्या कामाला हातभार लावत. कडबोळ्यांची वेटोळी बनवणे, करंजीत सारण भरून अर्धवर्तुळाकार कापणे, शंकरपाळ्यासाठी आडव्या उभ्या रेघा ओढणे असली कामे त्यांना मिळत. पोळपाटावर पुऱ्या लाटणे व उकळत्या तेला तुपात तळणी करणे ही कौशल्याची कामे अर्थातच अनुभवी स्त्रिया करीत.

दिवाळीची अधिकृत सुरुवात नरकचतुर्दशीपासून होते. त्या दिवशी पहाटे उठून अभ्यंगस्नान करून झाल्यावर सर्वांचे सगळे लक्ष फराळाचे बोलावणे येण्याकडे लागलेले असे. देवाची पूजा आणि नैवेद्य दाखवून झाला की फराळाला सुरुवात होत असे. यातले सारेच पदार्थ आधी तयार करून ठेवले असलेले असले तरी नैवेद्य दाखवून झाल्याखेरीज ते चाखून पहाण्याची परवानगी नव्हती. त्यामुळे त्याची चंव पाहण्याची उत्कंठा सर्वांनाच असायची. लाडू, करंज्या, चिरोटे व अनरसे हे गोड पदार्थ आणि शेव, चिवडा, चकल्या व कडबोळी हे तिखटमिठाचे पदार्थ असायचेच. शंकरपाळ्यांच्या गोड आणि तिखटामिठाच्या अशा दोन्ही प्रकारच्या आवृत्या असत. लाडूमध्ये रवा, बेसन, संमिश्र असे प्रकार असत आणि त्यात पुन्हा पाकातले कडक आणि पिठीसाखर मिळवून केलेले ठिसूळ असे उपप्रकार असत. त्यातला एकादा प्रकार फराळात, दुसरा जेवणात, तिसरा बांधून देण्यसाठी वगैरे विभागणी होत असे. इतर पदार्थांमध्येसुध्दा अशीच विविधता असे.

खाण्याचे इतके प्रकार आणि पदार्थ असतांना मुलांना आणखी काय पाहिजे? “हरहर महादेव” करून त्यावर तुटून पडायचे. फराळ खातांखातांनाच मधून मधून “कडबोळी या वेळी छान खुसखुशीत झाली आहेत. “, “म्हणजे काय? माझी नेहमीच होतात. “, “चांगलं भरपूर मोहन घातलं तर कां नाही होणार?”, “पण शेव थोडी कडकडीत राहिल्यासारखी वाटते. “, “तशी नसली तर तिचा चुरा होणार नाही का? मग तो भुगा कोण खाईल? “, “अनरसे थोडे चिवट वाटतात ना?”, “अगं बाई, डब्याचं झाकण चुकून उघडंच राहिलं वाटतं. “, “ही हवा तर अशी आहे! सर्दावायला जरासुध्दा वेळ लागत नाही”, “ते जाऊ दे, पण चंवीला किती मस्त झाले आहेत?”, “ही करंजी दिसायला एवढी मोठी, पण फोडली की नुसती पोकळ! “, “तुला काय पुरणानं गच्च भरून पाहिजे?”, “कडबोळी काय मस्त झाली आहेत?”, “त्यात थोडा ओवा परतून घातला आहे. त्याने वेगळी चंवही येते आणि पचनालाही मदत होते ” अशा प्रकारे फराळातल्या प्रत्येक पदार्थाचे रसग्रहण होत फराळाचा कार्यक्रम सावकाशपणे चांगला रंगायचा.

दिवाळीचा तिसरा दिवस पाडवा म्हणजे ‘बडा खाना’, ‘ग्रँड फीस्ट’ किंवा ‘मेजवानी’चा दिवस ! त्या काळात प्रचलित असलेल्या पक्वानांचे वर्गीकरण केले तर श्रीखंड आणि बासुंदी हे सर्वोत्कृष्ट श्रेणीतले पदार्थ, साखरभात, पुरणपोळी, बेसनाचे लाडू वगैरे उत्कृष्ट श्रेणीत आणि लग्नाच्या जेवणात हमखास असणारे जिलबी आणि बुंदीचे लाडू ही लोकमान्य पक्वान्ने असत. पुरणाचे ‘कडबू’ आणि ‘हुग्गी’ या नांवाची गव्हाची खीर हे आमच्या भागातले कानडी पध्दतीचे प्रकार याच श्रेणीत मोडत. शेवयाची खीर, शिरा यासारखे पदार्थ बनवण्यासाठी सणासुदीची वाट पहायची गरज नसायची. सहज केंव्हाही मनात आले की ते पटकन केले जात असत. ते लोकमान्य असले तरी ते मेजवानीत असलेच तर दुय्यम स्थानावर असत. त्याशिवाय खास उपवासाचे, फराळाचे, बाळंतिणीला किंवा लहान मुलांना पौष्टिक म्हणून देण्याचे असे निरनिराळे असंख्य गोडाधोडाचे पदार्त असले तरी ते मोठ्या मेजवानीत सहसा केले जात नसत. पेढे, बर्फी वगैरे मिठाया जेवणात वाढल्या जात नसत. फ्रूट सॅलड, कस्टर्ड, आइस्क्रीम वगैरे नाविन्यपूर्ण पदार्थ हौस म्हणून कधी तरी केले जात. बंगाली रसगुल्ले, चमचम, सोंदेश किंवा उत्तर भारतातल्या हलवायांच्या विविध मिठाया त्या काळात घरी तयार केल्या जात नव्हत्या आणि आमच्या त्या लहान गांवातल्या बाजारातही तेंव्हा मिळत नव्हत्या.

पाडव्याच्या मेजवानीत श्रीखंडपुरीचा बेत हे जवळ जवळ ठरूनच गेले होते। इतक्या माणसांसाठी पोटभर श्रीखंड बनवणे हेसुध्दा एक आव्हानच असे. त्या काळात चितळे, वारणा किंवा अमूलचे श्रीखंडाचे डबे आणून ते फ्रीजमध्ये ठेवायची सोय नव्हती. जितके श्रीखंड करायचे असेल त्याच्या तीन चारपट दूध आदल्या दिवशी आणून ते तापवायचे, त्याला चिनी मातीच्या बरणीत किंवा मातीच्या मडक्यात विरजण लावून ठेवायचे, दही जमताच त्याला पंच्यात बांधून खुंटीला टांगून ठेवायचे आणि अखेर ते पंच्यातले चक्क्याचे गोळे एकत्र करून त्यात पिठीसाखर, वेलदोड्याची पूड, केशर वगैरे चांगले मिसळायचे, जायफळ उगाळून त्याची पेस्ट त्याला लावायची, त्यावर चारोळ्यांचे दाणे पसरायचे वगैरे सारे सोपस्कार केल्यानंतर ते श्रीखंड बनायचे. या सर्व प्रक्रियांमध्ये वेळेला अनन्यसाधारण महत्व असते. त्यातली कोणतीही कृती वेळेवर केली नाही तर घोटाळा होण्याची शक्यता असते. सगळी अवधाने सांभाळून अखेर ज्या वेळी ते पानात वाढले जाईल त्या वेळी त्या श्रीखंडाला नेमका हवा तितकाच आंबटपणा आणि गोडवा आला म्हणजे मिळवली.

कोठल्याही सणासुदीला नैवेद्यासाठी शेवयाची खीर आणि पुरण असायलाच हवे अशी प्रथा त्या काळी होती. श्रीखंड हे मुख्य पक्वान्न झाले. नैवेद्याच्या ताटात एकादा लाडू, मोदक किंवा शिऱ्याची मूद ठेऊन ‘पंच’पक्वान्नाचा आंकडा साधला जात असे. जेवणावळीसाठी केळीची पाने आणून, त्यांना बरोबर सारख्या आकारात कापून ती मांडली जात. शक्यतो प्रत्येक पानाभोवती कमानीची रांगोळी काढली जाई. यात आपापली कला दाखवण्याची चुरस असे. अगदीच वेळ कमी पडला तर उरलेल्या पानांभोवती रांगोळी घालण्याच्या यंत्राने पट्टे ओढत. त्यात फुले आणि वेलबुट्ट्यांची नक्षी निघत असे.

पानांत कोणते अन्नपदार्थ कोणत्या क्रमाने आणि कोणत्या जागेवर वाढायचे याचे नियम ठरलेले होते. केळीच्या पानाच्या डाव्या भागात सर्वात वर मीठ आणि लिंबाची फोड ठेवायची. त्यानंतर अनुक्रमाने कुटलेली सुकी चटणी, वाटलेली ओली चटणी, कोशिंबीर, भरीत, चटका वगैरे दुय्यम तोंडी लावणी असत. अखेरीस तळलेले सांडगे, पापड्या, कुरडया, भजी वगैरे कुरकुरीत पदार्थाने डावी बाजू सजत असे. उजव्या बाजूला ईशान्य दिशेला आमटीचा द्रोण ठेवलेला असे. भोपळा किंवा वांग्याच्या भाजीतल्या मोठ्या फोडींचा उपयोग द्रोणाला आधार देण्यासाठी करून कांही लोक या नावडत्या भाज्या खाणे टाळत. बटाट्याची सुकी भाजी हवीच, जोडीला फ्लॉवरचा रस्सा किंवा एकादी सैलशी पालेभाजीही असे. आग्नेय बाजूला भाताची पांढरी शुभ्र मूद अलगद हाताने ठेवून तिच्यावर पिवळ्या धम्मक वरणाने ‘आइसिंग’सारखी सजावट करीत. त्यावर पळीभर तूप वाढले की पहिले वाढणे संपले.

‘वदनी कवळ घेता …..’ श्रीहरीचे नांव घेऊन ‘यन्तुनदयो वर्षन्तु पर्जन्याः सुपिप्पलाओषधयो भवन्तु। …….’ अशी प्रार्थना करायची आणि नमःपार्वतीपते हरहरमहादेव श्रीगुरुदेवदत्त असा सामूहिक जयजयकार करून जेवणाला सुरुवात होत असे. त्यातसुध्दा पहिल्या घासात खीर संपवायची, त्यानंतर लिंबाची फोड वरणभातावर पिळायची, त्यावर द्रोणातली आमटी ओतून भात कालवून घ्यायचा हा जेवण सुरू करण्याचा अलिखित क्रम ठरलेला असायचा. त्यानंतर हवा तो पदार्थ खायला मोकळीक होत असे. तोंपर्यंत भात वरण आणि तूप वाढायला येत असे. पुढे श्रीखंडपुरी येणार हे ठाऊक असल्यामुळे सहसा कोणी तो घेत नसे. ‘पांढऱ्या’ भाताच्या पाठोपाठ ‘काळा’ किंवा मसालेभात येई तो मात्र आवडीने घेऊन खाल्ला जात असे. बटाटा, वांगी, तोंडली वगैरेंच्या फोडी घातलेला मराठी मसालेभात व्यवस्थित रीतीने केला तर फ्राइड राईस, पुलाव किंवा बिर्याणीपेक्षाही अधिक चविष्ट लागतो असे माझे मत आहे.

भातप्रकरण शक्यतों झटपट आवरून गाडी श्रीखंडपुरीच्या मुख्य रुळांवर येत असे. त्या सुमारास श्लोक म्हणणे सुरू होत असे. समर्थांचे मनाचे श्लोक हा मुख्य स्टॉक असला तरी वामन पंडित आणि मोरोपंतांच्या रचनांना प्राधान्य मिळे. संस्कृत श्लोक म्हंटले तर जास्तच चांगले, पण त्यात रामरक्षेतले सर्वांना तोंडपाठ असलेले श्लोक टाळले जात. शहरातून आलेले पाहुणे टाळाटाळ करायचा प्रयत्न करीत, पण त्यांना जास्तच आग्रह होत असे. अखेर थोड्याफार प्रॉम्प्टिंगच्या सहाय्याने ते आग्रहाला मान देत. सगळ्यांनाच श्रीखंडाचा भरपूर आग्रह होत असे. त्या काळातल्या जीवनशैलीमुळे मधुमेह, रक्तदाब वगैरे विकारांचे प्रमाण फारसे नसे आणि नियमितपणे वैद्यकीय तपासण्या करण्याची सोय व पध्दत नसल्यामुळे कोणाला हा रोग जडला असल्याचे तो विकोप्याला जाण्याच्या आधी समजतही नसे. त्यामुळे घरातली एकादी आजारी व्यक्ती सोडल्यास इतर कोणाचेच कसलेही पथ्य नसे. वेळ पडल्यास नेहमीच्या जेवणाच्या दुप्पट तिप्पट आहार सेवन करण्याची आणि तो पचवण्याची क्षमता सगळ्यांकडे असे. त्याचा अशा प्रसंगी पुरेपूर उपयोग करून घेतला जात असे. निदान तासभर तरी रंगलेली पाडव्याच्या मेजवानीची पंगत ताकभाताने संपे तेंव्हा सर्व मंडळी तृप्त होऊन “अन्नदाता, पाककर्ता, भोजनकर्ता सुखी भव। ” असा आशीर्वाद देऊन पानावरून उठत.

आनंदघन या माझ्या अनुदिनीवरील आली दिवाळी या लेखमालिकेतून . . ऑक्टोबर २००८ …… आनंद घारे

********************

८. खाद्य पदार्थांची नावे ओळखा पाहू

दिवाळी म्हणजे खादाडीचा सण
चला कोडे सोडवा☺️ खवय्येगिरी

आता जरा खाण्याकडे वळू या.

१.पानाचे ठेवले पदरावर पदर
बेसनाच्या सारणाची त्यामधे भर
चवीला हवा , चिंचेचा गर
वाफवुन तळा भरभर …….?

२.छिद्राचे गोल वडे तुपात तळले
पाकात घोळवले……..

३.बेसन कांदा ,मिरची भारी
गरम खाण्याची मजाच न्यारी……

४.रवा मैदा साटे,तुपात तळले
साखरेत घोळले,
सुगरणीचा हात लागता
तोंडात विरघळले…….

५.बेसन,साखर ,तुप सार्यांचे मिश्रण यात
एका शहराच्या नावाने
होते सुरुवात…..

६.गुळ खोबरे नैवेद्याला
पांघरुन पांढरा शेला
सखी सुगरणी ऐन
पावसात घडवी याला…….

७.साखर खवा सुगंधासाठी
विलायची टाका जपुन
फळाफुलांच्या नावानेच
उर येतो भरुन….

८.रवा मैद्याची पारी , कापुन टाकली पाकात,
पदर पदर सुटुन
दिसला नवीन रुपात….

९.भाजल्या तांदुळ डाळी
त्यात तीळ ओवा
गोडानंतर सगळे म्हणती
हाच पदार्थ हवा…….

१०.लाडवात लाडु वर मधुर
रवाळ खवा
फ्युजन पदार्थात, लपलाय
बंगाली मेवा…..

११.खारे किंवा गोड ,
रंग माझा वेगळा
वरुन कठीण कुरकुरीत
आत भाव भोळा…….

१२.आधी बांधुन बूंधुन
टांगुन ठेवतात खुंटीला
मग मात्र गोडीगुलाबीने
जवळ केले मला…….

१३.तावुन सुलाखुन मी सुदृढ झाले
नंतर नशिबी रुपेरी कोंदण
आले……

१४.बालपणी माखले तुपात
तारुण्य फुलले दुधात
गोड मऊ म्हातारपण
सांगा पाहु मी कोण…….

१५.रवा मैद्याची पोटली
तुपात तळली साखरेत घोळली
घडी सुटु नये म्हणुन
काळी चांदणी टोचली…….

१६.आकार माझा गोल,चेहरा खडबडीत
अहो पदार्थ बिघडेल करु नका
गडाबडीत……

१७.आजीने मला किसलं ,साखरेत घोळलं
आंबट गोड चव
चाखुन पावणं खुष झालं…..

१८.बेसन पीठ भिजवुन
तळा कळ्या खमंग
रुचिपालट करीता
दह्याशी जोडावा संग……..

१९.तांदळाची असली तरी
पोट माझे फुगते
हलकी फुलकी असल्याने
सर्वांशी जमते……

२०.पौष्टीकतेत मी आहे सर्व पदार्थांचा राजा
ताई माई पाहुण्या आल्या की,
भाव वाढतो माझा…….

👆सांगा पाहु पदार्थांची नावे ?

. . . उत्तरे : १.अळूवडी, २.अनरसे, ३.कांदाभजी, ४.बालूशाही, ५.मैसूरपाक ६.मोदक, ७.गुलाबजाम, ८.चिरोटे, ९.चकली, १०.चंपाकली, ११.शंकरपाळे, १२.चकली, १३.काजूकटली, १४.शिरा, १५.लवंगलतिका, १६.अनारसे, १७.मोरंबा, १८.खारी बुंदी, १९.इडली, २०.डिंक लाडू


*****************************

९. चित्पावनी भोजन

ठेवा सुंदर पात्र शुद्ध करुनी चौरंगी त्या चंदनी
रांगोळी भवती सुरेख बरवी काढा तयालागुनी
चौरंगावरती चहुदिशि पहा ठेवा सुगंधी फुले
डाव्या बाजुस नेहमी भरुनिया तांब्या असावा जले

पात्री सव्यकरी चविष्ट चटणी वाटूनि पाट्यावरी
मिरची नारळ लिंबु मीठ मिसळा निवडून कोथिंबीरी
आणी लोणचि कैरी लिंबु आवळा त्याखालि कोशिंबीरी
केळी गाजर काकडी कितितरी करतात नानापरी

चटणीच्यावरि पात्रशीर्षि इवले वाढा लवण मागुती
लिंबाला मग अष्टमांश चिरुनी वाढा तिथे फोड ती
चटणी लोणची मीठ घेउनि सवे कोशिंबिरीची नदी
पात्री वाहु नये म्हणून तिजला निथळून घ्यावे आधि

उजव्या बाजुस वाढती रुचिकर भाजी कढी आमटी
डाळिंब्या उसळी, अळु फदफदी, सारे पहा गोमटी
सारे जिन्नस वाहती म्हणुनिया द्रोणांतरी वाढणे
वाढा शांतपणे नको गडबडी थेंबास ना सांडणे

भाजी कोरडि त्यासवे कवण हो पात्रांतरी ती बरे
केळी केळफुले अपक्व फणसा फोडून त्याचे गरे
आठळ्या उकडुनि फोडणी करुनिया किंवा बटाटे जरी
घाला तो कढिलिंब लाल मिरच्या आणी जिरे मोहरी

वाढा ओदन शुभ्रसा वरण ते लिंबू लवण त्यावरी
साजूक तूप तयावरी धरुनिया ती धार हो साजिरी
हा झाला पहिला असाच दुसरा वाढा मसाले आता
दध्योदन आणि शेवटास करुनि होण्या मनी शांतता

भातासोबत वाढणे आणुनिया पोळी पुरी भाकरी
असता तांदुळ भाकरी मऊ जरी नवनीत घाला वरी
पोळ्याही घडिच्या करा फुगवुनि अर्धी न वाढा कधि
काढा ताजि पुरी झणी तळुनिया तळुनी न ठेवा आधि

पापड नाचणी कुर्डई तळुनिया मिरगुंड किंवा जरी
वाढावी नच ‘घेइ घेइ’ करुनी आग्रह नको यापरी
गोडाची मग जिन्नसे करुनिया वाढा जरा आग्रहे
तो ही माणूस पाहुनि,न इतरा जाणा परब्रह्म हे

मोदक सुंदर शुभ्र ते करुनिया त्याच्या कळ्या काढूनि
आती सारण चांगले भरुनिया नाके जरा दाबुनि
आता त्या उकडा, हळूच धरुनि पात्रांतरी वाढूनि
नाके फोडुनि त्यामधे घृत अहा साजूक द्या ओतुनि

आता ते सुरु भोजनास करणे “वदनी कवळ” गाउनि
हरहर पार्वती शंकरा स्मरुनिया सीतापती वंदुनी
आणी शेवटी भोजनान्त समयी तक्रा आणा मागुनी
ऐसे हे सगळे व्यवस्थित करा ही रीत चित्पावनी
💐🌹🇮🇳🙏🙏🙏🇮🇳🌹💐

१०.पुरणपोळी

शाळेत असताना व्याकरणात शिकवलेली वॄत्ते आठवा…..
एखाद्याचा “पुरणपोळी” या विषयावर किती अभ्यास असावा, त्याला “पुरण” किती आवडत असावं, त्याचा उत्तम नमुना….!
😋😍

इंद्रवज्रा:

चाहूल येता मनि श्रावणाची
होळी तथा आणखि वा सणाची
पोळीस लाटा पुरणा भरोनी
वाढा समस्ता अति आग्रहानी ||

भुजंगप्रयात:

सवे घेउनी डाळ गूळा समाने
शिजो घालिती दोनही त्या क्रमाने
धरी जातिकोशा वरी घासुनीते
सुगंधा करावे झणी आसमंते || (जातिकोश – जायफळ)

वसंततिलका :

घोटा असे पुरण ते अति आदराने
घ्यावे पिळूनि अवघे मऊ कापडाने
पिळता फुटे गठुळ ते मऊसूत होते
पोळीमधे पसरते सगळीकडे ते ||

मालिनी :

अतिव मधुर ऐसे पुरण घ्यावे कराते
हळू हळू वळू गोळे पारिला सारणाते
कणिक मळूनी घ्यावी सैलशी गोजिरी ती
कडक नच करावी राहुद्या तैलवंती

मंदाक्रांता:

घ्यावी पारी करतळ स्थळी अल्प लावोन पीठी
ठेवा गोळी अतिव कुतुके सारणाची मधे ती
बांधा चंबू दुमडुनि करे सारणा कैद ठेवा
पाटा ठायी पसरूनि पिठा लाटण्या सिद्ध ठेवा ||

पृथ्वी :

करे धरुन चेंडुला अधिक दाब द्यावा बळे
पटा धरुन लाटण्या सुकर होतसे आगळे
समान फिरवा रुळा पसरि चर्पटी सुस्थळे
असे न करता पहा पुरण बाहरी ओघळे ||

शार्दूल विक्रिडित:

हाताने उचला झणि प्रतल ते गुंडाळुनी लाटण्या
उत्कालू हलके तसे उलटता खर्पूस ही भाजण्या
वाफा येत जशा उमाळत सवे सूवासही दर्वळे
नाका गंध मिळे सवेच उदरी क्षूधा त्वरे उत्फळे ||

आज पासून सुरू होणाऱ्या होलिकोत्सवा निमित्ताने हार्दिक शुभेच्छा…..!!
🌷🌷🌷🌷🌷

११.गुणकारी गूळ

गुरुचरित्र:
लहानपणी मी शाळेत डबा घेऊन जात असे तेव्हा माझ्या डब्यातील भाजी इतर विद्यार्थी मात्र फारशी खात नसत.
कोल्हापुरातल्या लोकांना झणझणीत तिखट खाण्याची सवय आणि माझी भाजी गोड लागायची कारण त्यात गूळ घातलेला असायचा.
मी आईला विचारायचो की, आपण स्वयंपाकात गुळ का वापरतो? बरेच दिवस त्याचे समाधानकारक उत्तर मिळत नव्हते.
गुरुचरित्रामध्ये माझ्या परमपुज्य सद्गुरूंनी सांगितलं आहे, गुळमिश्रित अन्न शिळं होत नाही.
मग आम्ही लागलो प्रयोगाला.
वांग्याची भाजी गुळ घालून आणि गूळ न घालता तयार करून ठेवली दोन दिवस.
दोन दिवसांनी पाहिले तर गूळ घातलेल्या भाजीपेक्षा न घातलेली भाजी अतिशय सडलेली होती.
आपल्याकडे प्रवासाला जाताना दीर्घकाळ टिकणाऱ्या दशम्या ह्या गुळापासून यासाठी तर बनवत नव्हते? नक्कीच!

संशोधनामध्ये अनेक गोष्टी समोर आल्या.
प्राचीन बांधकामामध्ये स्लॅब, माळवद टाकताना चुन्यामध्ये गूळ घालत असत.
अशा अनेक प्रयोगातून समजलं गूळ हा अँटीफंगल, अँटीबॅक्टरियल म्हणून काम करतो.
गुळाला हा गुणधर्म त्याच्यामध्ये असणाऱ्या भरपूर प्रमाणातल्या फॉस्फरस या मुलद्रव्यामुळे प्राप्त होतो हे राजीव दीक्षित यांनी निर्विवादपणे सिद्ध केलं आहे.

गूळ घातलेल्या जेवणाचा उपहास करू नका, जे उत्तम आहे, बुद्धीवर्धक आहे ते स्वीकार करा.
डॉ. अभिराम जोशी

. . . . . . . . . . . . .

१२.पुणेरी ताट

पुण्याच्या बाहेर एका कार्यक्रम आयोजकांनी “पुणेकरास” मेनू विषयी त्याचं मत मागितल… त्यावेळी त्यांना पुणेकराने दिलेले हे उत्तर…
“मेनू साधारण असा असावा”😌
१. वरण-भात, तूप, मीठ, लिंबू – त्यात शक्य असल्यास चमचाभर पूरण.
२. मसाले भात पण त्यावर ताज्या ओल्या नारळाच किसलेलं खोबर आवश्यक…
३. पुऱ्या, आळुची शेंगदाणे-खोबरे घालून केलेली भाजी,
४. सुकी बटाटा भाजी, गोड-आंबट आमटी.
५. पापड-कुरडई. कोथिंबीर वडी किंवा घोसळा भजी.
६. “ओल्या नारळाची” कोथिंबीरीची चटणी, काकड़ी- शेंगदाणे कूट आणि दही घातलेली कोशिंबीर.
७. चवी पुरतं पंचामृत.
८. गोडात श्रीखंड किंवा बासुंदी.
९. मठ्ठा.

“आता काही सूचना…. लक्ष्य पूर्वक वाचा..”
🤨आम्ही अंमळ तिखट कमी खातो तेंव्हा भरमसाठ मसाल्याचा मारा नको.
🤨तेलात आंम्हास पोहावयाचे नाही, तेंव्हा तवंगाचा तलाव नको.
🤨श्रीखंड असेल तर वाटी चमचा हवाच, उगाच श्रीखंड बचकन पानात वाढू नये…
🤨 आम्ही बोटाने चाटत श्रीखंड खात नाही… श्रीखंडाशी अशी प्रतारणा आम्हास मान्य नाही…
🤨आळुच्या भाजीतील शेंगदाणे आख्खे असावे, उगाच तुकडे तुकडे टाकू नये…
🤨तसेच, खोबरे देखील पाऊण इंचा पेक्षा जास्त लांबीचे नको.
🤨मठ्ठा हा प्रमाणशीर थंड असावा. त्यातील मीठ, साखर, ताक-पाण्याचे प्रमाण, आलं, कोथिंबीर योग्य प्रमाणातच हवी, त्यात मिरचीचे तुकडे घालणार असाल ते ५ ते ६ मि.मी. पेक्षा जास्त लांबीचे नको.
🤨वरणाची डाळ “एक-पात्रीच” हवी, नाहीतर चव बदलते.
🤨पापड-कुरडई मरतुकडे नको…. त्याच्यातला “कुरकुरीतपणा” निघुन गेल्यास आमची “कुरकुर” सुरु होईल…
🤨गोडात सुधारस ठेवल्यास तो एक तारीच असावा, लिंबू योग्य प्रमाणात असावे.
🤨ताटातली भजी आणि भाजी ही चमचमीत हवी… तिखट नको… त्यामुळे उगाच गुलाल उधळल्यासारखं तिखट त्यात उधळू नये…

😌 “आता पान वाढावयाच्या सूचना -“
१. पाट मांडून त्यासमोर छान रांगोळी घालावी..
२. पानाच्या डाव्या बाजूला लोटी भांडे ठेवावे…
३. पान समोर ठेवून अगदी पुढचा भाग “शून्य अंश” पकडून मीठ वाढावे आणि
४. त्याच्या “उणे पाच अंशावर” लिंबू अन मग क्रमाने पाच-पाच अंशावर चटणी, पंचामृत, कोशिंबीर, लोणचे वाढावे…
५. उणे ९० अंशावर पापड़, त्याखाली पूरी वाढावी.
६. मध्यभागी भाताचा मुद असावा व सगळं वरण “भसकन” वाढू नये… वरणाचा ओघळ नको… आणि त्यावर “साजूक तुपाची धार” हवीच… पण त्यासाठी जेवणार्यास वाट पहायला लावू नये… तुपाचा चमचा चांगला खोलगट असावा.. मागून चेपलेला अपेक्षित नाही.
७. मुदाचा आकार प्रमाणशीर असावा… “भसाडा नको…”
८. वरण-भाता खाली मसाले भात वाढावा.
९. मसाले-भाताच्या उजव्या बाजुलाच भाजी वाढलेली असावी..
१०. आणि त्याच्या बरोबर वर आमटीची वाटी असावी.
११. उजव्या हाताला वरच्या बाजूला ४५ अंशावर गोडाची वाटी असावी व त्याच्या वर मठ्ठा वाटी असावी.
१२. आमटी व भाजी गोडाच्या खाली असावी.
😌 वर नमूद केलेल्यात काही त्रुटी असल्यास तुमच्या तुम्हीच दुरुस्त कराव्यात, उगाच आमच्या चुका आंम्हाला दाखवू नये. आणि उपकार केल्यासारखा वाढप्याचा चेहरा असू नये. 😡

बस ऐवढेच अपेक्षित आहे. सुचना संपल्या.🙏

“काटेकोर” पुणेकर…
🤣

१३. आमरस

१) मिक्सर किंवा ग्राईंडरने पातळ केलेला आमरस म्हणजे आंब्याचा अपमान…
२) त्यात दूध घालण्याचा प्रकार म्हणजे आमरसात भेसळ…
३) स्वीट डीश म्हणून जेवणानंतर आमरस खाणं म्हणजे पोळीवर केलेला अन्याय…
४) आमरस बाधू नये म्हणून मिरीपूड, तूप घालणं म्हणजे आंब्यावरचा अविश्वास…
५) आमरस न खाता नुसत्या फोडी खाणं म्हणजे युतीला मतदान न करता कम्युनिस्टांना मतदान करणं…
६) आंब्याचं आमरसापेक्षा मिल्कशेक करणं म्हणजे अरुण जेटलींना कायदेमंत्रीपदापेक्षा अर्थमंत्री करणं…
७) आमरस बाहेरून विकत घेत खाणं म्हणजे आयारामांना तिकिट देणं…
८) आमरसासोबत कांदा भजी, वडे वगैरे पदार्थ खाणं म्हणजे नोकरीसोबत साईड बिझनेस असणं…
९) आमरस आणि पोळी/पुरी हेच सर्वस्व मानणं म्हणजे अल्पसंतुष्ट असणं…
१०) आमरसावर तुटून पडणं म्हणजे सर्जिकल स्ट्राईक करणं… आणि आमरस न आवडणं म्हणजे देशद्रोही असणं….

बघा .. म्हणूनच म्हणते… “चवीने खाणार त्याला हापूस मिळणार”

. . . . . . . वॉट्सॅपवरून साभार दि. १२-०५-२०२२

😋😋😋😋😋😋😋😋

१४.आपोषण

काल कामावरून आल्यावर स्नान करून जेवायला बसलो, तेंव्हा सोबत एक किर्तनकार मित्र ही जेवायला होता. मित्र ही डॉक्टर आहे व वैष्णव देखील. जेवतांना मी आपोषण घातलं व त्याने विचारल,”मी बर्याच जणांना ही क्रिया करतांना पाहिलंय, पण याचा नेमका अर्थ काय? याचा आपल्या शरीरावर उपयोग होतो?”. त्याला दिलेले उत्तर-
जेवण म्हणजे यज्ञ आहे अस मानतात कारण आपण ज्या प्रकारचे अन्न खातो त्या प्रकारचे आपले शरीर व विचार होत असतात. जाठराग्नीला आयुर्वेदात ” जाठरो भगवान अग्नी” अस म्हणाल आहे तर स्वतः भगवान गीतेत सांगतात ” अहं वैश्वानरोभुत्वा प्राणीनाम देहं आश्रितः”. याच कारण अस की आपण आपल्या पेक्षा ईश्वर श्रेष्ठ आहे मानतो त्याच प्रकारे भूक लागली की आधी जेवाव म्हणूनच आयुर्वेदात भुकेला ‘आधारणीय वेग’ या वर्गात उल्लेखल आहे. ज्या प्रकारे ईश्वराला आपण चांगल्या गोष्टी अर्पण करतो त्याच प्रकारे जाठराग्नीलाही उत्तम आहार द्यावा म्हणून जाठराग्नीला देव मानल जात.
आहार हा नेहमी षड-रसात्मक, गरम, व्यंजनयुक्त व सकस असावा. जेवतांना मौन बाळगावे (बोलतांना राग येऊ शकतो व त्याने अन्नाचा विपाक व्यवस्थीत होत नाही किंवा पित्तज व्याधी वाढतात), वड, पिंपळ, उंबर या झाडांखाली जेवू नये (या झाडांची घाण अन्नात पडू शकते), अन्न ताजे व सात्विक असावे. जेवण एकांतात करावे.
जेवणापूर्वी बाहेर जाऊन आला असाल तर वस्त्रे बदलावीत ( स्वच्छ वस्त्र अंगात असावीत), सदरा बनियन काढावी व शेंडी सोडावी (ज्याने कपड्यावरील सूक्ष्म जीव अन्नात येत नाहीत व शेंडी सोडल्याने मस्तिष्क ग्रंथीवरील ताण कमी होतो), हात पाय व तोंड स्वच्छ धुवावे व गुळणा करावा.
आसनावर बसल्यावर आधी जमिनीवर पाण्याचे सिंचन करावे ( जमीन शुद्ध करावी), नंतर त्यावर पात्र ठेऊन पात्रावर सिंचन करावे (पात्र स्वच्छ करावे) मग पात्रात आहार पदार्थ घ्यावेत (वाढावेत). पात्रा भोवती पाणी फिरवावे जेणे करून जीव- जंतू त्यायोगे पात्राकडे येणार नाहीत. जीव-जंतूकरिता पात्राबाहेर चित्रावती द्याव्यात व भाताच्या 5 आहुती जाठराग्नीस द्याव्यात (पचनास हलका व जाठराग्नी प्रदीप्त करण्यास उपयोगी) नंतर हाताच्या तळव्यात बसेल एवढे पाणी ओठाच्या मदतीने प्यावे (ओढून पिऊ नये) जे फक्त घश्यापर्यंत जाईल जेणे अन्नाचा घास होणे व गिळणे या क्रिया व्यवस्थित होतील. मग संपूर्ण आहार घ्यावा. जेवणा नंतरही तळहातात पाणी घेऊन “अमृते पिधानमसी स्वाहा” म्हणून पाणी प्यावे ज्याचा अर्थ आता जठरावर झाकण टाकले आहे म्हणजेच जेवणानंतर जठरात काहीही टाकू नये (4 तास कमीत कमी विनाकारण गरज नसताना काही खाऊ अथवा पिऊ नये)

तरीही ही पोस्ट छोटी लिहीत आहे. आपल्याला आपल्या आर्य सनातन हिंदू धर्मावर अभिमान असावा. 🙏

. . . . वॉट्सॅपवरून साभार दि.१६-०६-२०२२

१५. जेवण करण्यापूर्वी मंत्र उच्चारण

जेवण करण्यापूर्वी मंत्र उच्चारण का आवश्यक आहे? शास्त्रोक्त कारण जाणून घ्या

अन्न ग्रहण ही एक अशी प्रक्रिया आहे ज्यामध्ये अनेक प्रकारच्या ऊर्जा शरीरात प्रवेश करतात. खरं तर, अन्न आपल्या शरीराची हालचाल ठेवण्यासाठी इंधनासारखे काम करते. असे मानले जाते की जर शरीराला योग्य प्रमाणात आणि योग्य पद्धतीने अन्न मिळाले नाही तर अनेक शारीरिक विकार जन्म घेऊ शकतात. शुद्ध आणि सकस अन्न हे आरोग्यासाठी देखील फायदेशीर आहे आणि आपले मन देखील शुद्ध करते.

‘जसे अन्न खाल्ले जाते, तसे मन होते’ ही म्हण तुम्ही ऐकलीच असेल, खरे तर ही म्हण म्हणण्यात आली आहे कारण स्वच्छ आणि शुद्ध पद्धतीने तयार केलेले अन्न अनेक प्रकारे फायदेशीर असते. म्हणूनच शास्त्रात असे अनेक नियम सांगितले आहेत की जेवण्यापूर्वी हात पाय धुणे, जमिनीवर बसून अन्न खाणे, अन्न अनेक वेळा चघळणे आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे अन्न खाण्यापूर्वी मंत्राचा जप करणे आवश्यक आहे. या सर्व प्रश्नांचे स्वतःचे महत्त्व आहे आणि शास्त्रात वेगवेगळी कारणे सांगितली आहेत. ‘जेवण करण्यापूर्वी मंत्र का म्हणावे’ या अशाच एका प्रश्नाचे उत्तर आज आम्ही आपल्याला देणार आहोत-

कोणतेही पाप टाळण्यासाठी मंत्र आवश्यक आहे

असे मानले जाते की आपण जेवण सुरू करण्यापूर्वी आपण भोजन मंत्राचा जप केला पाहिजे. वास्तविक हा मंत्र अनेक पापांपासून मुक्तीचा मार्ग आहे. जेवणापूर्वी भोजन मंत्राचा जप म्हणजे ज्याने आपल्याला हे अन्न दिले आणि आपल्या शरीराला ऊर्जा देण्याचा मार्ग मोकळा केला त्या देवाचे आभार मानणे. भोजन मंत्राचा उपयोग आपल्याकडून नकळतपणे झालेल्या कोणत्याही चुकीच्या क्षमेसाठी त्या देवाला प्रार्थना करण्यासाठी देखील केला जातो, जसे की शेतात नांगरणी करताना किंवा धान्य दळताना किंवा शिजवताना, एखादा प्राणी नकळत मेला तर देव आम्हांला त्या पापापासून मुक्त करील. पापांपासून दूर राहण्यासाठी प्रत्येक घास घेताना परमेश्वराचे नामस्मरण करावे आणि ते देवाला अर्पण करावे.
जेवणापूर्वी अन्न मंत्र पठण केल्याने संस्कारांचा प्रवेश होतो

रज-तम-प्रधान वाणी जेवताना खात असलेले अन्न आणि वातावरणावर सारखे संस्कार करते. जेव्हा असे अन्न आपल्या शरीरात प्रवेश करते तेव्हा हे संस्कार आपल्या शरीरातून निघून जातात. अन्नावरील रज-तम संस्कारामुळे अन्न खाण्याचा मुख्य उद्देश म्हणजेच शरीर व मन सुदृढ असणे, हे पूर्ण होत नाही. त्यामुळे अन्न तयार करण्याआधी आणि भोजन करण्यापूर्वी भोजन मंत्राचा जप केल्याने शरीरात चांगले संस्कार होतात. तत्पूर्वी नामस्मरण केले असेल तरच या अन्नाचे सेवन खरोखरच लाभदायक ठरू शकते.

नकारात्मक शक्तींचा प्रवेश रोखण्यासाठी

खाणे ही अशी प्रक्रिया आहे जी आजूबाजूच्या अनेक नकारात्मक ऊर्जांना देखील उत्तेजित करते. म्हणून अन्न खाताना आणि अन्न मंत्राचा जप करताना विशेष काळजी घेतली पाहिजे जेणेकरून कोणत्याही नकारात्मक उर्जेचा प्रवेश आणि कोणत्याही नकारात्मक उर्जेचा हस्तक्षेप टाळता येईल. म्हणून, हिंदू धर्मात भोजनाचा पहिला तुकडा भोजन मंत्रासह देवाच्या नावाने काढला जातो. असे केल्याने प्रत्येक नकारात्मक ऊर्जा दूर होते आणि शरीराला सकारात्मक ऊर्जा मिळते.

शास्त्र

भोजन मंत्राचा जप केल्यानंतर भोजन करणे शास्त्रानुसार अतिशय शुभ मानले जाते. अन्न मंत्राने शरीर सर्व प्रकारच्या शक्तींनी परिपूर्ण होते, असा शास्त्रात उल्लेख आहे. त्याचे पूर्ण फळ मिळावे म्हणून अन्न मंत्र पठण करण्याचीही पद्धत आहे. नियमानुसार भोजन केले आणि त्यापूर्वी अन्न मंत्राचा जप केला तर त्याचे फळ अनेक पटींनी वाढते. अन्न घेण्यापूर्वी हातपाय धुवावेत, तोंड स्वच्छ करावे व अन्न मंत्राचा जप करावा.

आपल्या भारतीय सनातन संस्कृतीत अनेक भोजन मंत्र असले तरी मुख्य तीन मंत्र आहेत. ज्यामध्ये प्रथम खालील मंत्राचा उच्चार करून सुरुवात करावी.

भोजन मंत्र
ब्रह्मार्पणं ब्रह्महविर्ब्रह्माग्नौ ब्रह्मणा हुतम्।
ब्रह्मैव तेन गन्तव्यं ब्रह्मकर्म समाधिना।१।
ॐ शान्ति: शान्ति: शान्ति:

अर्थ- हा मंत्र गीतेतील चौथ्या अध्यायातील २४ श्लोकांचा आहे. म्हणजे ज्या यज्ञात अर्पण केले जाते ते म्हणजे स्रुवा इत्यादि देखील ब्रह्म आहे आणि हवनयोग्य द्रव्य देखील ब्रह्कम आहे आणि ब्रह्मरूपाने अग्नीला अर्पण करणे हे रूप क्रिया देखील ब्रह्म आहे. त्या ब्रह्म कर्मात स्थित असलेल्या योगीला प्राप्त होण्यास योग्य फळ देखील ब्रह्मच आहे.
अन्न॑प॒तेन्न॑स्य नो देह्यनमी॒वस्य॑ शु॒ष्मिणः॑ ।
प्रप्र॑ दा॒तार॑न्तारिष॒ऽऊर्ज॑न्नो धेहि द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पदे ।२।
ॐ शान्ति: शान्ति: शान्ति:

अर्थ- हा मंत्र यजुर्वेदातील ११ अध्यायांचे ८३ श्लोक आहे. हे परमपिता, परमात्मा, हे विविध अन्नधान्य देणाऱ्या! आम्हाला विविध प्रकारे अन्न पुरवा. आम्हाला रोगमुक्त आणि पौष्टिक आहार देऊन आम्हाला ओजस द्या. हे अन्नदात्याचे परोपकारी ! असा कायदा करा की प्रत्येक जीवाला अन्न मिळेल आणि सर्वांना सुख-शांती मिळेल.
ॐ सह नाववतु। सह नौ भुनक्तु।
सह वीर्यं करवावहै। तेजस्विनावधीतमस्तु मा विद्विषावहै॥
ॐ शान्ति: शान्ति: शान्ति:।३।

अर्थ- हा अतिशय प्रसिद्ध मंत्र जो शाळांमध्ये शिकवला जातो. कथो उपनिषदातील हा श्लोक आहे. या मंत्राचा अर्थ असा की हे सर्व रक्षणकर्ता देवा ! आम्हा दोघांचे (गुरू आणि शिष्य) रक्षण करा. आम्हा दोघांना एकत्र पालन करा. आम्हा दोघांनाही बळ मिळो. आम्हा दोघांनी घेतलेले शिक्षण मंगलमय होवो. आम्ही कधीही एकमेकांचा मत्सर करू नये.
शास्त्रामध्ये अन्न हे पूजनीय मानले गेले आहे, अन्न घेण्यापूर्वी आपण अन्नपूर्णा मातेचे आभार मानले तर अन्न आपल्याला नेहमीपेक्षा जास्त ऊर्जा देते आणि अन्नामुळे होणाऱ्या अनेक विकारांपासूनही आपले रक्षण करते. अशाप्रकारे मंत्र शास्त्रानुसार अन्न खूप महत्वाचे आहे आणि जेवण्यापूर्वी तुम्ही देवाचे स्मरण केले पाहिजे, असे केल्याने तुम्हाला अन्नातून अधिक ऊर्जा मिळेल.

. . . . वेबदुनिया मराठी

चहाचा महिमा

काल म्हणे आंतरराष्ट्रीय चहा दिवस होता. या निमित्याने मिळालेली काही मजेदार आणि काही उद्बोधक ढकलपत्रे (फॉरवर्ड्स) इथे संग्रहित केली आहेत. सर्व मूळ लेखक आणि विशेषतः श्री. कौस्तुभ केळकर नगरवाला यांचे मनःपूर्वक आभार

मी २०१०मध्ये लिहिलेली ही पोस्टही पहा : चहाचे स्तोत्र आणि चहापान एक स्वभावदर्शन
https://anandghare.wordpress.com/2010/01/31/%e0%a4%9a%e0%a4%b9%e0%a4%be%e0%a4%9a%e0%a5%87-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a5%8b%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%b0/

☕☕☕☕☕☕☕☕☕ ☕☕☕☕☕☕☕☕☕☕☕☕☕☕☕☕☕☕

चहा म्हणजे चहा असतो
कधीही मिळाला तरी वाह वाह असतो

उन्हाळ्यात थंड, हिवाळयात उष्ण तर पावसाळ्यात बहारदार असतो
कधीही मिळाला तरी वाह वाह असतो

मुंबईत तो पिला जातो
पुण्यात घेतला जातो
कोल्हापुरात टाकला जातो तर,
नागपुरात तो मांडला जातो
चहा म्हणजे चहा असतो
कधीही मिळाला तरी वाह वाह असतो

क्षण आनंदाचा असो
वा आलेल असो टेंशन
आळस झटकायला लागतो तसाच
थकवा घालवायला ही लागतो
चहा म्हणजे चहा असतो
कधीही मिळाला तरी वाह वाह असतो

काहीच काम नसताना पण चालतो
आणि खूप काम असलं तरी पण लागतो
गप्पा मारताना जसा लागतो
तसाच एकटेपणा मिटवायला ही लागतो

चहा ला वेळ नसते पण,
वेळेला चहाच लागतो
चहा म्हणजे चहा असतो
कधीही मिळाला तरी वाह वाह असतो…….

एक चहाप्रेमी ☕ कडून
चहा दिनाच्या मंगलमय शुभेच्छा !

        शुभ प्रभात

तुमचा दिवस आनंदात जावो
☕☕☕☕☕☕☕☕☕

माझे मित्र दिलीप पेंडसे यांची आठवण : मी मुंबैमधे चहाचे ऐस्क्रीम चवीने खाल्ले आहे, १९६१ साली.आपण?अरुणाचल मधे एका खेडेगावी चहाचे गरम डिकाॅक्शन वर याक या प्राण्यांचे दुधापासून बनविलेल्या लोण्याचा विरघळणारा गोळा हलवत चहा घेतला आहे!


चहा गीत : रात्रीचा समय सरुनि येत उष:काल हा, प्रिये चहाsss

☕☕☕☕☕☕☕☕☕


चहाची आरती – अप्पासाहेब पाटील

जय देव जय देव जय चहामाई
एक घोट घेता स्फूर्ती तू देई जय देव जय देव

प्रातःकाले तुजवीण कोणी नाही
सकाळ संध्याकाळ तुजसंगती जाई
वेळी अवेळी तुझी आठवण येते
चुलीवरती चहाचे भांडे ते चढते
जय देव जय देव

नाश्त्यासोबत तू शोभून दिसशी
भजी वड्या शेजारी तुझीच बशी
ढगाळ दुपारी तुज वाचून घालवू कैसी
गारठा पडला कि तुच तारीसी
जय देव जय देव

सरकार दरबारी तुझी हाजेरी
चहाशिवाय फाईल कैशी जाईल वरी
फौजदार जमादार तुझे दस्तक
सारे नमवीती तुजपुढे मस्तक
जय देव जय देव जय

ऐसे गुण गाण तुझे गाता गाता
पुढला चहाचा कप झाला रिता
आता कोण्या देवीचे पाय मी धरु
आपला चहा आता आपणच करू
जय देव जय देव जय

😀😀😀

जय जय चहा 👍👍🌹

चाहूँगा मै तुझे (चहा, tea)
साँझ सवेरे

☕☕☕☕☕☕☕☕☕

इस दिवस के उपलक्ष्य में.
मजाकिया मिथुनवाला बीबी से,
सुनो जैसे तुम्हारी बनायी हुई चाय मे शक्कर नही.
.
वैसे मेरा किसी और के साथ चक्कर नही.. ☕😳😳

☕☕☕☕☕☕☕☕☕

अंतरराष्ट्रीय चाय दिवस

मला हे comparison आवडले.

चहा…! की कॉफी…!!

चहा म्हणजे उत्साह..,
कॉफी म्हणजे स्टाईल..!

चहा म्हणजे मैत्री..,
कॉफी म्हणजे प्रेम..!!

चहा एकदम झटपट..,
कॉफी अक्षरशः निवांत…!

चहा म्हणजे झकास..,
कॉफी म्हणजे वाह मस्त…!!

चहा म्हणजे कथासंग्रह…,
कॉफी म्हणजे कादंबरी…!

चहा नेहमी मंद दुपार नंतर…,
कॉफी एक धुंद संध्याकाळी…!!

चहा चिंब भिजल्यावर…,
कॉफी ढग दाटुन आल्यावर…!

चहा = discussion..,
कॉफी = conversation…!!

चहा = living room….,
कॉफी = waiting room…!

चहा म्हणजे उस्फूर्तता…,
कॉफी म्हणजे उत्कटता…!!

चहा = धडपडीचे दिवस…,
कॉफी = धडधडीचे दिवस!…!

चहा वर्तमानात दमल्यावर…,
कॉफी भूतकाळात रमल्यावर…!!

चहा पिताना भविष्य रंगवायचे…,
कॉफी पिताना स्वप्न रंगवायची…!!!
☕🍵 ☕☕☕☕☕☕☕☕☕

सकाळी चहा आणि संध्याकाळ नंतर मात्र कॉफी…च

चहा कसा ओट्यापाशी केसांचा अंबाडा वळून अगदी घरगुती अवतारातही केला तरी चालतो…
पण कॉफी चा वेगळाच आयाम….
ती छान तय्यार होऊन करायची किंवा छान तय्यार होऊन मस्त Enjoy करायची…

चहा कसा घोटभर
कॉफी मात्र मोठा “मग”भर…

चहा असा गरम गरम झटकन चटकन पिउन मोकळं व्हायचं
आणि कॉफी मात्र पिताना मस्त रेंगाळायचं…

चहा रोजच अनिवार्य
कॉफी कधीतरी तरीही अनिवार्यच…

चहा म्हणजे चर्चा, गहन विषय सोडवतानाची गरज
कॉफी म्हणजे कळत नकळत पेश करना “दिल की अरज…”

चहा म्हणजे हार्मोनियम
कॉफी म्हणजे सतार…

चहा पिताना हवा झोंबता गारवा
कॉफी पिताना हवा कातर मारवा…

किती लिहीणार या चहा आणि कॉफी वर…
दोन्ही ही अनिवार्य जन्मभर…

☕☕☕☕☕☕☕☕☕

एक ऐतिहासिक माहिती

मिरजेत दोनशे वर्षांपूर्वी आला चहा सन १७९९ च्या पत्रात उल्लेख,
चांदीची चहादाणी, परशुराम भाऊंनी मिरजेतून युध्दभूमीवर मागवला चहा
शंभर वर्षांपूर्वी मिरजेत गाजलं चहाचं ग्रामण्य,
नामजोशींबरोबर चहा पिणाऱ्या त्रिंबक साठेंच्या घरावर बहिष्कार

मानसिंगराव कुमठेकर
मिरज

आज जागतिक चहा दिन..त्या निमित्ताने चहाच्या इतिहासाची चर्चा होत आहे. मिरज शहरात चहा हे पेय पेशवाईच्या उत्तरार्धात आल्याचे आढळून येते. प्रसिध्द सरदार परशुरामभाऊ पटवर्धन यांनी सन १७९९ मध्ये मिरजेतून चहा मागविल्याची नोंद आहे. त्यामुळे सुमारे २२१ वर्षे चहा हे पेय मिरजकरांची तल्लफ भागवत आहे. तर, चहा पिण्यावरून शंभर वर्षांपूर्वी मिरजेत मोठे ग्रामण्य प्रकरण उद्भवले होते. किर्लोस्कर नाटक मंडळीचे तत्कालीन मॅनेजर त्रिंबक साठे यांच्या घरावर मिरजेतील ब्राम्हणांनी बहिष्कार घातला होता.
अनेक शतकांपासून भारतात चहा हे लोकप्रिय पेय आहे. पूर्वी टपरीवर मिळणाऱ्या चहांचे विशेष ब्रॅन्डस ही तयार झाले आहे. त्यांच्या शाखा निरनिराळ्या शहरांतून चहाशौकिनांची तल्लफ भागवत आहेत.
मात्र, मिरज शहरात चहा हे पेय पेशवाईच्या उत्तरार्धात आल्याचे आढळून येते. सन १७९९ मध्ये प्रसिद्ध सरदार परशुरामभाऊ पटवर्धन यांनी युध्द भूमीवरून मिरजेस आपले पुतणे गंगाधरराव बाळासाहेब पटवर्धन यांना पत्र पाठवून चहा आणि चहादाणी मागविली होती. १५ एप्रिल १७९९ च्या या पत्रातील मागणीनुसार बाळासाहेब पटवर्धन यांनी २२ एप्रिल रोजी चहा व चांदीचे पात्र परशुराम भाऊंकडे रवाना केल्याची नोंद आहे. या नोंदीनुसार सुमारे २२१ वर्षांपूर्वी चहा हे पेय मिरजेत आल्याचे दिसून येते.

चहा मुळे मिरजेत उद्भवले ग्रामण्य
एकमेकांना एकत्र आणणारा हाच चहा मात्र, काही व्यक्तिना त्रासदायक ठरला होता. सन १८९१ मध्ये पुण्यात पंचहौद मिशनमध्ये चहा घेतल्याने पुण्यातील ४२ व्यक्तिंवर जातिबहिष्कृतपणाचे ग्रामण्य सुरू होते. याच प्रकरणातील एक सदस्य नामजोशी हे २९ सप्टेंबर सन १८९२ रोजी मिरजेत आले. त्यावेळी रेल्वे स्टेशनवर त्यांनी रिफ्रेशमेंट रूममध्ये त्रिंबकराव साठे यांच्याबरोबर चहा घेतला. त्रिंबकराव साठे हे प्रसिध्द अशा किर्लोस्कर नाटक मंडळीचे मॅनेजर होते. त्यांनी ‘पंचहौद’ प्रकरणातील व्यक्ति बरोबर चहा घेतल्याने मिरजेतील भिक्षुक मंडळीने त्यांच्यावर बहिष्कार टाकला. तीन-चार वर्षे त्यांच्या घरी श्राध्द, महालय, श्रावणी व अन्य विधी करण्यास ब्राम्हण येत नसत. प्रख्यात नाटककार गोविंद बल्लाळ देवल हे हरिपूरमधून जरूरीपुरते भिक्षुक आणून साठेंच्या घरची धर्मकृत्ये करीत. मिरजेतील या ग्रामण्याची काही कागदपत्रे मिरज इतिहास संशोधन मंडळाच्या संग्रहात आहेत.

सन १८९५ मध्ये साठे यांच्या मातोश्रींचे निधन झाले. मध्यरात्रीची वेळ होती. नाट्याचार्य देवल हे साठेंच्या घरीच होते. मात्र, अंत्येष्टीसाठी भिक्षुक आवश्यक होता. मिरजेतल्या मंडळींनी तर बहिष्कार टाकला होता. रात्रीच्या वेळी मिरजेपासून दूर असणाऱ्या हरिपूरमधून भिक्षुक आणणेही अवघड होते. त्यामुळे नाट्याचार्य देवल यांनीच रात्रीच्या त्या समई अंत्येष्टीची पोथी कुणाकडून स्वतःच अंत्येष्टीचे विधी करण्याचे ठरवून मंत्राग्नीचे पाठ एकदा वाचून घेतले. साठेंच्या मातोश्रीची अंतयात्रा मध्यरात्रीनंतर तीन मैलावर असलेल्या कृष्णा नदीवर पोहचली. तितक्यात हरिपूरचे रावजी भटजी टांग्यातून येऊन त्यांनी मंत्राग्नीचा संस्कार केला. पुण्यातील पंच हौद प्रकरणाचा मिरजेशी अर्थाअर्थी काही संबंध नसताना केवळ नामजोशींबरोबर चहा पिल्याने त्रिंबकराव साठें सारख्या एका प्रतिष्ठीत गृहस्थावर ही वेळ आली होती. एका चहामुळे हा प्रसंग साठे कुटुंबावर सलग तीन-चार वर्षे ओढवला होता.

☕☕☕☕☕☕☕☕☕

आज बऱ्याच चहावरील पोस्ट वेगवेगळ्या ग्रुपवर वाचायला मिळाल्या
त्यातलीच एक आवडलेली…….

आवड “टी”

सगळं टिपीकल. ठरवून आणलेला सहजयोग. मान खाली घालून, आपल्याच पायाचा अंगठा बघत तिची एन्ट्री. हातात कांदेपोही ट्रे डोळ्याच्या एका कोपर्यातून, तो तिला हलकेच डोळभरू बघतो. त्याला ती आवडते बहुतेक. पुढचा अर्धा तास. अपेक्षित 21 सवाल जवाब. बोलून दमलेली सिनीयर मंडळी.
“तुम्ही दोघं बोला आता मनमोकळे…”
त्या दोघांच्या वाट्याला मागच्या गॅलरीचा एक कोपरा. अरेच्च्या… गोड आहे तिचा आवाज. जवळून आणखी छान दिसतेय. पसंत आहे मुलगी. बहुतेक…
हाच तर प्राॅब्लेम आहे त्याचा. पटकन् डिसीजन घेताच येत नाही त्याला.
ती हळूच त्याच्याकडे बघते. त्याच्या डोक्यावर देवानंदी कोंबडा. ऊंच गोरापान. बँकेत नोकरी. स्वतःचं घर. आणखीन् काय हवं ? चालतंय की… तिची हरकत नाहीये.
हवापाण्यावर फालतू चर्चा करून , दोघं ती पंधरा मिनटं वेस्ट करतात.. वडीलमंडळी आत बोलावतात. ती दोघं आत.
ती स्वयपाकघरात सटकते. पाचच मिनटात ती चहाचा ट्रे घेऊन हजर. फुलांची बेलबुट्टी नेसलेले ठेवणीतले कप. नाजूक किणकिणणारे. चहाचा कप देताना झालेला की केलेला ओझरता स्पर्श. शॉक लगा शॉक लगा… तो चहाचा पहिला घोट घेतोक आणि… ठरलं..
तीच चव. त्याच्या आईसारखीच चव. तोच घट्ट दुधाळ चहा. एकदम कड्डक.
“आठवल्यांकडचं दूध आणि.. राज एम्पोरियमचा फॅमिली मिक्श्चर ?” तो विचारतो.
“अगदी बरोबर…” तिच्या बाबांच्या पांढऱ्या भरघोस मिशीतून, चहा गाळल्यासारखे शब्द सांडतात.
चहा आवडतो, चहा पटतो.. म्हणून ती आवडते आणि तीही पटते. चट मंगनी पट ब्याह…
त्याचे बाबा साखरपुड्याच्या वेळी शम्मीकपूर होतात. “बारात ठीक सात बजे पहुँच जायेगी. घबराईये नही.. हमें कुछ नही चाहीये.. हम सिर्फ ई इतना चाहते है की, हमारे घर आये मेहमानोंका स्वागत, सूनबाई ऐसेही चायसे करे..”
सगळे खो खो खेळत ढगफुटी हसतात.
आज तीस वर्षांनी त्याला सगळं आठवतंय. आयुष्याच्या संध्याकाळी, दिवसाच्या संध्याकाळी गॅलरीत बसून दोघं चहा ढोसतायेत.
“तुझ्या हातचा टी आवडला , म्हणून तुला पसंत केली.”
ती दातदिखाई तोंडभर हसते. ‘बघण्याच्या कार्यक्रमाच्यावेळी, माझ्याबरोबरची माझी मावसबहीण आठवत्येय ?” तिनं विचारलं.
” ती गोरीगोरी, घारोळी, कुरळ्या केसांची, सारखी खिदळणारी, साधना कट ?” तो नकळत बोलून जातो.
“तिनंच केला होता चहा. मला चहा करताच येत नव्हता तेव्हा. साखरपुडा ते लग्न. मधे महिना होता फक्त. घोटून घोटून चहा करायची प्रॅक्टीस केली रोज.”
ती निरागस इनोसन्टली बोलून जाते.
“अर्रर …… ती पण चालली…” तो जीभ चावतो.
तिचा चेहरा पडतो. त्याचं नेहमी असंच होतं. पटकन् कुठलाच डिसीजन घेता येत नाही त्याला. बास झालं. चहाचा रसाळ घोट फुरकावून, यावेळी तो फर्मली बोलून जातो.
“मला तेव्हा तूच आवडली होतीस. आणि आत्ताचा तुझ्या हातचा चहा सुद्धा…”
ती खूष.
“तूच माझी आवड”टी”..” त्याच्या डोळ्यात ती हा एका वाक्याचा शिनेमा बघते
आणि.. नव्याने दोन कप चहा टाकायला सुसाट किचनमधे पळते.
हॅप्पीवाला “टी”डे टुडे !

……..कौस्तुभ केळकर नगरवाला.

*माझी पोस्ट नावासकट शेअर करायला माझी ना नाही.. . . . . . .

.. .अनुमतिसाठी आभार

. . . . . . . . .. . . . . . . .

नवी भर दि. १५-१२-२०२१ – आज खरा जागतिक चहा दिवस आहे.

आज जागतिक चहा दिन

  आज जागतीक चहा दिन…. पाण्यानंतर जगात सर्वात जास्त प्यायलं जाणारं एकमेव पेय म्हणजे चहा… भारतासोबत, व्हिएतनाम, नेपाळ, बांग्लादेश, इंडोनेशिया, केनिया, मलेशीया, युगांडा, टांझानीया, आफ्रिका या देशांत चहाचं मोठ्या प्रमाणात उत्पादन घेतलं जातं.

चहाचा शोध नेमका कुठल्या देशात लागला हे सांगणं कठीण असलं तरी चहाची सर्वात पहिली नोंद चीनमध्ये आढळते… जागतिक चहा दिनाच्या निमित्तानं जगभरातील टी आणि कॉफी हाऊसेसमध्ये विविध कार्यक्रमांचं आयोजन करण्यात आलंय.. मुंबईकरांनीही गुलाबी थंडीत पहिल्या चहाचा अस्वाद घेण्यासाठी गर्दी केली आहे. 

अमृत प्राशन केलं की अमरत्व मिळतं असं म्हणतात… पण मर्त्य मानवाला अमृताचा लाभ कसा होईल? म्हणूनच मग अमृताशी पैजा जिंकणारा चहाच अमृततुल्य मानून पुणेकरांनी आपली कल्पकता दाखवली… आज जागतिक चहा दिवसाच्या निमित्तानं पुण्यातल्या या अमृततुल्य चहाची चव आपण चाखायलाच हवी….

झी २४ तास वरून साभार

आज १५ डिसेंबर
आज जागतिकचहादिन.
त्या निमित्ताने चहाचे विविध प्रकार.
सीटीसी चहा.
सीटीसी चहा म्हणजे आपण रोज घरात, आणि हॉटेलमध्ये पितो तो चहा. हा चहा वेगवेगळ्या ब्रँडमध्ये बाजारात उपलब्ध आहे. चहाची पाने तोडून ती वाळवली जातात आणि मग त्यांना दाणेदार रूप दिले जाते. या प्रक्रियेत काही बदल होतात. चहाची चव आणि सुवास वाटतो. पण हा चहा ग्रीन टी इतका नैसर्गिक राहत नाही आणि तितका आरोग्यकारीही नसतो.
ग्रीन टी.
या चहाला प्रोसेस्ड केले जात नाही. हा चहा रोपाच्या वरच्या कच्च्या पानांपासूनच तयार केला जातो. पाने सरळ तोडून आपण चहा बनवू शकतो. यात अँटी-ऑक्सिडंट जास्त असतात. ग्रीन टी आरोग्यासाठी खूप फायदेशीर असतो. विशेषत. हा चहा दूध आणि साखर न घालता प्यावा. यात कॅलरीही नसते. ग्रीन टीपासूनच हर्बल आणि ऑर्गेनिक चहा तयार केले जातात.
हर्बल चहा.
ग्रीन टीत तुळस, अश्व गंधा, वेलदोडे, दालचिनी वगैरे घालून हर्बल टी किंवा चहा तयार होतो. यात एक किंवा तीन चार हर्ब एकत्र करूनही घातले जातात. बाजारात हर्बल टी तयार पाकिटातून मिळतो. सर्दी खोकल्यावर हा हर्बल चहा गुणकारी आहे. औषध म्हणून याचा वापर जास्त होतो.
ऑर्गेनिक टी.
ज्या चहाच्या वनस्पतींच्या वाढीसाठी कीटकनाशके आणि रासायनिक खतांचा वापर केला जात नाही, त्याला ऑर्गेनिक किंवा सेंद्रिय चहा म्हणतात. हा चहा आरोग्यासाठी अधिक चांगला असतो.
व्हाईट टी.
हा चहा सर्वात कमी प्रोसेस्ड चहा आहे. काही दिवसांच्या चहाच्या कोवळ्या पानांपासून हा तयार केला जातो. त्याचा हलका गोड स्वाद खूप छान असतो. यात कॅफिनही खूप कमी आणि अँटी ऑक्सिडंट सर्वात जास्त असतात. एक कप व्हाईट टीमध्ये केवळ 15 ग्रॅम कॅफीन असते. तर ब्लॅक टीमध्ये 40 आणि ग्रीन टीमध्ये 20 ग्रॅम कॅफिन असते.
ब्लॅक टी.
कोणताही चहा दूध आणि साखर न घालता प्याला की, त्याला ब्लॅक टी असे म्हणतात. ग्रीन किंवा हर्बल चहा हा दूध न घालताच प्यायला जातो. पण कोणत्याही प्रकारचा चहा ब्लॅक टीच्या रूपात पिणे आरोग्यासाठी चांगले आहे.
इन्स्टंट चहा.
या वर्गात टी बॅग्ज वगैरे येतात. म्हणजे पाण्यात घाला आणि लगेच चहा तयार. टी बॅग्जमध्ये टॅनिक अॅहसिड असते, हे नैसर्गिक अॅोस्ट्रीजेंट असते. यात विषाणूरोधक आणि जीवाणूरोधक गुण असतात. या गुणांमुळेच टी बॅग्ज सौंदर्य प्रसाधनांमध्येही वापरले जातात.
लेमन टी.
लिंबाचा रस असलेला चहा आरोग्यासाठी चांगला असतो. कारण चहाचे जे अँटी ऑक्सिडंट शरीरात मिसळले जात नाहीत, लिंबाचा रस घातल्याने ते मिसळले जातात.
मशीनचा चहा . अनेक ऑफिसेस, रेल्वे स्टेशन, विमानतळ वगैरे सार्वजनिक ठिकाणी मशीनमध्ये पैसे टाकल्यावर लगेच चहा मिळतो. गरमागरम चहा पिण्याचे समाधान याशिवाय या चहातून काही मिळत नाही. कारण यात कोणताही घटक नैसर्गिक नसतो.
इतरही काही प्रकारचे चहा आहेत, त्यात ताण घालवण्यासाठीचा चहा, रिजूविनेटिंग, स्लिमिंग टी आणि आईस टी सध्या खूप लोकप्रिय आहेत. या चहांमध्ये विविध प्रकारच्या वनौषधी मिसळलेल्या असतात. उदाहरणार्थ दालचिनी, तुळस वगैरे. दालचिनीमुळे ताजेतवाने वाटते तर तुळशीमुळे प्रतिकारकशक्ती वाढते. स्लिमिंग टीमध्येही वजन कमी करण्यास मदत करणारे घटक आहे. चयापचय क्रियेचाही स्तर थोडा वाढतो. पण हा चहा केवळ पूरक म्हणून प्यावा. केवळ या चहाने वजन कमी होत नाही. आईस टी मध्ये साखरेचे प्रमाण जास्त असते. म्हणून तो पिणे हिताचे नाही.
संकलन.#संजीववेलणकर पुणे.
ऋणानुबंध समूह अमरावती

. . . . वॉट्सॅप / फेसबुकवरून साभार

****************************************

नवी भर दि. २२-०५-२०२२ :

जागतिक चहा दिवस

चहा☕☕

चहा शब्द च हवाहवासा…. त्याला घेण्याचे कोणतेही फिक्स टाईम नाही. हा सकाळ व संध्याकाळ असतोच. चहासोबत बिस्किट नाष्टा, भजे, फरसान जोडीने काहीही चालते व व लज्जत वाढवतात.

चहा साधा कटिंग, मलाई मारके, अशा बरेच प्रकारातील मिळतो. येवलेकर चहा, अमृत चहा हे पण आता नावाजले. कुल्हड मधील चहा हा पण वेगळाच अनुभव देतो.
चहा मधील घटक जसे अद्रक, विलायची, गवती चहा, चहा मसाला दूध इत्यादी घटकांवर आणि त्यांच्या प्रमाणावर चहाची रंगत ठरते ,दर्जा ठरतो.
लॉंग ड्राईव्ह ला जायचे…. मधेच थांबून रस्त्यावर कोळशाचा निखाऱ्यावर भाजलेला भुट्टा आणि वाफाळता चहा घेतला की प्रवासाचा शीण चुटकीसरशी पळतो.. मस्त फ्रेश पुढे जायला तयार!!
एक गरम चाय की प्याली हो.. कोई उसको पिलाने वाली हो…
ही कल्पना सुखाची.. सर्वच पुरुष करतात (सर्वांनाच ती मिळते असे नाही! हा भाग वेगळा!!). महिलावर्गाला ही वाटतच की… आज रविवार आहे… मस्तपैकी संध्याकाळचा चहा तरी आहो नी हातात द्यावा… तो हातात दिलेला चहा खूप काही सांगून जातो.. प्रेमाचं प्रतीक च जणू!!
चार जण जमल्यावर, गप्पांचा फड रंगतो.. तेव्हा या चहा ला तोड नाही! गप्पांमधे तो अजून रंगत आणतो.
बरे वाटत नसेल तर आल्याचा चहा.. भिजून आला तर चहा.. थकलात घ्या चहा.. कंटाळा आला घ्या चहा…काहीच नाही तर ..आहे की चहा!!
ग्रीन टी, ब्लॅक टी हे पण हळू हळू बस्तान मांडत आहेत पण चहा तो चहा.. वाह उस्ताद… खरे ना?

सौ सुचिता मेहेंदरगे
१६/०९/२०२०

चहा दिवस २०२२

चहाचा महिमा

प्रिये ये त्वरेने
चहा पिऊ दोघे
मला आवडे ते
संगे घेऊ दोघे || १ ||

गरम गरम वाफ
निघे बघ त्याची
जिभेवरी आठवे
चव मग त्याची || २ ||

असे वाटते की
पटकन उठावे
गॅसवर पातेलं
सुबक ठेवावे || ३ ||

दूध पाण्या संगे
उकळूनी घ्यावे
हलकेच त्यात
मिश्री,पत्ती सोडावे || ४ ||

उकळून येता मग
रंग बदलेल त्याचा
जशी नववधू नवा
रंग घेई सासरचा || ५ ||

हळूवार चहाला
मग गाळून घ्यावे
जणू दुर्गुण स्वतः
विसर्जित करावे || ६ ||

निवांत बसोनी
घोट घोट प्यावे
मनी माणसा तू
मग तृप्त व्हावे || ७ ||

असा हा महिमा
चहाचा वदावा
गृही अतिथी येता
तयांना ही द्यावा || ८ ||

शरद कुलकर्णी
कोथरूड , पुणे

देवा रे देवा .. Oh My God !

अगदी लहानपणापासून आपल्या मनावर जे संस्कार होत असतात त्यात देवाला खूप महत्वाचे स्थान आहे. तो सर्वसाक्षी असतो, चराचरात भरलेला असतो, त्याच्या इच्छेनुसारच हे जग चालत असते. तसाच तो दयाळू, कृपाळू असतो. कठीण प्रसंगी सहाय्य करतो, संकटांपासून संरक्षण करतो. यामुळे त्याची आराधना, प्रार्थना आणि त्याचे स्मरण करत रहावे असेच सर्व प्रमुख धर्मांमधूनही शिकवले जाते. देवाची आराधना, त्याचे स्वरूप, त्याची योजना, त्याची किमया वगैर विषयांवरील काही मजेदार किस्से आणि विनोद मी या ब्लॉगच्या सुरुवातीपासून संग्रहित केले होते. ते आता या पोस्टमध्ये एकत्रित केले आहेत. पूर्वी जमवलेले बहुतेक लेख इंग्रजीमधून घेतलेले आहेत. ते मूळ रूपात देऊन त्याचा मराठीत अनुवाद किंवा सारांश दिला आहे.

मीच पूर्वी लिहिलेले ‘देवाचे खाते’ आणि ‘धर्म, विज्ञान आणि परमेश्वर’ हे लेख या पानात समाविष्ट केले आहेत. दि.२४-०३-२०२२

या भागातील इतर लेख

१. आमच्या घरातले देव
२. एक महिला आणि देव A WOMAN AND GOD
३. या जगात खरोखरच देव आहे. GOD DOES EXIST
४. देवाची योजना
५. देवा रे देवा Hospital Bill
६. देव तारी तिला कोण मारी
७. आणि देव हसतच राहिला
८. देवबाप्पाशी गप्पा
९. देव तारी तयांना …… (११ सप्टेंबर)
१०. परमेश्वर – एका आठ वर्षांच्या बालकाच्या नजरेतून
११. देवाचे अस्तित्व
१२. देव म्हणाला “कधीही धीर सोडू नका”
१३. देवांवर विश्वास एक मानसिक आजार
१४. देवपूजा – एक मेडिटेशन

माझे लेख – १. देवाचे खाते

जन्माला आलेले मूल नुसतेच डोळे मिचकावत असते. त्याच्या पांच ज्ञानेंद्रियामधून मिळणाऱ्या संदेशांचे कितपत आकलन त्याला होते ते कळायला मार्ग नाही. हळू हळू त्याची नजर स्थिर होते. चेहरा व आवाज ओळखून ते प्रतिसाद देऊ लागते. शब्दाशब्दाने भाषा शिकते. बोलायला लागल्यावर अनेक प्रश्न विचारून भंडावून सोडते. त्याच्या सगळ्याच प्रश्नांची उत्तरे पालकांच्याकडे नसतात किंवा कांही कारणाने त्यांना ती द्यायची नसतात. यातूनच “देवाचे खाते” उघडले जाते. जे जे आपल्याला माहीत नाही किंवा सांगता येणे शक्य नाही ते सगळे त्याच्या खात्यात मांडले जाते. त्या क्षणी तरी हा सर्वात सोपा मार्ग वाटतो. जसजसे त्या मुलाचे ज्ञान वाढत जाईल तसतशा कांही गोष्टी देवाच्या खात्यातून त्याच्या खात्यात जमा होतात. पण देवाचे खाते त्यामुळे कमी होते कां? मोठेपणीसुध्दा जगातल्या सगळ्याच विषयातल्या सगळ्याच गोष्टी समजणे किंवा समजावून सांगणे कोणालाच शक्य नसते. अनेक वेळा अनपेक्षितपणे घडलेल्या घटनांचे तर्कशुध्द विश्लेषण करता येत नाही. देवाची मर्जी म्हणून त्या सोडून द्याव्या लागतात. त्यामुळे ठाऊक झालेल्या पण न समजलेल्या गोष्टी देवाच्या खात्यात जमा होत जातात.

‘कां’, ‘कुणी’, ‘कधी’, ‘कुठे’, ‘कसे’, ‘कशामुळे’, ‘कशासाठी’, वगैरे प्रश्नरूपी दरवाजे ज्ञानाच्या प्रत्येक दालनाला असल्यामुळे कोठलाही एक दरवाजा उघडताच त्या दालनातील विहंगम दृष्य दिसते, तेथील गोष्टींचा आस्वाद घेता येतो पण त्याचबरोबर अनेक बंद दरवाजे समोर दिसतात. वेगवेगळे लोक त्यातून त्यांना आकर्षक वाटतील असे दरवाजे उघडून पलीकडील दृष्य पाहतात व जगाला दाखवतात अशा प्रकारे ज्ञानाचा सतत विस्तार व प्रसार होत जातो. या परिस्थितीत कोणालाही सगळे कांही समजले आहे ही स्थिती कधीही येणे अशक्य आहे. जेवढ्या गोष्टी देवाच्या खात्यातून माणसाच्या खात्यात वर्ग होतील त्याच्या अनेक पट गोष्टी देवाच्या खात्यात (निदान ‘गॉड नोज’ या सदराखाली) वाढत जातील.

उदाहरणादाखल पहा. वीस पंचवीस वर्षापूर्वी संगणक माझ्या आयुष्यात आला, त्यावर काम करतांना आजही अनपेक्षित गोष्टी रोज घडत असतात. जेंव्हा आपणच केलेली चूक लक्षात येते तेंव्हा आपण “ऊप्स” म्हणतो, ती नाही आली तर “गॉड नोज”. यापायी दिवसातून किती तरी वेळा तसे म्हणावे लागते. वीसपंचवीस वर्षापूर्वी माझ्या देवाच्या खात्यात हे पान नव्हते. म्हणजे देवाचे खाते दिवसेदिवस वाढतच चालले आहे.

पुलंच्या एका लेखात त्यांनी लिहिले आहे की कोणीतरी कोणाला विचारले,
“हे गाणे कोण गाते आहे?”
“लता मंगेशकर.”
“ती घराच्या आंत बसली आहे कां?”
“नाही. तिचा आवाज रेडिओतून येतो आहे.”
“ती झुरळासारखी रेडिओच्या आत शिरून बसली आहे कां?”
“नाही. गाण्याच्या रेडिओ लहरी रेडिओ स्टेशनवरून प्रक्षेपित केल्या जात आहेत”
“म्हणजे ती आता तिथे बसली आहे कां?”
“नाही. तिचे हे गाणे पूर्वीच रेकॉर्ड केले होते”
“म्हणजे कोणी व कधी?”, “बरं मग पुढे काय?”, “ते आतां कसे ऐकू येते आहे?” टेप, डिस्क, प्लेअर, ट्रान्स्मिटर, रिसीव्हर, फिल्टर, स्पीकर, अँप्लिफिकेशन, मॉड्युलेशन, डिमॉड्युलेशन इ.इ. माहिती त्यातून पुढे येते, पण प्रश्न कधी संपतच नाहीत.
शेवटी पु.ल. म्हणतात “तू असाच बोलत रहा. कांही मिनिटांनी तुलाच समजेल की तुलाही सगळे कांही समजलेले नाही.”
माणसाच्या ज्ञानाचे खाते संपून गेले की पुढे सगळे ‘देवाचे खाते’.

२. धर्म, विज्ञान आणि परमेश्वर

या विश्वामधील प्रत्येक पदार्थाला अनेक गुणधर्म असतात आणि निरनिराळ्या कारणांमुळे त्यात जे बदल होत असतात त्यांनाही निसर्गाचे नियम असतात. उदाहरणार्थ लोखंडाला ऊष्णता देत राहिल्यास ते तापते, जास्त तापल्यावर ते मऊ आणि लाल होते आणि आणखी जाास्त तापवल्यावर ते वितळते. असे होणे हा लोखंडाचा धर्म आहे असे आपण म्हणतो. सजीव प्राणी आणि वनस्पति यांनाही अनेक गुणधर्म असतात. झाडाने वाढणे, फुले, फळे आणि प्राणवायू देणे हा झाडांचा धर्म असतो. माणसांनी एकमेकांशी कसे वागावे याचेही अनेक नियम आहेत. आईने मुलावर माया करावी हा तिचा धर्म निसर्गानेच दिलेला आहे तर गुरूने, शेजाऱ्याने किंवा राजाने काय करावे हे ऋषी, मुनी, तत्वज्ञानी वगैरे विद्वानांनी सांगितले आणि बहुतेक लोकांना ते पटले यामधून शेजारधर्म, राजधर्म वगैरे तयार झाले.
या जगाची उत्पत्ती, त्याचे व्यवहार आणि विनाश हे सगळे एका अदृष्य अशा महाप्रचंड शक्तीकडून होत असते असा साक्षात्कार काही महान लोकांना झाला आणि त्यांनी परमेश्वर, गॉड, अल्ला वगैरे नावांनी त्या नियंत्याची जगाला ओळख करून दिली, तसेच त्याच्या विविध रूपांची उपासना कशा प्रकारे करावी हे ते सांगत गेले. त्यामधून हिंदू, ख्रिश्चन, इस्लाम वगैरे धर्म आणि त्यांचे पंथ तयार होत गेले. अशा प्रकारे धर्म या शब्दाचेसुद्धा अनेक अर्थ आहेत.
निरीक्षण, परीक्षण, विश्लेषण वगैरेंमधून आपल्या आजूबाजूच्या सजीव तसेच निर्जीव यांचे गुणधर्म तसेच स्वभावधर्म यांचा अभ्यास करणे, त्यातली सुसंगति आणि विसंगति पाहून त्यावरून तर्कशुद्ध असे निष्कर्ष काढणे आणि त्यांचा उपयोग कसा करून घेता येईल याचा विचार करणे हे विज्ञानाचे स्वरूप आहे. अग्नि किंवा चाक यांच्या शोधापासून ते आजच्या काळापर्यंत यात प्रगति होत आली आहे. विज्ञानामधून मिळालेल्या माहितीचा उपयोग धार्मिक विधींमध्येसुद्धा होत आलेला आहे. माणसाच्या ऐहिक जीवनातली प्रगति विज्ञानामधून होत आली आहे तर त्याची आध्यात्मिक उन्नति तसेच समाजाने गुण्यागोविंदाने कसे रहावे याचे मार्गदर्शन धर्मांमधून दिले जात आले आहे. यामुळे धर्म आणि विज्ञान यांच्यामध्ये कोणतीही स्पर्धा किंवा वैमनस्य नाही. धर्म श्रेष्ठ की विज्ञान असा विचार करणे योग्य नाही.

१. आमच्या घरातले देव

माझ्या लहानपणी मी आमच्या घरी पाहिलेले देवपूजेचे स्वरूप या अनामिक कवीने लिहिलेल्या कवितेत अगदी अचूक टिपले आहे. ही रचना अनेकांना आपल्या लहानपणीची आठवण करून देईल. …… वॉट्सअॅपवरून साभार. ……. ऑगस्ट २०१८
————————————————————-
देवपूजेच्या सध्याच्या प्रचलित, पंचतारांकित , खर्चिक पद्धती पाहिल्या म्हणजे मला आठवते पाच – पंचवीस वर्षांपूर्वींची आईची देवपूजा…
वर्षाकाठी रिमझिमत्या श्रावणात एखादा सत्यनारायण घातला की जणू आमच्या घरी देव वर्षभर राबण्यासाठी नियुक्त केले आहेत असे वाटायचे. तिच्या साध्याभोळ्या भक्तीला सुगंध होता. तिची श्रद्धा उत्सवी नव्हती. तिचे देवही समजदार होते. त्यांनी तिचे चारचौघात हसे होवू दिले नाही. दोन हात आणि तिसरं मस्तक इतक्या अल्प भांडवलावर देवांना आपलंसं करणाऱ्या तिच्या देवपूजेची ही कहाणी….

देव आमच्या घरी वर्षभर राबायचे…
देव किती लवकर पावत नवसाला,
एक दोन सत्यनारायण होऊनच जात वर्षाला.देव आणत स्थळ ताईसाठी शोधून,
आक्काचा पाळणा हलकेच देत हलवून….
दोनचार देव तर नेहमीच असत तिच्या दिमतीला,
ती सांगायची त्यांना फक्त तिचं कुंकू जपायला…

देवांशी तर तिची थेटच ओळख असायची,
रामा.. गोविंदा जगदंबा असं बिनधास्त पुकारायची.
देवाच्या द्वारी ती क्षणभर उभी राहात असे,
पण त्यासाठी तिला बापू दादा अण्णांचा टेकू कधी लागत नसे…
ती कधी देवांना वर्गणी देत नसे,
मासिकांच्या मेंबरशीपचे तिला कधी टेंशन नसे…

मनःशांती साठी तिने कधी कोठला कोर्स केला नाही,
देवांनीही तिला तसा कधी फोर्स केला नाही….
साधे भोळे होते देव तिचे तसे,
चारचौघात त्यांनी तिचे होऊ दिले नाही हसे….
गरीब होते बिचारे मुकाट फळीवर राहायचे,
संगमरवरी देव्हाऱ्याचे स्वप्न त्यांनाही नाही पडायचे….
भाजी आणि भाकरीचा नैवेद्य गोड मानून घ्यायचे,
एका सत्यनारायणाच्या मोबदल्यात
देव आमच्या घरी वर्षभर राबायचे….

—————————————
२. एक महिला आणि देव A WOMAN AND GOD

एका मध्यमवयीन बाईला हृदयविकाराचा झटका आल्याने तिला इस्पितळात दाखल केले. ती अगदी मरणासन्न अवस्थेत गेली असतांना देवाला तिने दुरूनच विचारले, “माझे आयुष्य संपले का?”
देव म्हणाला, “नाही, तुझी अजून ४० वर्षे शिल्लक आहेत.”
हृदयविकारातून बरे वाटल्यानंतर ती आणखी काही दिवस हॉस्पिटलमध्येच राहिली आणि तिने आपला चेहेरा, कंबर वगैरेंवर सर्जरी करून आपले सौंदर्य कृत्रिमरीत्या वाढवून घेतले, तिच्या कायापालट होण्याचे सगळे सोपस्कार पूर्ण झाल्यानंतर घरी परत जातांना वाटेतच तिला अपघात होऊन मरण आले.

देवाघरी गेल्यावर तिने लगेच देवाला विचारले, “तू तर म्हणाला होतास की मी अजून ४० वर्षे जगणार आहे, मग मला या अपघातातून का वाचवले नाहीस?”
पुढे वाचा…..
.
A middle aged woman had a heart attack and was taken to the hospital. While on the operating table she had a near death experience.
Seeing God She asked “Is my time up?” God said,”No, you have another 43 years, 2 months and 8 days to live”
Upon recovery, the woman decided to stay in the hospital and have a Facelift, liposuction, and a tummy tuck. She even had someone come in and change her hair color. Since she had so much more time to live, she figured she might as well make the most of it. After her last operation, she was released from the hospital. While crossing the street on her way home, she was killed by an ambulance.
Arriving in front of God, she demanded, “I thought you said I had another 40 years? Why didn’t you pull me from out of the path of the ambulance?”

(You’ll love this!!!)

. .

.
देव म्हणाला, God replied,
.
“काय करू? मी तुला ओळखलेच नाही गं ! ” “I didn’t recognize you.”

.. . . . फेब्रूवारी २०१३

———————————————————————–

३. या जगात खरोखरच देव आहे. GOD DOES EXIST

१५ सैनिकांची एक तुकडी हिमालयातल्या कारगिलमधल्या पोस्टिंगवर हजर होण्यासाठी दुर्गम भागातून चालत जात असते. थंडीमुळे सारेजण गारठून गेलेले असतात. अशा वेळी मस्तपैकी गरमागरम चहा मिळावा असे त्यातल्या प्रत्येकाला वाटत असते. त्या डोंगराळ भागातल्या रस्त्यात त्यांना एक चहाची टपरी दिसते, पण ती बंद असते. चहा पिण्याची इच्छा अनावर झाल्यामुळे ते सैनिक आपल्या अधिका-याची परवानगी घेऊन त्या झोपडीच्या दरवाजाला लावलेले कुलुप तोडून आत प्रवेश करतात. तिथल्या साहित्यामधून स्वतःच चहा तयार करून ते सगळेजण पितात आणि ताजे तवाने होऊन पुढे जायला निघतात. आपले हे कृत्य योग्य नाही असे वाटल्यामुळे त्यांचा नायक त्याच्या खिशातल्या पाकीटामधून १००० रुपयांची नोट काढून ती साखरेच्या डब्याखाली ठेवतो. आता त्याला सदसद्विवेकबुध्दीची टोचणी रहात नाही आणि ते सर्वजण पुढे आपल्या पोस्टिंगच्या जागी जाऊन रुजू होतात.
काही महिन्यांनंतर ती तुकडी परत जात असतांना पुन्हा त्या टपरीवर थांबते. या वेळी ते दुकान उघडलेले होते. एक म्हातारा माणूस ते चालवत होता. त्याने तयार करून दिलेला चहा सर्वांनी घेतला आणि त्या वयोवृध्द माणसाशी संवाद साधला. त्याचा देवावर दृढ विश्वास होता. त्याने सांगितले, “अहो, माझ्यावर केवढा कठीण प्रसंग आला होता. काही अतिरेक्यांनी माझ्या मुलाला जबरदस्त मारहाण केली होती. त्यामुळे त्या दिवशी मी दुकान लवकर बंद करून त्याला घेऊन इस्पितळात गेलो होतो. त्याच्या इलाजासाठी माझ्याकडे पैसे नव्हते. अशा अवस्थेत मी दुसरे दिवशी सकाळी दुकानात आलो तर दरवाजाचे कुलूप तोडलेले पाहून मला आणखीनच धक्का बसला. म्हणजे याच वेळी माझे दुकानसुध्दा लुटले गेले असणार असे मला वाटले. पण आत जाऊन पाहतो तो दुकानातल्या सगळ्या वस्तू जागेवर होत्या आणि माझ्या दुकानात १००० रुपयांची नोट ठेवलेली होती. अशा अडचणीच्या वेळी प्रत्यक्ष देवच माझ्यासाठी धावून आला आणि मला मदत करून गेला पहा. अशा वेळी अशा ठिकाणी आणखी कोण येणार होता? या जगात नक्की देव आहे.”
देव अशा प्रकारे कोणाच्या तरी रूपाने संकटात सापडलेल्या चांगल्या लोकांची मदत करत असतो, कदाचित कोणासाठी तो तुमच्या रूपानेसुध्दा धावून येईल.

मूळ सविस्तर कथा खाली वाचा.
READ ON THIS FACTUAL STORY “The Tea Shop”

A group of fifteen soldiers led by their Major Sahib were on their way to the post in Himalayas where they would be deployed for next three months. Another batch, which will be relieved, would be waiting anxiously for their arrival so that they could fall back to safer confines of their parent unit.
Some would proceed on leave and meet their families.
They were happy that they were to relieve a set of comrades who had done their job.
It was a treacherous climb and the journey was to last till the next evening. Cold winter with intermittent snowfall added to the torture.
If only someone could offer a cup of tea, the Major thought, knowing completely well that it was a futile wish.
They continued for another hour before they came across a dilapidated structure which looked like a small shop. It was locked. It was 2 o’clock in the night and there was no house close to the shop where the owner could be located. In any case it was not advisable to knock any doors in the night for security reasons.
An ancient village in Kargil. It was a stalemate. “No tea boys, bad luck” said the Major. The Major told the men to take some rest since they had been walking for more than three hours now.
Sir, this is a tea shop indeed and we can make tea. We will have to break the lock though.
The officer was in doubt about the proposed action but a steaming cup of tea was not a bad idea.
He thought for a while and permitted for the lock to be broken. The lock was broken. They were in for luck. The place was a shop indeed and had everything required to prepare tea, and also a few packets of biscuits.
The tea was prepared and it brought great relief to all in the cold night. They were now ready for the long and treacherous walk ahead of them and started to get ready to move.
The officer was in thought. They had broken open the lock and prepared tea and consumed biscuits without the permission of the owner. The payment was due but there was no one in sight. But they are not a band of thieves.
They are disciplined soldiers. The Major didn’t move out without doing what needed to be done. He took out a Rs. 1000/- note from his wallet and kept it on the counter, pressed under the sugar container, so that the owner sees it first thing when he arrives in the morning. He was now relieved of the guilt and ordered the move.

Days, weeks and months passed. They continued to do gallantly what they were required to do and were lucky not to lose any one from the group in the intense insurgency situation.
And then one day, it was time to be replaced by another brave lot. Soon they were on their way back and stopped at the same shop, which was today open with the owner in place. He was an old man with very meager resources and was happy to see fifteen of them with the prospect of selling at least fifteen cups of tea that day.
All of them had their tea and spoke to the old man about his life and experiences in general, selling tea at such remote a location. The poor, old man had many stories to tell all of them, replete with his faith in God.
If there was a God will he leave you in this Pitiable / Poor condition, asked a Soldier!!
“No Sir, Don’t say like that, God actually Exists. I got the Proof a few months ago.I was going through very tough times because my only son had been severely beaten by the terrorists who wanted some information from him which he did not have.
I had closed the shop early that day and had taken my son to the hospital. There were medicines to be purchased and I had no money. No one would give me a loan from fear of the terrorists. There was no hope, Sahib.
“And that day Sahib, I had prayed to Allah for help. And Sahib, Allah walked into my shop that day.
“When I returned to my shop that day and saw the lock broken, I thought someone had broken in and had taken away whatever little I had. But then I saw that ‘Allah’ had left Rs. 1000/- under the Sugar Pot. Sahib, I can’t tell you what that Money was Worth that day. Allah exists Sahib, He does.
“I know people are dying every day here but all of you will soon meet your near and dear ones, your children, and you must thank your God Sahib, he is watching all of us. He does exist. He walked in to my shop that day and broke open the lock to give me the money I desperately needed. I know He did it.”
The faith in his eyes was unflinching. It was unnerving. Fifteen sets of eyes looked at their officer and read the order in his eyes clear and unambiguous,’Keep quiet.’
The officer got up and paid the bill and hugged the old man.
“Yes Baba, I know, God does exist and yes the tea was wonderful.”
Fifteen pairs of eyes did not miss the moisture building in the eyes of the Major, a rare sight.

And the Real Truth is that Any One of us can be a God to Somebody.

.. . . . फेब्रूवारी २०१३

४. देवाची योजना

देहप्रदर्शन करणारे कपडे घालून दोन मुली आपल्या वडिलांना भेटायला गेल्या. त्यांच्याकडे पाहून ते बोलले, ” परमेश्वराने जेवढ्या मूल्यवान वस्तू बनवल्या आहेत त्या सगळ्या सहज सापडू नयेत अशा रीतीने झाकून ठेवल्या आहेत. हिरे कुठे मिळतात? खूप खोल खाणीमध्ये सुरक्षितपणे झाकून ठेवलेले. मोती कुठे मिळतात? समुद्राच्या तळाशी शिंपल्यामध्ये सुरक्षितपणे ठेवलेले. सोने कुठे मिळते? ते सुध्दा खडकांच्या अनेक थरांनी झाकलेले असते. यातले काही पाहिजे असेल तर ते मिळवण्यासाठी खूप मेहनत करावी लागते. तुमची कायासुध्दा पवित्र आहे, सोने, हिरे, मोती यांपेक्षा जास्त मोलाची आहे. तिला तुम्ही वस्त्रांमध्ये अवगुंठित करून ठेवायला हवे.”

An incident transpired when daughters arrived at home wearing clothes that were quite revealing. Here is the story as told by one of the daughters:
When we finally arrived, the chauffeur escorted my younger sister and me up to my father’s suite. As usual, he was hiding behind the door waiting to scare us. We exchanged many hugs and kisses as we could possibly give in one day.
My father took a good look at us. Then he sat me down on his lap and said something that I will never forget.
He looked me straight in the eyes and said, My princess, everything that God made valuable in the world is covered and hard to get to.
Where do you find diamonds? Deep down in the ground, covered and protected.
Where do you find pearls? Deep down at the bottom of the ocean, covered up and protected in a beautiful shell.
Where do you find gold? Way down in the mine, covered over with layers and layers of rock.
You’ve got to work hard to get to them.
He looked at me with serious eyes. Your body is sacred. You’re far more precious than diamonds and pearls, and you should be covered too.

.. . . . फेब्रूवारी २०१३

५. देवा रे देवा Hospital Bill

एक माणूस दुकानात गेलेला असतांना हृदयविकाराच्या झटक्याने कोसळला. त्याला हॉस्पिटलमध्ये नेले गेले, त्याची शस्त्रक्रिया झाली. तो शुध्दीवर आला तेंव्हा त्याच्या शेजारी अनेक फॉर्म घेऊन एक नन बसली होती. तिने विचारपूस सुरू केली. “तुमचा विमा उतरवलेला आहे का ?”,
” नाही”
“तुमच्या बँकेत पैसे आहेत का?”,
” नाहीत”
” तुमचे कोणी नातेवाईक आहेत का?”
” हो. माझी लग्न न झालेली बहीण आहे, ती नन आहे.”
” असे कसे म्हणता? नन्सचे देवाशी लग्न लागलेले असते”
” छान. मग हे बिल माझ्या मेहुण्याकडे पाठवून द्या.”

A man suffered a serious heart attack while shopping in a store.The store clerks Called 911 when they saw him collapse to the floor.
The paramedics rushed the man to the nearest hospital where he had emergency Open heart bypass surgery.
He awakened from the surgery to find himself in the care of nuns at the Catholic Hospital. A nun was seated next to his bed holding a clipboard Loaded with several forms, and a pen. She asked him how he was going to Pay for his treatment.
“Do you have health insurance?” she asked.
He replied in a raspy voice, “No health insurance.”
The nun asked, “Do you have money in the bank?”
He replied, “No money in the bank.”
Do you have a relative who could help you with the payments?” asked the Irritated nun.
He said, “I only have a spinster sister, and she is a nun.”
The nun became agitated and announced loudly, “Nuns are not spinsters! Nuns are married to God.”
The patient replied, “Perfect. Send the bill to my brother-in-law.”

OMG

. . . . . . . जानेवारी २०१३

६. देव तारी तिला कोण मारी

एका अरण्यातली एक गर्भवती हरिणी पिलाला जन्म देण्याच्या बेतात आहे. तिच्या एका बाजूला पाण्याने भरून दुथडी वाहणारी नदी आहे तर दुस-या बाजूला गवताचे रान वणव्यामुळे पेटलेले आहे. तिच्या डाव्या बाजूला एक शिकारी धनुष्याला बाण लावून तयार उभा आहे आणि उजव्या बाजूला एक भुकेला सिंह तिच्यावर चाल करून येत आहे. तिने बिचारीने आता काय करावे? तिचे आणि तिच्या पिलाचे आता काय होईल?

आता हरिणी काय करेल ?

.
.
.
काहीच न करता ती पिलाला जन्म देण्याकडे लक्ष देते. त्या क्षणी आभाळात वीज चमकते. त्या प्रकाशाने दिपून गेल्यामुळे शिकाऱ्याचा नेम चुकतो आणि त्याचा बाण सिंहाला लागून तो घायाळ होतो. धोधो पाऊस कोसळतो आणि पेटलेल्या गवताला विझवून टाकतो. हरिणी आपल्या पिलाला घेऊन गवतात निघून जाते.

Stochastic Probability Theory – Pregnant Deer Scenario
Consider this scenario: In a remote forest, a pregnant deer is about to give birth to a baby. It finds a remote grass field near by a river and slowly goes there thinking it would be safe. As she moves slowly, she gets labor pain, at the same moment, dark clouds gather around that area and lightning starts a forest fire. Turning left she sees a hunter who is aiming an arrow from a distance. As she tries to move towards right, she pots a hungry lion approaching towards her.
What can the pregnant deer do, as she is already under labor pain ?



What do you think will happen ?
Will the deer survive ?
Will it give birth to a fawn ?
Will the fawn survive ? or
Will everything be burnt by the forest fire ?

That particular moment ?

Can the deer go left ? Hunter’s arrow is pointing
Can she go right ? Hungry male lion approaching
Can she move up ? Forest fire
Can she move down ? Fierce river

Answer: She does nothing. She just focuses on giving birth to a new LIFE.
The sequence of events that happens at that fraction of a second (moment) are as follows:
In a spur of MOMENT a lightning strikes (already it is cloudy ) and blinds the eyes of the Hunter. At that MOMENT, he releases the arrow missing and zipping past the deer. At that MOMENT the arrow hits and injures the lion badly. At that MOMENT, it starts to rain heavily and puts out the forest fire. At that next MOMENT, the deer gives birth to a healthy fawn.

In our life, it’s our MOMENT of CHOICE and we all have to deal with such negative thoughts from all sides always. Some thoughts are so powerful they overpower us and make us clueless. Let us not decide anything in a hurry. Let’s think of ourselves as the pregnant deer with the ultimate happy ending. Anything can happen in a MOMENT in this life. If you are religious, superstitious, atheist, agnostic or whatever, you can attribute this MOMENT as divine intervention, faith, sudden luck, chance (serendipity), coincidence or a simple ‘don’t know’. We all feel the same. But, whatever one may call it, I would see the priority of the deer in that given moment was to giving birth to a baby because LIFE IS PRECIOUS.
Hence, whether you are deer or a human, keep that faith and hope within you always.

. . . . . . . जानेवारी २०१३

  • * * * *

७. आणि देव हसतच राहिला

बायबलातले एक वाक्य आहे.
“चांगल्या आणि आज्ञाधारक पत्नी जगाच्या सर्व कोप-यांमध्ये सापडतील” असे आश्वासन देवाने पुरुषांना दिले.
.
त्याने वर्तुळाकार पृथ्वीची रचना केली
आणि तो हसतच राहिला, हसतच राहिला, हसतच राहिला……….
Today’s Short Reading From The Bible …** A Reading from Genesis *
And God promised men that good and obedient wives would be found in all corners of the earth. Then he made the earth round … And he laughed and laughed and laughed.

. . . . . . . जानेवारी २०१३


८. देवबाप्पाशी गप्पा

देवबाप्पाने मला काय काय सांगितलं माहीत आहे? तुम्हीच वाचून पहा. शब्दांतून ते छान व्यक्त झाले आहेच, त्यातल्या चित्रामध्ये दिसणारे भाव पहातांना बहार येईल.
God Said NO!!
I hope that you can get the effects on your computers!
The words are great, but the movements of the faces add a lot….

मी बाप्पाला सांगितले, “माझ्या सवयींतून मला मोकळे कर.”
I asked God to take away my habit.

बाप्पा म्हणाला, “नाही. मी त्या सवयींना काढून घेणार नाही, तुझ्या तुलाच त्या सोडून द्यायच्या आहेत.
God said, No.

It is not for me to take away, but for you to give it up.

उतावीळपणा सोडून धीर धरायची बुध्दी मला देण्याची विनंती मी बाप्पाला केली.
बाप्पा म्हणाला, “नाही. विचारपूर्वक वागलास तर तुला धीर धरता येईल. हा गुण देता येत नाही. तो शिकावा लागतो.”

I asked God to grant me patience.
God said, No. Patience is a byproduct of tribulations; it isn’t granted, it is learned.

मला सुख देण्याचा आग्रह मी धरला.
बाप्पा म्हणाला, “नाही. मी फक्त आशीर्वाद देतो. सुखी रहाणे तुझ्याच हातात आहे.”

I asked God to give me happiness.
God said, No. I give you blessings; Happiness is up to you.

मला कष्टांमधून मुक्त करण्याची विनंती मी केली.
बाप्पा म्हणाला, “नाही. दुःख सहन करणेच तूला भौतिक जगतापासून दूर नेऊन माझ्या जवळ आणेल.”

I asked God to spare me pain.
God said, No. Suffering draws you apart from worldly cares and brings you closer to me.

माझ्या आत्म्याची उन्नती करायला मी बाप्पाला सांगितले
बाप्पा म्हणाला, “नाही. तुझी उन्नती तूच करायची आहेस. तू सफल होशील यासाठी मी त्यावर अंकुश ठेवीन”

I asked God to make my spirit grow.
God said, No. You must grow on your own, but I will prune you to make you fruitful.
मला जीवनाचा आनंद लुटण्याची सारी साधने दे असे मी त्याला सांगितले.
बाप्पा म्हणाला, “नाही. तू जीवनातल्या सर्व आनंदांचा उपभोग घ्यावास यासाठी मी तुला जीवन देईन”

I asked God for all things that I might enjoy life.
God said, No. I will give you life, so that you may enjoy all things.
तो माझ्यावर जेवढे प्रेम करतो तेवढे प्रेम मी इतरांवर करण्यासाठी मला मदत कर अशी विनंती मी बाप्पाला केली,
बाप्पा म्हणाला, “अह्हा. अखेर एकदाचा तुझ्या डोक्यात प्रकाश पडला.”

I asked God to help me LOVE others, as much as He loves me.
God said… Ahhhh, finally you have the idea.

. . . . . . . जानेवारी २०१०

९. देव तारी तयांना …… (११ सप्टेंबर)


न्यूयॉर्कमधील वर्ल्ड ट्रेड सेंटर ही इमारत ज्यात उद्ध्वस्त झाली त्या ११ सप्टेंबरच्या घटनेनंतर त्यातून जे लोक वाचले त्यांच्या कहाण्या प्रकाशात आल्या. ज्या छोट्या छोट्या गोष्टींमुळे त्यांचे प्राण वाचले त्या अशा आहेत.
– एका गृहस्थाचा मुलगा त्या दिवशी पहिल्यांदा बालवर्गात गेला.
– एका माणसाची त्या दिवशी डोनट आणायची पाळी असल्यामुळे तो तिकडे गेला.
– एका महिलेच्या घड्याळाचा गजर त्या दिवशी वाजला नाही.
– एक माणूस अपघातात अडकून पडला.
– एका माणसाची बस चुकली
– एका महिलेच्या कपड्यांवर अन्न सांजल्यामुळे तिला कपडे बदलावे लागले.
– एका माणसाची गाडी सुरू झाली नाही.
– एक माणूस फोन घेण्यासाठी दारातून घरी परत गेला.
– एका माणसाचे लहान मूल चाळे करत राहिले आणि लवकर तयार झाले नाही.
– एका माणसाला टॅक्सीच मिळाली नाही

  • एका माणसाने घेतलेले नवे जोडे चावल्यामुळे त्याचा पाय दुखावला आणि त्यावर लावाला पट्टी घेण्यासाठी तो ओषधांच्या दुकानात गेला.

या सर्वांना त्या दिवशी देवानेच वाचवले असे म्हणता येईल…..
पण जे लोक त्यांच्या ध्यानी मनी नसतांना, विनाकारण किंवा अशाच छोट्या कारणामुळे त्या जागी गेले आणि त्या घटनेत सापडले त्यांचे काय ?

माझ्या माहितीमधली एक मुलगी लग्न करून पतीगृही चालली होती. तिची तो पहिलाच परदेश प्रवास होता. ती न्यूयॉर्कच्या आसपाससुध्दा कोठे गेली नाही. पण त्या घटनेनंतर अमेरिकेतली विमानवाहतूकव्यवस्था कोसळली. त्यामुळे तिचे विमान भलत्याच विमानतळावर गेले, तिचा नवरा दुसरीकडेच तिला घेण्यासाठी गेला होता. तेंव्हा मोबाईल फोन नव्हते त्यामुळे त्यांना एकमेकांशी संपर्क साधता आला नाही आणि त्यात तिचे अतोनात हाल झाले. तीसुध्दा देवाचीच मर्जी !

मूळ लेख :
The Little things

After Sept. 11th, one company invited the remaining members of other companies who had been decimated by the attack on the Twin Towers to share ! their available office space.
At a morning meeting, the head of security told stories of why these people were alive… and all the stories were just: the ‘L I T T L E’ things.
As you might know, the head of the company survived that day because his son started kindergarten.
Another fellow was alive because it was his turn to bring donuts.
One woman was late because her alarm clock didn’t go off in time.
One was late because of being stuck on the NJ Turnpike because of an auto accident.
One of them missed his bus.
One spilled food on her clothes and had to take time to change.
One’s car wouldn’t start.
One went back to answer the telephone.
One had a child that dawdled and didn’t get ready as soon as he should have.
One couldn’t get a taxi.
The one that struck me was the man who put on a new pair of shoes that morning, took the various means to get to work but before he got there, he developed a blister on his foot.
He stopped at a drugstore to buy a Band-Aid. That is why he is alive today.
Now when I am stuck in traffic, miss an elevator, turn back to answer a ringing telephone…
all the little things that annoy me. I think to myself, this is exactly where God wants me to be at this very moment..

Next time your morning seems to be going wrong, the children are slow getting dressed,
you can’t seem to find the car keys, you hit every traffic light, don’t get mad or frustrated; God is at work watching over you!
May God continue to bless you with all those annoying little things and may you remember their possible purpose.

Pass this on to someone else, if you’d like. There is NO LUCK attached. If you delete this, it’s okay:
God’s Love Is Not Dependent On E-Mail

. . . . . . . जून २००९

१०. परमेश्वर – एका आठ वर्षांच्या बालकाच्या नजरेतून


माणसांना बनवणे हे परमेश्वराचे मुख्य काम आहे. पण तो एकदम मोठी माणसे न बनवता लहान बाळांना बनवतो. कारण ती आकाराने छोटी आणि तयार करायला सोपी असतात. शिवाय त्यांना चालायला, बोलायला शिकवण्याचे काम त्याचे आईबाबा करतात, त्यामुळे देवाचा वेळ वाचतो.
प्रार्थना ऐकणे हे परमेश्वराचे दुसरे महत्वाचे काम आहे. पण जगात सगळीकडे इतक्या प्रार्थना चाललेल्या असतात की त्या ऐकण्यातून देवाला टीव्ही किंवा रेडिओ ऐकायला फुरसत मिळत नाही. तरीही त्यांचा केवढा मोठा गोंगाट त्याच्या कानात होत असेल. तो हा आवाज बंद करू शकत असेल का?
देव सगळीकडे असतो आणि सगळे पहात व ऐकत असतो. त्यात तो फारच गुंतलेला असणार. त्यामुळे तुमचे आईबाबा जे देऊ शकत नाही असे सांगतात ते त्याच्याकडे मागून त्याचा वेळ वाया घालवू नये.
नास्तिक लोक देवावर विश्वास ठेवत नाहीत. पण असे लोक आमच्या गावात नाहीत, निदान चर्चमध्ये येणा-या लोकात तर नाहीच नाहीत.
येशू ख्रिस्त देवाचा मुलगा आहे. पाण्यावर चालणे, चमत्कार करून दाखवणे यासारखी कष्टाची कामे तो करायचा, शिवाय लोकांना देवाबद्दल सांगायचा. त्याच्या शिकवण्याला कंटाळून अखेर लोकांनी त्याला क्रूसावर चढवून दिले.
पण तो आपल्या बाबांसारखाच दयाळू आणि प्रेमळ होता. हे लोक काय करताहेत ते या लोकांना समजत नाही म्हणून त्यांना क्षमा कर असे त्याने देवाला सांगितले आणि देवाने ते मान्य केले.
येशूने केलेली मेहनत देवाला आवडली आणि त्याने येशूला रस्त्यावरून न भटकता स्वर्गातच रहायला सांगितले. तो तिथे राहिला. आता तो देवाला त्याच्या कामात मदत करतो. लोकांच्या प्रार्थना ऐकतो, देवासाठी काय महत्वाचे आहे आणि काय नाही हे पाहून ठेवतो आणि फक्त महत्वाच्या गोष्टी त्याच्यापुढे मांडतो.
तुम्ही पाहिजे तेंव्हा प्रार्थना करा. परमेश्वर आणि येशू या दोघांपैकी एकजण तरी नेहमी कामावर हजर असतोच.
तुम्ही सब्बाथच्या वेळी चर्चमध्ये गेलात तर देव खूष होतो. आणि तुम्हाला तेच पाहिजे असते.
बीचवर जाऊन मजा करण्यासाठी चर्चला जाणे टाळू नका. नाही तरी सूर्याचे ऊन बीचवर पसरायला दुपार होतेच.
तुम्ही देवावर विश्वास ठेवला नाहीत तर तुम्हाला नास्तिक म्हणतीलच, शिवाय तुम्ही एकटे पडाल. तुमचे आईबाबा काही नेहमीच सगळीकडे तुमच्यासोबत येऊ शकणार नाहीत, पण देव येऊ शकेल. अंधार झाला किंवा दांडगट मुलांनी तुम्हाला खोल पाण्यात फेकून दिले आणि त्यामुळे तुमची भीतीने गाळण उडाली तर त्या वेळी देव जवळपास आहे या कल्पनेने तुम्हाला बरे वाटेल, धीर येईल.
पण तुम्ही सतत देव तुमच्यासाठी काय करू शकेल याचाच विचार मात्र करू नये, कारण तो आपल्याला परतसुध्दा नेऊ शकतो.
…… आणि म्हणून मी परमेश्वरावर विश्वास ठेवतो.

Subject: A Little Boy’s Explanation of God — Fabulous!!!

The following essay was written by an 8-year-old named Danny Dutton, who lives in Chula Vista, CA . He wrote it for his third grade homework assignment, to ‘explain God.’ I wonder if any of us could have done as well?
[ … And he had such an assignment, in California , and someone published it, I guess miracles do happen ! … ]

EXPLANATION OF GOD:

’One of God’s main jobs is making people. He makes them to replace the ones that die, so there will be enough people to take care of things on earth.
He doesn’t make grownups, just babies. I think because they are smaller and easier to make. That way he doesn’t have to take up his valuable time teaching them to talk and walk. He can just leave that to mothers and fathers.’
‘God’s second most important job is listening to prayers. An awful lot of this goes on, since some people, like preachers and things, pray at times beside bedtime.
God doesn’t have time to listen to the radio or TV because of this. Because he hears everything, there must be a terrible lot of noise in his ears, unless he has thought of a way to turn it off.’
‘God sees everything and hears everything and is everywhere which keeps Him pretty busy. So you shouldn’t go wasting his time by going over your mom and dad’s head asking for something they said you couldn’t have.’
‘Atheists are people who don’t believe in God. I don’t think there are any in Chula Vista . At least there aren’t any who come to our church.’
‘Jesus is God’s Son. He used to do all the hard work, like walking on water and performing miracles and trying to teach the people who didn’t want to learn about God. They finally got tired of him preaching to them and they crucified him.
But he was good and kind, like his father, and he told his father that they didn’t know what they were doing and to forgive them and God said O.K.’
‘His dad (God) appreciated everything that he had done and all his hard work on earth so he told him he didn’t have to go out on the road anymore. He could stay in heaven. So he did. And now he helps his dad out by listening to prayers and seeing things which are important for God to take care of and which ones he can take care of himself without having to bother God. Like a secretary, only more important.’
‘You can pray anytime you want and they are sure to help you because they got it worked out so one of them is on duty all the time.’
‘You should always go to church on Sabbath because it makes God happy, and if there’s anybody you want to make happy, it’s God!
Don’t skip church to do something you think will be more fun like going to the beach. This is wrong. And besides the sun doesn’t come out at the beach until noon anyway.’
‘If you don’t believe in God, besides being an atheist, you will be very lonely, because your parents can’t go everywhere with you, like to camp, but God can. It is good to know He’s around you when you’re scared, in the dark or when you can’t swim and you get thrown into real deep water by big kids.’
‘But…you shouldn’t just always think of what God can do for you. I figure God put me here and he can take me back anytime he pleases.

And…that’s why I believe in God.’*

. . . . . . नोव्हेंबर २०१०

************

नवी भर दि. १८-०५-२०२१

११. भगवंताचे अस्तित्व

बोधकथा… ज्याचा देवावर विश्वास नाही त्यांनी नक्की वाचावी …………………..

भगवंताचे अस्तित्व

थॉमस अल्व्हा एडिसन एकदा रेल्वेने प्रवास करीत होते, त्यांच्या समोर एक मोठे प्रोफेसर बसले होते. एडिसन बायबल वाचत होते , ते प्रोफेसर नास्तिक होते त्यामुळे ते एडिसन यांना म्हणाले “अहो तुम्ही चांगल्या घरातील दिसता , वय पण 45 एक आहे मग देव देव करण्यापेक्षा काहीतरी चांगलं कार्य करा आणि समाजात नाव कमवा , हे बायबल वाचून काय होणार? फेकून द्या बघू ते रेल्वे च्या बाहेर.” हे ऐकून एडिसननी गपचूप बायबल आपल्या पिशवीत घातले. त्या प्रोफेसरनी आपलं कार्ड एडिसन ना दिले व सांगितले की काही काम हवं असेल तर मला कॉन्टॅक्ट करा. एडिसन चे स्टेशन आल्यावर ते उतरू लागले असता एडिसननी सुद्धा आपले कार्ड त्यांना दिले व ते उतरले. त्यानंतर ते प्रोफेसर सुद्धा आपल्या घरी पोचले.
आठवड्याचे कपडे धुवायला काढताना त्या प्रोफेसरना ते कार्ड सापडले , त्या दिवशी त्यांनी ते गडबडीत आपल्या खिश्यात टाकले होते , आज ते कार्ड बघून ते अचंबित झाले. आपण एका महान शास्त्रज्ञा समोर होतो आणि आपल्याला कळलंच नाही आणि आपण काय बोललो या बद्दल त्यांना अपराधी वाटू लागले. या जगविख्यात शास्त्रज्ञाने विजेच़ा बल्ब, फिल्म, फोनोग्राफ, ग्रॅहॅमचा फोनमधील सुधारणा वगैरे अनेक शोध लावून जगावर उपकाराचे डोंगर उभारले.
त्यांनी लगेचच त्यांना भेटण्यासाठी अपॉइंटमेंट घेतली. त्यांच्या प्रयोगशाळेतच ते दोघे भेटले. ती प्रयोगशाळा पाहून प्रोफेसर थक्क झाले. ते म्हणाले “वा , काय प्रयोगशाळा आहे तुमची , खरच तुम्ही फार मोठे आहात , किती दिवस लागले हो हे सगळं करायाला?” त्यावर एडिसन म्हणाले “छे हो , हे मी काहीच केलेलं नाही , सगळे आधीच तयार होते मी फक्त इथे येऊन प्रयोग केले.”
त्यावर प्रोफेसर म्हणाले “माझी चेष्टा करताय काय, अस आपोआप काही तयार होत होय?” त्यावर एडिसन हसले व म्हणाले “अहो ही एवढीशी माझी प्रयोगशाळा आपोआप आली अस म्हटलेलं तुम्हाला पटलं नाही ना, मग हे ब्रह्मांड आपोआपच निर्माण झालं हे मला कस पटेल.”
पुढे त्यांनी एक सिद्धांत मांडला आहे , ते म्हणतात “Where there is a creation there should be a creator ,Without a creator there is no creation so god exists.”
तात्पर्य- मोठ्या मोठ्या शास्त्रज्ञांनी सुद्धा देवाचे अस्तित्व मान्य केलं आहे.👌👌

१२. देव म्हणाला “कधीही धीर सोडू नका”

मी पूर्णपणे हताश होऊन सर्वसंगपरित्याग केला आणि आपल्या जीवनाचासुध्दा त्याग करायचे ठरवले. त्यापूर्वी एकदा परमेश्वराशी बोलून घ्यावे म्हणून गर्द वनराईत जाऊन त्याला भेटलो.
मी म्हंटले,”हे देवा, मी धीर सोडू नये असे एक तरी चांगले कारण तू दाखवू शकशील कां?”
त्याने दिलेले उत्तर ऐकून मला आश्चर्याचा धक्का बसला. तो म्हणाला, “जरा सभोवताली पहा, तुला ही हिरवळ आणि बांबूंची बेटे दिसताहेत ना?”
“हो.”
“मीच जेंव्हा या हिरवळीची आणि वेळूची बीजे जमीनीत पेरली तेंव्हा दोन्हींचीही चांगली काळजी घेतली. त्यांना पाणी, उजेड, वारा वगैरे दिले. हिरवळ लगेच जमीनीतून वर उठली आणि सर्व बाजूला पसरून तिने हिरवागार गालिचा तयार केला. बांबूच्या बीजातून कांहीच वर उठले नाही.
पण मी त्याचा नाद सोडला नाही. दुसऱ्या वर्षी हिरवळ जास्तच घनदाट झाली आणि दूरवर पसरली. पुन्हा वेळूची कांहीच हालचाल दिसली नाही. पण मी त्याला आधार देतच राहिलो. असेच तिसरे आणि चौथे वर्षही गेले.
पांचव्या वर्षी अचानक बांबूचा एक इवलासा अंकुर फुटून बाहेर आला. बाजूच्या हिरवळीत तो दिसत सुध्दा नव्हता. पण सहा महिन्यात तो वाढत गेला आणि त्याचा १०० फूट उंच बांबू उभा राहिला.
पहिली पाच वर्षे तो आपली मुळे बळकट करत होता. जमीनीवर आल्यानंतर त्याचे पोषण करून त्याला जगवत ठेवण्यासाठी आणि ताठ उभे राहण्यासाठी आवश्यक तेवढा मजबूतपणा त्यांना आणत होता. कोणालाही झेपणार नाही एवढे मोठे आव्हान मी त्याच्यापुढे ठेवत नाही.”
तो पुढे म्हणाला, “हे वत्सा, इतकी वर्षे तू जी धडपड करीत आहेस, त्यातून तुझी मुळे बळकट होत आहेत. (तू खंबीर आणि सुदृढ बनत आहेस) मी जसा बांबूला सोडले नाही तसेच तुलाही वाऱ्यावर सोडणार नाही. तू तुझी तुलना इतरांशी करू नकोस. प्रत्येकाची गोष्ट वेगळी असते. बांबू आणि हिरवळ यांची उद्दिष्टे वेगळी असतात, पण दोन्हींमुळे वनाला शोभा येते. जेंव्हा तुझी वेळ येईल तेंव्हा तू सुध्दा उंची गांठशील.”
“किती?”
“बांबू केवढी गांठतो?”
“त्याला हवी असेल तेवढी?”
“हो. तुझी इच्छा असेल तेवढी उंची गांठून मला गौरवशाली कर.”
परमेश्वर कधीच आपल्याला सोडून देत नसतो. त्यामुळे गेल्या दिवसाची खंत कधीही मनात धरू नका.

………. इंग्रजी लेखाचे भाषांतर. मूळ लेख खाली दिला आहे

One day I decided to quit…

One day I decided to quit… I quit my job, my relationship, my spiri tuality… I wanted to quit my life.
I went to the woods to have one last talk with God. “God”, I said. “Can you give me one good reason not to quit ?” His answer surprised me…
“Look around”, He said. “Do you see the fern and the bamboo?” “Yes”, I replied.
When I planted the fern and the bamboo seeds, I took very good care of them. I gave them light. I gave them water. The fern quickly grew from the earth. Its brilliant green covered the floor. Yet nothing came from the bamboo seed.
But I did not quit on the bamboo. In the second year the Fern grew more vibrant and plentiful.
And again, nothing came from the bamboo seed. But I did not quit on the bamboo. He said.
“In the third year, there was still nothing from the bamboo seed. But I would not quit. In the fourth year, again, there was nothing from the bamboo seed. “I would not quit.” He said. “Then in the fifth year a tiny sprout emerged from the earth. Compared to the fern it was seemingly small and insignificant… But just 6 months later the bamboo rose to over 100 feet tall. It had spent the five years growing roots. Those roots made it strong and gave it what it needed to survive. I would not give any of my creations a challenge it could not handle.”
He said to me. “Did you know, my child, that all this time you have been struggling, you have actually been growing roots.”
“I would not quit on the bamboo. I will never quit on you. ” Don’t compare yourself to others ..” He said. ” The bamboo had a different purpose than the fern … Yet, they both make the forest beautiful.”
Your time will come, ” God said to me. ” You will rise high! ” How high should I rise?” I asked.
How high will the bamboo rise?” He asked in return. “As high as it can? ” I questioned.
” Yes. ” He said, “Give me glory by rising as high as you can. ”
I hope these words can help you see that God will never give up on you. He will never give up on you. Never regret a day in your life.

Apr 17, 2009

१३. “देवांवर विश्वास एक मानसिक आजार…!!!”

“देवावर श्रध्दा “ ह्या विषयावर अमेरिकेत अनेक वर्षापासुन संशोधन सुरु होत. शेवटी “देवावर श्रध्दा हा मानसिक आजार आहे” असे तेथील Psychological Association नी जाहीर केले. सर्वप्रथम भारतात “चार्वाक” यांनी असे म्हटले की प्रमाणाशिवाय कशालाही मान्यता देवु नये”. त्यानतर बुध्द आले. बुध्द हे मनोवैज्ञानिक (Human Scientist) होते. त्यांनी यावर अनेक वर्ष चिन्तन (meditation) केले. शेवटी त्यांनी देव ह्या शब्दालाच तिलांजली दिली. बुध्द म्हणतात एखादी गोष्ट अनुश्रयावरुन म्हणजे ऐकीव माहितीवरुन स्वीकारु नका. परंपरा आहे म्हणुन स्वीकारु नका. कोणी तरी असे असे आहे म्हणून स्वीकारु नका. एखादी गोष्ट पिटकातून आली आहे एवढ्यावरुन स्वीकारु नका. बाह्य रुपाचा विचार करुन स्वीकारु नका. अंदाज बांधण्याचा आनंद मिळतो म्हणून स्वीकारु नका. ( किंवा एखादी गोष्ट आपल्या मताला अनुकूल आहे म्हणून स्वीकारु नका.) (सांगणा-याचे) सुंदर रुप पाहुन स्वीकारु नका. (किवा संभाव्यता आहे एवढ्यावरुन स्वीकारु नका.) हा श्रमण आपला गुरु आहे, असा विचार करुन स्वीकारु नका. अशाप्रकारचे विचार पसरवुन बुध्दानी माणसाच्या मनामध्ये बुध्दिप्रामाण्य वाद रुजवण्याचा प्रयत्न केलेला आहे. शिवाय इतर अवैज्ञानिक रुढी, परंपरा, देव याचा समावेश धम्मात होवु नये, याची पुरेसी काळजी बुध्दाने घेतलेली आहे. यानंतर बुध्द धम्माची पिछेहाट झाली. मनुवाद पुढे आला आणि बुध्दिप्रामण्यवाद मागे पडला. बुध्दाचे मुळतत्वज्ञानचा आपल्याला विसर पडला. भारतात मानवी मेंदू गोठवण्याचे तत्वज्ञान पेरण्यात आले. परिणाम हा झाला की त्यामुळे धर्म विरुध्द विज्ञान ही लढाई फक्त युरोप मधेच सुरु झाली. भारतामध्ये ही लढाई सुरु झालीच नाही, आजही आपण विज्ञान स्वीकारत नाही. आपण फक्त तंत्रज्ञान स्वीकारतो. आपल्या देशात अणुभट्टीमधे काम करणारा माणुस सुध्दा भलमोठे गंध लावून जातो. इथल्या धर्मग्रंथानी विचार निर्माण होण्याकरिता माणसामधे मेंदूच शिल्लक ठेवला नाही. ईश्वर कोणीही पाहीलेला नाही, त्याला काहीही प्रमाण नाही. तरीही आपण त्याचे पुजन करतो. त्याचे नमन करतो. मला जे काही मिळालेले आहे ते ईश्वराच्याच कृपेने मिळालेले आहे असे मानतो. ही मानसिक गुलामगिरी आहे. जे मुळात अस्तित्वाचच नाही. त्याला मान्यता देणे, त्याची पुजा करणे ही मानसिक विकृतीच आहे. हा मानसिक आजार आहे. अमेरिकेतील Psychological Association नी जगासमोर मांडलेले संशोधन हा चार्वाक आणि बुध्द विचारांचा विजय आहे. पुन्हा एकदा देवाच विसर्जन करुया, अंधश्रद्धेच्या बेड्या तोडुया. देव, धर्म , रुढी ,परम्परा, कर्मकांड,भविष्य ,बुवाबाजी अंधश्रध्देचा हा हजार पायांचा ऑक्टोपस आहे, याला कायमचे मनातुन काढुन व्यक्तिस्वातंत्र्याचे आत्मतत्वच गहाण टाकणा-या देवाला रिटायर करुया.. . . . . . . . फेसबुकवरून साभार दि.२०-०३-२०२२

१४ . देवपूजा – एक मेडिटेशन

पूर्वी देवांची पूजा झाल्याशिवाय तोंडात पाणीही न घेणारी लोकं होती. त्याची आठवण झाली.
मग विचार करता करता वाटलं किती सुंदर पद्धत आहे ना आपल्यात रोजच्या पूजेची.

माझ्या डोळ्यांसमोर पूर्वीचं एक छान चित्र ऊभं राहिलं. भल्या पहाटेच ऊठून सर्व स्त्रिया घरातलं दळण, स्वैपाकघरातली कामं, पाणी भरणं, लहान मुलांकडे लक्ष देणं वगैरे कामात मग्न असताना पुरूष मंडळी बाहेरच्या अंगणाची सफाई, चूल पेटवणं, बागेला पाणी देणं, गोठा सफाई, धारा काढणं वगैरे कामात गर्क आहेत.
सकाळची सर्व आन्हिकं ऊरकून शूचिर्भूत होऊन घरातले यजमान पूजेसाठी फुलं काढायला बागेत जातात. ऊगवतीची कोवळी किरणं अंगावर घेत, अनवाणी पायांनी, रंगीबेरंगी फुलांची शोभा निरखत पानाफुलांशी हितगूज करत निसर्गाचं अप्रूप मनात साठवत मनाला आल्हाददायक देणारा एक आनंददायी (आणि आरोग्यदायीही) सुंदर अनुभव.
फुलं घेऊन देवघरात आल्यावर सर्व देव (स्वत:) स्वच्छ घासलेल्या ताम्हनात काढून देवघराची स्वच्छता, देवांची ऊन पाण्याने अंघोळ, त्यांना लहान बाळांच्याच ममतेने आणि कोमलतेने (भक्तीने) स्वच्छ करून परत जागच्याजागी स्थानापन्न करतात.
एकतानतेने सहाणेवर चंदनाचं मऊ मुलायम सुगंधी गंध ऊगाळतात.
तुम्हाला तुमच्या चिंता, क्लेश, दु:ख, दैन्य सारं सारं काही विसरायला लावणारा हा अनुभव.
खऱ्या भक्तीभावनेत तल्लीन होऊन पूजा करताना ‘तो’ आहे माझ्या पाठीशी, हेही दिवस जातील, ‘तो’ समर्थ आहे, मी कशाला ऊगीच काळजी करू किंवा कशाला काही त्याच्याकडे मागू असा सार्थ विश्वास मनात जागतो.
चंदनाच्या गंधाचा मऊ स्पर्श, फुलांचे देखणे रंग आणि प्रकार, धूपाचा सुगंध, तेजाळलेले दिवे, वाहिली जाणारी अक्षत, दाखवला जाणारा नैवेद्य म्हणजे जणू टप्याटप्याने रंगत जाणारी महफिल.
ही पूजा पूर्ण केल्यानंतर ते सजलेलं, तेजाळलेलं, सुगंधित देवघराचं रूप डोळे भरून मनात साठवून डोळे मिटावेत आणि असा सुंदर दिवस दाखवल्याबद्दल त्या ईश्वराप्रती कृतज्ञता व्यक्त करावी.
अशी ही साग्रसंगीत पूजा म्हणजे रस, रंग, गंध, स्पर्श या सर्व इंद्रियांद्वारे केली जाणारी साधनाच जणू. यात नादही येतोच की.
तुमचं मन जराही भरकटू नये आणि ईश्वरावर अढळ निष्ठा ठेवून समर्पित व्हायला मदत म्हणून धीरगंभीरपणे म्हटली जाणारी स्तोत्रं.
खरोखरच तुम्हाला सर्व नकारात्मक भावना विसरायला लावणारी. सकारात्मक भाव जागवून तुम्हाला सात्विक बनवणारी. तुम्हाला जास्त प्रेमळ, करूणामय आणि क्षमाशील बनवून तुम्हाला आत्मविश्वास प्रदान करणारी.
मी तुझ्या पाठीशी आहे. सर्व काही ऊत्तमच होईल’ असा भक्कम विश्वास देऊ करणारी.
हळूहळू तुमच्यातला ‘अहं’ विसरायला लावणारी….
अशी ही रोजची पूजा.

ही बहुधा प्रत्येकाने स्वतंत्रपणे आपापली करणे अपेक्षित असेल का?
या वेळेस अंतर्मुख होऊन मौन राखून रोज परमेश्वराशी अद्वैत साधण्याचा प्रयत्न असेल का?
यात अमुक फुलं आहेत किंवा नाहीत म्हणून, चंदनाचं गंध हवं तसं किंवा हवं तितकं नाही म्हणून, मनासारखा नैवेद्य नाही म्हणून तुम्हाला राग येत असेल तर किंवा पूजा करताना तल्लीनतेने न करता मनात बाकीचे विचार किंवा इतरत्र लक्ष असेल तर मंडळी या पूजेचा तुम्हाला काही ऊपयोग होईल का?
पूजा ही कुणा बाहेरच्या ‘देवाला’ प्रसन्न करून घेण्यासाठी नाहीये, तर स्वत:मधील ईश्वराची अनुभूती घेण्याचा तो एक प्रवास आहे. स्वतःला प्रसन्न ठेवण्यासाठी आहे. दिवसाची सुरूवात सकारात्मक ऊर्जेने आणि ऊत्साहाने करायचा तो एक सहजसोपा आणि सुंदर मार्ग आहे.

WhatsApp – एक गंमत – नाला की काठी ?


आजकाल सगळ्या लोकांना वॉट्सअॅपचे एक प्रकारचे व्यसन लागले आहे. सकाळी उठल्या उठल्या ते पाहिल्याशिवाय चैन पडत नाही आणि झोपण्यापूर्वी आज काय काय आले हे पाहणे होतेच. या सामाजिक संपर्काचे स्वरूप एकाद्या वाहत्या नाल्यासारखे असते असे आरती महाजन सांगतात. त्यातून काय काय वहात असते याचे खुमासदार वर्णन त्यांनी फेसबुकावर दिलेल्या या पोस्टमध्ये केले आहे. आरती महाजन यांचे आभार मानून ही पोस्ट इथे संग्रहित करत आहे.

पण वयोवृद्ध लोकांना विशेषतः आजकालच्या दिवसात वॉट्सॅप हाच एक आधार कसा झाला आहे याचे खुसखुशीत वर्णन खाली दिलेल्या कवितेत केले आहे. … दुसऱ्या एका कवितेत वॉट्सॅपवरल्या स्माइलींचे खुशखुशीत वर्णन केले आहे.

वॉट्सॅपमुळे वाचकांना सारखे स्क्रोल करायचा नाद लागला आहे. कुठली गोष्ट थांबून नीट पहातच नाहीत.

काही वॉट्सॅपग्रुपवरले सदस्य तिथे येणाऱ्या ढकलपत्रांवरून आपापसात वितंडवाद सुरू करून आपसातले संबंध बिघडवून घेतात असेही दिसून आले आहे. अशा लोकांना उद्देशून लिहिलेले एक पत्र “आपल्याला हा ग्रुप मोडायचा आहे का ?” खाली दिले आहे.

व्हॉटस्ॲप वर स्थापन केलेले हे समूह किंवा जथे ह्यांना आपण ग्रुप या नावाने ओळखतो. पण मी त्यांना मेळावे म्हणतो. अशा मेळाव्यातल्या नाना तऱ्हेच्या लोकांची मजा एका लेखात खाली दिली आहे.

१. दिलसे …….❤️ व्हॅाटस्अप..???? . . . एक वाहता नाला ????
😄😄ऐकुनच बरं वाटलं ना ??
बस नाम ही काफी है ।😄
व्हॅाटस्अप हा एक वाहता नाला आहे ..
आपल्या नागपूरचं भूषण असलेल्या नागनदीसारखाच 😄
जो येतो तो आपल्या या नागनदीत कचरा फेकतो व त्यामुळे त्याचं रूपांतर नागनाल्यात झालयं …तसचं काहिसं व्हॅाटसॅपचं पण झालयं ..
माफ करा कुणाच्या भावना दुखावू शकतात 🙏..पण मी स्वत: ही अधून मधून ह्या नाल्यात यथेच्छ डुबक्या मारत असते ..
काही पोस्ट्स तर प्लॅस्टिक च्या पिशव्यांसारख्याच असतात कधीही नाश न पावणाऱ्या न सारख्या इकडून तिकडून परत परत उडून येणाऱ्या ..
काही पोस्ट्स भक्तीमार्गप्रदिप पुस्तकातल्यां सारख्या ..त्याचं केविलवाणं निर्माल्य पण सतत तरंगत राहतं जथ्याजथ्यानी ..बरं इतकं ज्ञान वाचून शहाणं झाल्यासारखं तर कुणी वागत नाहीच तरी ज्ञानाचं निर्माल्य ओतायचं काही कमी होत नाही.
काही अध्यात्मिक पोस्ट्स वाचल्या की जो पाठवतो त्याचं विपरीत वागणं लक्षात येऊन असा प्रश्न पडतो की बॅा ह्याने वाचला असेल का ही पोस्ट अन् मग वाचली असेल तर मग हा असा का वागतो? किंवा मग हे आपल्यासाठी काही सुचक तर नसेल??
असा केमिकल लोच्या होतो 😄
काही अवजड बौद्धिक पोस्टी तर कचऱ्यासारख्याच ,ज्या फक्त पाठवणाऱ्यालाच समाधान देतात न बाकीच्यांच्या डोक्यावरून वाहून जातात..
काही बिचाऱ्या निरूपयोगी कुणालाही सुख तर नाहिच पण दु:ख ही न देणाऱ्या , जश्या टिनपाट ,भंगार वस्तू , त्यापण मस्त मजेत तरंगत राहतात ना नाल्यात इकडून तिकडे ..
तर काही सुंदर पुस्तकातील पानांसारख्या ओलसर, गहिवर उमाळे आणणाऱ्या ..
म्हणजे बघा एक पोस्ट जशी वृध्दाश्रमातल्या केविलवाण्या मायबापांची तर दुसरी लगेच त्याच्या विपरीत रस्त्यावरच्या भिकाऱ्यांना आंघोळ वगैरे घालून त्यांना टिव्हीवर आणून टीआरपी वाढवून अथक सेवा करणाऱ्याची ..दु:खाचे कढ च्या कढ आणणारी ..
प्रेमाच्या पोस्टी तर विचारूच नका सतत❤️😘❤️🥰ह्यांनी भरलेल्या असं वाटत की जगात फक्त रजनीशांनी सांगितलेलं प्रेम न प्रेम च शिल्लक आहे आता ..
तर लगेच दुसरीकडे प्रेमभंगाच्या दुखभऱ्या शायरीचे रकाने भरत गालिबचं व गुलजारचं अख्ख खानदान उभं करणाऱ्या ..
कधीकधी हाईट म्हणजे एकच सुविचार टागोर ,अब्दुल कलाम, विवेकानंद व बुध्दाच्या नावावर सतत इकडून तिकडे फिरत असतो ..
सगळ्यांत भयंकर अन् वात आणणाऱ्या म्हणजे त्या ‘Tiktok’ पोस्टी (नशीब आता बंद झाल्यात) ..लहानांपासुन मोठ्यांपर्यंत व गावठींपासुन तर शिल्पा शेट्टी पर्यंत , सर्वच पोत्या पोत्यांनी हा कचरा फेकत असतात..
पण काही सुंदर गाण्यांच्या भुले बिसरे गीत, आज रात्री का खुबसूरत गीत ..अशापण असतात
तर काहींचे स्वत:च्याच स्वरसाजाने स्वत:ला हवे तसे नटवलेलं हौशी संगीत ते पण सहन करावे लागतं 😛😘
रूचकर पदार्थांच्या पण मस्त रूचकर पौष्टिक पोस्टी मग त्यावर लगेच ‘yummy’😋चा रिप्लाय अन् मग लगेच वजन कसं आटोक्यात ठेवायचं ह्या पण पोस्टी ..
शिवाय वर्षभर चालणारे बर्थडे ,ॲनिव्हर्सरी,मदर्स ,फादर्स डे,अलाने फलाने डे हे तर विचारूच नका
गुडमॅार्निंग पासुन शुभरात्रींच्या पर्यंत,
देवापासुन नराधमांपर्यंत ..
जन्मापासुन मरणापर्यंत,
लग्नापासुन बारश्यापर्यंत…
दिवाळी पासुन श्राध्दापर्यंत,
राजकारणापासुन समाजकारणापर्यंत,
स्वातंत्र्यापासुन शहिदांपर्यंत ..
पदार्थ करण्यापासुन ते पचवण्या पर्यंत..
पुरणापासुन वरणापर्यंत ..
आयुर्वेद, ॲलोपॅथी, होमिओपॅथी पासुन ते युनानी , घरगुती उपचारांपर्यंत..
पुराणांपासुन ते विज्ञानापर्यंत..
व्यायामांपासुन नियमांपर्यंत ..
प्रलयापासुन ते महामारीपर्यंत ..
प्रेमापासुन ते प्रेमभंगापर्यंत ..
अगदी अविरतपणे हा कचरा व्हॅाटस्ॲप नामक नाल्यात वाहत असतो ..
काही दिवसांनी बाळंतपण ,ॲापरेशन्स वगैरे पण व्हॅाटस्अप वरच होतील ..हो कारण आता ‘‘वर्क फ्रॅाम होम’ चा नवा ट्रेंड येऊ घातलाय कोरोनामुळे ..तर डॅा. पण घरूनच कामं करतील .😄
आता नविन म्हण -‘वाहत्या नाल्यात हात धुऊन घ्या ..पण हात सॅनिटाईझ करायला विसरू नका’😛
तर असा हा नाला सतत तुडुंब भरून कधी सुगंघ पेरत तर कधी दुर्गंधी पसरवत खळखळून वाहत असतो ..
ह्या वाहत्या नाल्यांतून कचरा अलगदपणे बाजूला सारून सोन्याचे कण वेचता आले तर वेचायचे अन् त्यातुन स्वत:च्या व्यक्तिमत्वाला अगदी चोवीस कॅरेट नाही तरी बावीस कॅरेटची झळाळी आणायचा प्रयत्न करायचा ..
कारण शेवटी
The quality of life depends on how we manage our surroundings n ourselves ..
कारण तूच आहे तुझ्या जीवनाचा “*शिल्पकार *”!

😃🔆😃🔆😃🔆😃

नवी भर दि. २२-०५-२०२१

२.🏒व्हाट्सपची काठी ! 😃

म्हातारपणी मिळाली व्हाट्सउपची काठी !
कपाळावरची मिटली आपोआप आठी !!

वेळ कसा जातो आता हेच कळत नाही !
वर्तमान पत्राच पान सुद्धा हल्ली हलत नाही !

चहा पिताना लागतो व्हाट्सअप हाताखाली !
डाव्या बोटाने हलके हलके मेसेज होतात वरखाली !

कुणाचा वाढदिवस आहे ? कोण आजारी आहे ?
कोण चाललंय परदेशात अन काय घडतंय देशात ?

कधी लताची जुनी गाणी तर कधी शांताबाई ची कविता !
बसल्या बसल्या डुलकी लागते कधी एखादी गझल समोर येते !

टीव्ही वरच चॅनेल सुद्धा हल्ली बदलत नाही
व्हाट्सउप शिवाय आमचं पान जरा सुद्धा हलत नाही !!

वय जरी होत चाललं हातपाय जरी थोडे थकले !
तरी व्हाट्सउपच्या औषधाने मन मात्र रिलॅक्स झाले !!

आता फार काळजी करत नाही आता चिडचिड सुद्धा होत नाही !
व्हाट्सउप चा मित्र भेटल्या पासून आता मनात सुद्धा रडत नाही !!

आनंदी कसे जगायचे याचे आता कळले आहे तंत्र !!
व्हाट्सउप च्या या जादूच्या काठी ने दिला सुखाचा मंत्र !!

😃🔆😃🔆😃🔆😃 वॉट्सॅपवरूनच साभार दि.२२-०५-२०२१

🤩😎🥰🤪🤩☺️🤩😎🥰🤪🤩☺️🤩😎🥰🤪🤩☺️🤩😎🥰🤪🤩☺️

नवी भर . . दि.२७-०७-२०२१ : वॉट्सॅपमुळे स्माइली आले की स्माइलींमुळे वॉट्सॅपला शान आली ?

३. स्माईली 😇😀🤓

स्माईली तू व्हॉट्सॲपचा बहिरा,
नाकाचा पत्ता नाही,
तरी जिवंत चेहरा
😀😃

खळखळून हसतोस
डोळ्यात पाणी आणत
😅😂🤣😆

किंचित स्मितहास्य करताना
बघतोस डोळे मिचकावत
☺😄

पदार्थ अन् रेसिपीला
जिभल्या चाटतोस
😋😋😋

ओठांचा चंबू करत
किती गोsड भावतोस
😚😚😘😘

मिश्किल वागतोस
डोळा एक मारत
😜😜

हळूच गालात हसतोस
जीभ बाहेर काढत
😋😝

वाकड्या ओठांनी
दिसते तुझी नापसंती
😏😒

मनासारखे नाही झालं की
रडतोस किती
😫😩😢😭

लटक्या रागाचा पिवळा तू
क्रोध दिसतो तुझा लाल रंगातून
😠😡

भिती नि अचंबा दाखविशी तू
मोठ्या डोळ्यातून
😨😲😳😱

केविलवाण्या नि दु:खद भावना
कळतात एका थेंबातून
😰😢

स्थितप्रज्ञाची भूमिका वठवतोस
रेषा ओठांची सरळ करुन
😑😐

आजारपणात डोक्यावर पट्टी
नि थर्मामीटर तोंडात
🤒🤕

कधी तोंडाला पट्टी
अन् शिंक नाकात
😷🤧

इतक्या सगळ्यातून
झोपाळू चेहरा ना लपत
😴

एखाद्याची टर उडवून
जोकर व्हायचं नाही सोडत
🤡🤠

विविध भावभावनांचे चेहरे तुझे
कळतात बरं साऱ्यांना
🤓🤗

पण समोरच्याचे चेहरे
वाचता नाही येत माणसांना…!!
😎😇
🌹🤩😎🥰🤪🤩☺️🤩😎🥰🤪🤩☺️

नवी भर दि. २३-०८-२०२१

४. स्क्रोल

सोशल मीडिया माणसाला खूप स्क्रोल करवतो
लोक नुसते भराभर मागे पुढे होत राहतात
एखाद्या चांगल्या वॉलवर, पोस्टवर थांबत नाहीत
पुढेपुढे जात राहतात
नुसते स्क्रोल होत राहतात
पुढे जाऊन याची सवय होते

सलग गाणं ऐकत नाहीत
एका कडव्यानंतर बदलतात
टीव्ही पाहत बसल्यावर अवघ्या काही मिनिटागणिक चॅनेल बदलत राहतात
पुस्तके वाचत नाहीत, वाचायला घेतलीच तर भराभर पाने पालटतात
फिरायला गेले तर एका जागी बसत नाहीत
सिनेमा नाटकास गेले तर दहाव्या मिनिटाला विचलित होतात
प्रवासात असले तर खिडकी बाहेरचं जग पाहत नाहीत
कुठे काही दिसलं जाणवलं तर डोळ्याने पाहत नाहीत हातातला मोबाईल काढून शूट करू लागतात !
लोक नुसते पुढे पुढे जात राहतात

बाजारात गेले तर दुकानामागून दुकाने पालथी घालतात
गप्पा मारताना सलग काही तास एका जागी बसू शकत नाहीत
एकत्रित सिलेब्रेशन करताना देखील पहिल्या तासानंतरच वेगवेगळे कोंडाळे करून बसतात
बातम्या पाहताना वाचताना कहर करतात नुसत्याच हेडलाईन्स पाहतात,
दृश्ये पटापट पुढे सरकावित यासाठी तिष्ठतात
खोलात जाऊन विचार करणं, स्वतःला प्रश्न विचारणं बंद केलंय
मन कशातच लागत नाही, वागण्या बोलण्यातली सलगता हरवून बसतात
सिनेमे आठवड्यात बदलतात, गाणी दिवसाला बदलतात
आताच्या घडीला ट्रेंड कुठला आहे हे पाहण्याचा सोस बाळगतात
ट्रेंडप्रमाणे बोलतात, लिहितात, रडतात, हसतात, धावतात, थांबतात, श्रद्धांजली वाहतात, शुभेच्छा देतात
लोक नुसते बाहुले झालेत, नुसते धावताहेत

मी वाट पाहतोय टॉलस्टॉयच्या गोष्टीतल्या शेवटाची
जमिनीच्या हव्यासापोटी धावणाऱ्याच्या कोसळण्याची,
आहे तो आनंद गमावून बसल्याची जाणीव होण्याची !

माणसांच्या वागण्यात, विचारात, जीवनात, सामुदायिक वर्तनात जुने काहीच उरलेले नाही
माणसाचाच एक ट्रेंड झालाय

मी टॉलस्टॉयला शोधतोय.
तुम्हाला दिसला का तो ?

  • समीर गायकवाड

वॉट्सॅपवरून साभार दि.२३-०८-२०२१

🤩😎🥰🤪🤩☺️🤩😎🥰🤪🤩☺️

५. आपल्याला हा ग्रुप मोडायचा आहे का ?

हा प्रश्न मी हल्ली प्रत्येक ग्रुपला विचारतो आहे. याचं कारण असं की राजकारण, क्रिकेट, वृत्तवाहिन्यांवरील बातम्या व चर्चा, वाहिन्यांवरील विविध प्रकारच्या मालिका हे सगळे पाहून आपणच एकमेकांवर इतके तुटून का पडतो, हा मला प्रश्न पडतो.
एकेक पक्ष म्हणजे एक टोळी बनू पहाते आहे. प्रचंड भ्रष्टाचार, अगणित संपत्ती, कायम होत राहणाऱ्या कुठल्यातरी निवडणुका, त्यात कुठल्याही मार्गाने अधिक जागा मिळविणे, त्यासाठी पैसा ओतणे आणि पुन्हा दुप्पट पैसा वसूल करणे, फक्त आपल्या नातेवाईकांचे हितसंबंध जपणे, टोळ्या टोळ्यांनी ‘ जनतेच्या भल्यासाठी ‘ पक्ष बदलणे इत्यादी म्हणजे एक ‘ कॉमन मिनिमम प्रोग्राम ‘ असतो.
त्यासाठी अनेक क्लृप्त्या लढवून सतत वातावरण निर्मिती केली जाते. अत्यंत विखारी टीका होते , रोज अधिकाधिक खालची पातळी गाठली जाते. फक्त एक दिवस EVM चे बटण दाबणारा ‘ मतदार राजा ‘ हा उरलेले ५ वर्षांचे १८२४ दिवस, चक्क हतबल असतो.
मग यासाठी आपण, विविध ग्रुप्सवर नको त्या आततायी, खुनशी भाषेतील पोस्ट्स, लेख, चित्रे, किस्से टाकून आपापसात इतका तिरस्कार कशासाठी निर्माण करतो ? मित्रमैत्रिणी, एका ऑफिसमधील निवृत्त, एका सोसायटीतील सहवासी, कॉलेजमधील माजी विद्यार्थी, एखाद्या खास विषयात रस असणारे अशा अनेक मंडळींचे छान असे व्हॉटस् ॲप किंवा फेसबुक ग्रुप्स आहेत. जुन्या आठवणी, नवीन माहिती, रंजक आणि महितीप्रद विविध लेख, बातम्या, स्थल वर्णन, पुस्तके / नाटके / चित्रपटांची माहिती, गाणी अशा प्रकारच्या देवाणघेवाणीमुळे सर्व छान चालले असताना कुणीतरी त्यात मिठाचे खडे टाकायला सुरुवात करतो.
१) एखादा सभासद , एखाद्या राजकीय पक्ष आणि नेत्यावर अत्यंत कुजकट भाषेत टीका असलेला, छिथू करणारा, हीन दर्जाचा लेख ( तो देखील कुणीतरी दुसऱ्याने लिहिलेला ) पोस्ट करतो. वातावरण बिघडते. मग त्याचा कुणीतरी प्रतिवाद करण्यासाठी आणखी एखादा लेख, चित्र, व्यंगचित्र टाकतो. वातावरण वेगाने बिघडते. अनेकांना हे पटले नाही तरी ते गप्प बसतात.
२) गुड मॉर्निग, गुड नाईट, सोमवारी शंकराचे, मंगळवारी सिद्धिविनायक, शनिवारी शनी / मारुती आणि मग ऋतुकालोद्भव म्हणजे विविध सण, जयंत्या इ. चा भडिमार असतोच.तसेच हॅप्पी बर्थडे केले नाही तर आपण गावठी ठरणार नाही ना, या श्रद्धेने HBD किंवा तयार चित्रे यांचा ग्रुपवर इतका मारा होतो की हळूहळू मजकूर वाचणारे कमी होऊ लागतात.
३) आपण वाचलेली काही दुर्मीळ, उपयुक्त,वेगळी माहिती आपण सर्वांपर्यंत पोचवावी ही एक उपजत प्रवृत्ती असते.पण डोळे मिटून केलेल्या फॉर्वडेड पोस्ट्स ही एक वेगळीच डोकेदुखी ठरत आहे. कांहीं ग्रुप्सवर ५/५, ६/६ जण तोच तोच मजकूर फॉरवर्ड करतात.
४) विषारी, आचरट, अश्लील, पाणचट मजकूर व चित्रांमुळे अनेक ग्रुप सभासद, गृपवर येणेच बंद करतात.
५) बहुतेकवेळा ग्रुप ॲडमिन हतबल असतो. सभ्यतेच्या मर्यादा पाळून तो आवाहन करीत राहतो. पण त्याची इच्छा ग्रुप टिकावा अशी असल्याने तो मर्यादाभंग करणाऱ्याला लगेच बाहेरचा रस्ता दाखवत नाही.
सामाजिक, व्यक्तिगत,राष्ट्रीय संकटांच्यावेळी उपयुक्त ठरू शकणारी, एकमेकांना मानसिक आधार देणारी, सुहृदांची सहज भेट घडविणारी, मार्गदर्शन व मदत करणारी ही बहुमोल व्यवस्था कोलमडू लागते. इतरांच्या भांडणांसाठी आपण आपल्या मैत्रीचा बळी का देतो ? आपल्या सर्वांनाच याचा अंदाज आहे की राजकारण, क्रिकेट, विविध मालिका, चित्रपट अशा क्षेत्रात टोळ्या टोळ्यांनी काम केले जाते. आतून सगळेच जोडलेले असतात. मग अशा तकलादू आणि आभासी गोष्टींसाठी आपण एकमेकांवर इतके तुटून का पडतो ? आपल्याला कितीही संताप आला तरीही राज्यकर्त्यांना लोकांनी निवडून दिलेले असते. राज्यघटनेतील तरतुदींनुसार किंवा त्रुटींच्या आधारे आलेल्या राज्यकर्त्यांना आपण कितीही घाणेरड्या शिव्या दिल्या तरी त्याचा उपयोग नसतो. फक्त आपण आपल्याच माणसांना दुखावतो. मी एखाद्या पक्षाला घातलेल्या आत्यंतिक शिव्या वाचून कुणी आपले मत बदलून, माझ्या पक्षाला मतदान करील का ?
मला असे वाटते की या गालीप्रदान, कुजकट दर्जाहीन भाषा, जातीयद्वेष, आक्रमक भडिमारासाठी अनेक ग्रुप्स आहेत. तेथे आपल्या अभिरूचीनुसार आपण जाऊ शकतो. पण स्वच्छ वातावरण, ज्ञान – माहिती देवाणघेवाण करणाऱ्या, कौटुंबिक नाती जपणाऱ्या ग्रुप्सवर, हे ग्रुप्सच बंद पडतील असे वागणे पूर्ण चुकीचे आहे.
( हा लेख शेअर केल्यास कृपया माझ्या नावासह शेअर करावा )
मकरंद करंदीकर.
श्री.मकरंद करंदीकर यांचे मनःपूर्वक आभार . . . . . नवी भर दि. ०३-०३-२०२२

६. मेळाव्यांचं जाळं

व्हॉटस्ॲप वर स्थापन केलेले हे समूह किंवा जथे ह्यांना आपण ग्रुप या नावाने ओळखतो. पण मी त्यांना मेळावे म्हणतो. मेळावा हा जसा वैचारिक आदान प्रदान करण्याचा एक जिवंत सोहळा असतो त्याचप्रमाणे व्हॉट्सॲप ग्रुप मध्ये दिवसभरात घडणाऱ्या घडामोडी या मानवी व्यक्तिमत्त्वांच्या विविध प्रकारांचा आडवा छेद असतो. ह्यामध्ये असलेल्या व्यक्तींनी पाठवलेल्या विविध गोष्टींचा अभ्यास केला की सर्व प्रकारचे लोक आपल्याला त्यात भेटतात. यात स्त्री आणि पुरुष दोघेही असले की एक चटकदार भेळ तयार होते.

मेळाव्याच्या पटलावर सहभाग घेणाऱ्या व्यक्तींची विभागणी विविध गटांमध्ये करता येते.

गट क्रमांक 1ः शुभचिंतक मंडळ

सर्वप्रथम सकाळी सकाळी न चुकता गुड मॉर्निंग आणि रात्री झोपताना गुड नाईट पाठवणारी मंडळी. गुड मॉर्निंग बरोबर एखादं स्वतःच्या बागेतलं फुल किंवा दाराशी काढलेली रांगोळी असतेच. मग तिथून सुरुवात होते दिवसाच्या पहिल्या प्रहरातील त्या फुलाचं किंवा रांगोळीचं कौतुक. साधारण सकाळी आठ वाजेपर्यंत त्या फुलाचं किंवा रांगोळीचं कौतुक बंद होतं.

गट क्रमांक 2 : मेळाव्याचे सचिव

साधं गणित मांडलं तर असं दिसतं की दीडशे लोकांच्या गटामध्ये दर एक दोन दिवसाआड कुणाचा तरी वाढदिवस येतोच. सगळ्यांच्या वाढदिवसाची नोंद ठेवणारे हे जातिवंत सचिव न चुकता त्यादिवशी ज्याचा वाढदिवस असेल त्याच्या नावाने वाढदिवसाच्या शुभेच्छा आणि त्याबरोबर पुष्पगुच्छ किंवा मेणबत्त्या चिकटवलेला केक पाठवताच. मग दिवसभर त्या व्यक्तीवर शुभेच्छांचा इतका वर्षाव होतो की दुपारपर्यंत सगळ्यांचे आभार मानणं हे त्याच्यावर ओझं होऊन बसतं. हुशार लोक दुपारी एकदा आणि रात्री एकदा असे लोकांचे दोन गड्डे करून सगळ्यांना धन्यवाद म्हणतात.

गट क्रमांक 3: शीघ्र प्रतिसाद मंडळ

आल्या आल्या काही काही सेकंदात सगळ्यावर प्रतिक्रिया देणारे, व्हॉटस्ॲपवर जगणारे हे लोक. त्यातही दोन प्रकार – केवळ उभा अंगठा, टाळ्या वाजवणारे हात किंवा तत्सम प्रतिमांचा उपयोग करून अभिव्यक्ती करणारे आणि दुसरे त्यावर चक्क काहीतरी संक्षिप्त किंवा सविस्तर टिप्पणी टंकीत करुन पाठवणारे. ह्यांना वाटतं व्हॉटस्ॲप म्हणजे घरातला फ्रिजच आहे. सारखं उघडून बघावं आत काय आहे.

गट क्रमांक 4: कडवट महाशय

सगळं वाचणारे पण कधीच कुठलीच प्रतिक्रिया न देणारे खडूस. यांना आपल्या भावना व्यक्त करण्यात किंवा दुसऱ्याचं कौतुक करण्यात कमीपणा वाटतो का काय अशी मला शंका आहे.

गट क्रमांक 5 : नभोवाणी प्रसारक मंडळ

फक्त इकडचे संदेश तिकडे अग्रेषित करणारे महाभाग. ही कबूतरं स्वतः काहीही लिहिण्याचे जरासुद्धा श्रम घेत नाही. त्यातही काही उपद्व्यापी मंडळी एकदम काही क्षणात दहा-पंधरा चित्रफिती, विनोद, लेख, कविता असा गड्ड्या झब्बू देतात. कमीत कमी कष्टात स्वतःचं जास्तीत जास्त अस्तित्व दर्शवणारी ही धूर्त जमात

गट क्रमांक 6: राजकीय प्रवक्ते

ह्यांना फक्त राजकारणात, विशेषतः प्रक्षोभक, वादग्रस्त राजकारणात रस असतो. राजकारण ह्या विषयात सगळेच एका पक्षाचे पाठीराखे होऊन मतैक्य होणं असं चारपेक्षा जास्त व्यक्ती जरी एकत्र आल्या तरी अशक्य असतं. मग सहाजिकच त्यात भक्त आणि विभक्त असे तट पडतात. बर्याच मेळाव्यांमध्ये कुठलेही राजकीय संदेश पाठवायचे नाहीत असा अलिखित नियम असतो. पण यांना तो पाळणं जमतच नाही. प्रक्षोभक बातम्या कुठलीही शहानिशा न करता पाठवून ही मंडळी दिवसातून एकदा तरी बवाल निर्माण करतात. दीडशे लोकांच्या व्हॉटस्ॲप मेळाव्यामध्ये तर संसदेचं बाकं बडवण्याचं वादळी अधिवेशन आळीपाळीने दिवसभर चालू आहे असाच भास होतो.

गट क्रमांक 7: अग्निशमन दल

हा आग विझवणाऱ्या शांतीदूतांचा गट असतो. खोडसाळ व्यक्तींनी पाठवलेल्या गोष्टींमधून निर्माण होणारे वादंग शमवणारे असे हे कल्याणकारी लोक. यांच्यामुळे ग्रुपमध्ये सलोख्याचे वातावरण राहून भांडणं, कलह आणि बखेडे आटोक्यात राहतात.

गट क्रमांक 8: उदयोन्मुख कलाकार

यांचा उत्साह वाखाणण्यासारखा असतो. कोणीतरी एक जण गाणं ध्वनिमुद्रित करून पाठवतो आणि मग हे लोण साथीच्या रोगाचा सारखं पसरतं. मग त्यात हळूहळू वादकही सामील होतात. सूर आणि ताल त्यांचे त्यांचे स्वतःचे वेगळे असू शकतात. अशाच एका गायिकेचं गाणं ऐकून मला चार ओळी सुचल्या होत्या.

तिला वाटे तीच आहे सप्तसुरांची कोकिळा
मला ऐकूनी कळाले, धन्य ते गायनी कळा
त्या कळा सोसून जेव्हा तिची गाणी ऐकली
पेटीतले सूर निराळे, मती माझी कुंठली

गट क्रमांक 9: धूमकेतू

यांची खासियत म्हणजे वर्षातून एकदा उगवणे. सामान्यतः स्वतःची मुले अथवा नातवंडे यांनी मिळवलेली बक्षिसे किंवा त्यांच्या लग्न समारंभाचे फोटो पाठवून ही मंडळी त्यानंतर वर्षभर गायब होतात.

गट क्रमांक 10 : स्पर्धक

मॅरेथॉन धावण्याच्या स्पर्धा, सायकल स्पर्धा यात भाग घेऊन आपल्या शारीरिक तंदुरुस्तीचे कौतुक सर्वांनी करावे म्हणून त्यात मिळालेल्या उत्तेजनार्थ पाचव्या पारितोषिकाचे प्रमाणपत्र किंवा स्पर्धा पूर्ण करण्यास लागलेल्या वेळाचा घड्याळाचा फोटो काही क्षणात पाठवतातच. यांच्यापासून स्फूर्ती घेऊन, वयाचं भान न ठेवता, धावणे अथवा सायकल चालवणे ही कसरत सुरू करून धडपडलेले चार तरी लोक त्यानंतरच्या काही महिन्यात पटलावर मूर्त स्वरूपात दिसतात.

गट क्रमांक 11: अध्यात्मिक गुरु

अतिशय पापभिरू असलेली ही मंडळी दिवसभर हातात जपमाळ घेऊनच वावरत असावीत असा संशय येतो.

गट क्रमांक 12: माझ्यासारखे स्वयंघोषित लेखक अथवा कवी!

ही साहित्यिक मंडळी रोज काहीतरी गद्य किंवा काव्य लेखन करून ते पाठवतातच. आणि मग कुणी कुणी वाचलंय आणि काय प्रतिसाद दिलाय हे दिवसभर बघत बसायचं हाच चाळा.

गट क्रमांक 13 : विनोदी कलाकार

हे फक्त विनोदच पाठवतात. आणि त्यांच्या विनोदाला हसलं नाही तर चक्क रूसतात सुद्धा. माझा एक मित्र त्यानी पाठवलेला विनोद कुणी कुणी वाचलाय हे न चुकता तपासतो. मधे एकदा मी हसलो नाही तर दुसऱ्या दिवशी त्यानी मला “तुझे लेख मी अजिबात वाचणार नाही”असा सज्जड दम दिला.

गट क्रमांक 14: अलविदा सम्राट

मधून मधून उगीचच मेळावा सोडून जायचा आणि मग कोण सोडून गेलं, का सोडून गेलं याची इतरांमध्ये दिवसभर वायफळ चर्चा. मग कोणीतरी खाजगीत फोन करून पायघड्या घातल्या की हे लक्षवेधी परत एका दिवसात पटलावर हजर.

अधिक काथ्याकूट करून बारकाईने विचार केला तर आणखीनही काही गटांची मंडळी समोर येतात. जगात विविध ठिकाणी होणाऱ्या हाहा:काराच्या बातम्या प्रसारित करणारे उपजत शंकासूर. व्हॉट्सॲपवर येणाऱ्या निम्म्या गोष्टी या थोतांड असतात हे यांना सांगूनही वर्षानुवर्ष कळत नाही.

वृत्त प्रसारकांचं आणि सल्लागार मंडळाचं एक स्वतःचं वेगळं स्थान असतं. सगळ्या जगाच्या ज्ञानसंवर्धनाची जबाबदारी आपल्यावरच आहे असं समजून ही मंडळी नियमित रोज त्या दिवसाची वृत्तपत्रे, विविध सल्ले आणि इतर तत्सम अनावश्यक गोष्टी सतत पाठवत असतात.

कोण मनमिळावू आहे,कोण उत्साही आहे, कोण खरंच गाऊ शकतं ,कोण खडूस आहे, कोण फक्त स्वतःची प्रौढी मिरवणारा आहे हे स्वभावविशेष एका दिवसाच्या पटलावरच्या वैचारिक देवाण-घेवाणी मधून लगेच कळून येतात.

अशा प्रकारे मेळाव्यांची सुंदर जाळी विणली जातात.

— डॉ शिरीष भावे

. . . . . डॉ.शिरीष भावे यांचे आभार आणि हा लेख इथे संग्रहित करायला अनुमति द्यावी अशी नम्र विनंति. दि.१३-०४-२०२२

व्हाट्सएप व्रत कथा…
😀😀

एक सुंदर शहर था। वहाँ एक सुंदर स्त्री रहती थी ।
वह घरेलू परेशानियों से तंग और बच्चों की शिक्षा को लेकर बहुत परेशान रहती थी और कड़ी मेहनत करती थी । ☹️
जिम्मेदारी के बोझ और अकेलेपन से बीमार पड़ गई थी।☹️
बीपी, शुगर ने शरीर में धर कर लिया था और हंसी, खुशी, आनंद सब गायब हो गया था ।😢
फिर एक दिन एक सहेली ने उसे स्मार्टफोन उपहार में दिया । 📱
उसने व्हाट्सएप से दोस्तों के साथ संवाद करना शुरू कर दिया।
कुछ ही दिनों में उसकी सारी रिपोर्ट सामान्य आ गई।
बैठे-बैठे बी.पी., शुगर सब नार्मल होने लगी।
🥰😍
वह आनंद से व्हाट्सएप व्रत की सफलता की कहानी सबको बताने लगी।
👌👍🏻😀🌹

उसकी एक सहेली थी ।
उसने कहा, “मुझे भी बताओ, यह व्रत कैसे किया जाता है और इसके करने से क्या फल मिलता है। मैं भी यह व्रत करूंगी।”
महिला ने कहा, “हर सुबह उठने के साथ इस भगवान के दर्शन कर
जी एम (Good Morning),
जी एन (Good Night)
का समय-समय पर जाप करना चाहिए।
🤌🤌
एक ग्रुप के व्हाट्स एप मैसेज को पूरी भक्ति भावना से दूसरे ग्रुप में अर्पण करें।
गुस्सा नहीं करें,
रुठें नहीं
और
अपना ग्रुप छोड़ें नहीं।
🤌🙏🤌🙏

उस स्त्री ने पूरे भक्ति भाव से यह व्रत किया और उसे 4 महीने में ही आश्चर्यजनक रुप से फल मिला।
😀🌹🍎

उसकी दूसरी सहेली ने इस कथा का अपमान किया व मोबाइल फैंक दिया।
उस पर मुसिबतों का पहाड़ टूट पड़ा।
उसके बच्चे भी चिड़चिड़े होने लगे व उनका बी पी व शूगर लेवल भी बढ़ने लगा।
😰😟

उस स्त्री को अपनी भूल का एहसास हुआ।
उस स्त्री ने मोबाइल देवता से माफी मांगी और कहा हम मूर्ख हैं, अज्ञानी हैं हमें क्षमा कर दें।
🙏🙏

मोबाइल 📱 देवता ने दर्शन दिये व कहा,”अपने और अपने बच्चों के एक एक नया मोबाइल इन्टरनेट पैक के साथ दिलवाओ।”
उस स्त्री ने ऐसा ही किया।
उसके घर में खुशियां लौट आईं।
😀😀

इस व्रत को करने से बीपी, शुगर को कम किया जा सकता है ।
आपको भी यह व्रत रखना चाहिए ।
इसे ड्यूटी टाईम में भी किया जा सकता है।
👌👍🏻
हो सकता है कि भगवान आपको भी उन दोनों स्त्रियों की तरह फल दें।
🍇🌞🍑🥭🍒🥝🍓

जैसा फल उन दोनों स्त्रियों को मिला वैसा आपको भी मिले ऐसी दुआ है भगवान से।
🙏🙏

पढ़ने वाले को एक लाभ !
परंतु…
फॉरवर्ड करने वाले को कई लाभ !!
😂😂🤣😄😃

🌹नारायण नारायण🌹
🙏🙏🙏

पुलंच्या नावाने काही पण !

आजकाल पु.ल.देशपांडे यांचे जन्मशताब्दी वर्ष सुरू आहे. यानिमित्य या थोर लेखकाच्या रचना वाचायला मिळाल्या. तसेच काही उत्साही लोक पुलंच्या नावाने काही पण खपवायचा प्रयत्न करत असतात ते ओळखू येतेच.

असेच दोन मजेदार ढकललेख वॉट्सअॅपवर वाचण्यात आले. ते खाली दिले आहेत.

नंतरच्या काळात त्यात भर पडत आली आहे.


५. चहातली साखर

पु ल देशपांडे :

चहाचा कप घेऊन तुम्ही खिडकीत बसलेले असता …
अवती भोवती पाहता पाहता हळूच चहाचा घुटका घेताना तुमच्या लक्षात येते..
अरेच्या !
साखरच घालायला विसरलो कि काय….
पुन्हा जाऊन साखर घालायचा कंटाळा आलेले तुम्ही कसाबसा तो कडू चहा संपवता आणि नजरेस पडते ती, कपाच्या तळाशी बसलेली न विरघळलेली साखर….
आयुष्य असच असतं…
सुखाचे क्षण तुमच्या अवती भोवतीच असतात,
त्यांच्याकडे जरा डोळसपणे बघायला शिकले पाहिजे….
एखाद्याशी हसता हसता तितक्याच हक्कानं रुसता आलं पाहीजे….
समोरच्याच्या डोळ्यातलं पाणी अलगद पुसता आलं पाहीजे….
मान-अपमान मैत्रीत काहीच नसतं….
आपल्याला फक्त समोरच्याच्या ह्रदयात राहता आलं पाहीजे.
जगाच्या या रंगमंचावर असे वावरा, की तुमची भुमिका संपल्यावर सुद्धा टाळ्या वाजत राहिल्या पाहिजेत.
जगातील सर्वात महाग पाणी कोणते, तर अश्रू … कारण त्यात एक टक्का पाणी आणि ९९ टक्के भावना असतात.
त्यामुळे कोणाच्या भावना दुखवू नका..
हसा आणि हसवत रहा…!!

. . . .  नवी भर दि.२४-०४-२०२२

*******

नवी भर दि. १८-०१-२०२१ : 

४. यश म्हणजे काय?

महाराष्ट्राचे लाडके व्यक्तिमत्त्व पु.ल.देशपांडे यानी एका व्याख्यानात यश म्हणजे काय?यावर केलेले मिश्कील भाष्य

वयाच्या चौथ्या वर्षी यश म्हणजे …
आता चड्डीत ‘ शू ‘ न करणे,

आठव्या वर्षी यश म्हणजे …
घरी परत येण्याचा नेमका रस्ता माहित असणे,

बाराव्या वर्षी यश म्हणजे
मित्रमंडळी जमा होणे,

अठराव्या वर्षी यश म्हणजे
ड्रायव्हिंग लायसन्स मिळवणे,

तेवीसाव्या वर्षी यश म्हणजे
विद्यापिठातून पदवी संपादन करणे ,

पंचवीसाव्या वर्षी यश म्हणजे
मनाजोगता जॉब मिळवणे,

तिसाव्या वर्षी यश म्हणजे
लग्न करून स्थिरस्थावर होणे ,

पस्तिसाव्या वर्षी यश म्हणजे
बऱ्यापैकी पैसा कमावणे,

पंचेचाळीसाव्या वर्षी यश म्हणजे
अद्यापही आपण तरूण असल्याचा भास निर्माण करणे ,

पन्नासाव्या वर्षी यश म्हणजे
मुलांना चांगले शिक्षण देणे,

55 व्या वर्षी यश म्हणजे
आजही सगळी कर्तव्ये पार पाडण्यासाठी सक्षम असणे ,

60 व्या वर्षी यश म्हणजे
ड्रायव्हिंग लायसेन्सचे नुतनीकरण करणे ,

65 व्या वर्षी यश म्हणजे
निरोगी आयुष्य जगणे ,

70 व्या वर्षी यश म्हणजे
कुणालाही आपले ओझे न वाटणे … याचे समाधान असणे,

75 व्या वर्षी यश म्हणजे
जुन्या मित्रां सोबत लहानपणीच्या गप्पा मारणे,

80 व्या वर्षी यश म्हणजे
घरी परत येण्याचा रस्ता लक्षात राहणे,

आणि …

85 व्या वर्षी यश म्हणजे
पुन्हा एकदा चड्डीत ‘ शू ‘ न करणे ..

पु. ल.देशपांडे

एक वर्तुळ पूर्ण……….🔘

हाच लेख मी इंग्रजी आणि हिंदीमध्येही वाचला आहे आणि त्यामुळे मला तो पुलंचा वटत नाही.

*********

नवी भर दि.०३-०३-२०२०

३. एक सर्वोत्कृष्ट प्रार्थना

पु ल देशपांडे लिखित एक सर्वोत्कृष्ट प्रार्थना अणि शुभेच्छा !

हे परमेश्वरा…
मला माझ्या वाढत्या वयाची जाणीव दे. बडबडण्याची माझी सवय कमी कर
आणि प्रत्येक प्रसंगी मी बोललच पाहिजे ही माझ्यातली अनिवार्य इच्छा कमी कर.

दुसर्‍यांना सरळ करण्याची जबाबदारी फक्त माझीच व त्यांच्या खाजगी प्रश्नांची दखल घेउन ते मीच
सोडवले पाहिजेत अशी प्रामाणिक समजूत माझी होऊ देऊ नकोस.

टाळता येणारा फाफटपसारा व जरुर नसलेल्या तपशिलाचा पाल्हाळ न लावता शक्य तितक्या लवकर मूळ
मुद्यावर येण्याची माझ्यात सवय कर.

इतरांची दुःख व वेदना शांतपणे ऐकण्यास मला मदत करच पण त्यावेळी माझ तोंड शिवल्यासारखे बंद राहु दे. अशा प्रसंगी माझ्याच निराशा, वैफल्यांचे रडगाणे ऐकवण्याची माझी सवय कमी कर.

केंव्हा तरी माझीही चूक होउ शकते, कधीतरी माझाही घोटाळा होऊ शकतो, गैरसमजुत होऊ शकते
ह्याची जाणीव माझ्यात ठेव.

परमेश्वरा,
अगदी शेवटपर्यंत माझ्यात प्रेमाचा ओलावा, गोडवा, लाघवीपणा राहू दे.
मी संतमहात्मा नाही हे मला माहीत आहेच, पण एक बिलंदर बेरकी खडूस माणूस म्हणून मी मरू नये अशी माझी प्रामाणिक इच्छा आहे.

विचारवंत होण्यास माझी ना नाही पण मला लहरी करू नकोस. दुसर्‍याला मदत करण्याची इच्छा आणि बुद्धी जरूर मला दे पण गरजवंतांवर हुकूमत गाजवण्याची इच्छा मला देऊ नकोस.

एवढीच माझी प्रार्थना…

– पु.ल.देशपांडे

—————————————–

१. रिटायर्ड माणूस

जगांत सर्वात लक्ष न देण्याजोगा प्राणी म्हणजे रिटायर्ड माणूस…   – पु.लं.

रिटायर्ड माणसांनो, भावांनो, सहकार्यांनो…

जगांत सर्वात लक्ष न देण्याजोगा प्राणी म्हणजे रिटायर माणूस.
पु.लं च्या भाषेत सांगायचं म्हणजे पुण्यांच्या दुकानदारांच्या नजरेतून सगऴ्यांत दुर्लक्षीत प्राणी म्हणजे
गिर्हाईक. अगदी त्याचप्रमाणे समजा…

गरिब बिचारा, भांबावलेला, बावरलेला, आत्मविश्वास हरवलेला असा हा प्राणी असतो.

कोणे एके काळी या माणसाचे पण सुगीचे दिवस असतात. त्याचा रूबाब वाखाणण्याजोगा असतो. सर्व गोष्टी हातात मिळत असतात. घरी व कार्यालयात.

टेबलावरून फायली फिरत असतात. मोठ्या मोठ्या करारांवर सह्या होत असतात. नुसती बेल वाजवली ना तरी तीन तीन शिपाई धावत येत असतात. एक चहा घेऊन. एक बिस्कीटं घेऊन, तर एक बडीशोप घेऊन.

अहाहा… त्या शिपायाच्या चेहऱ्यावर भाव असतो, तो हा, की साहेब हे फक्त आपल्याचसाठी.

आणि आता, टेबलावर मिरच्यांची देठं काढली जातात. भेंडी पुसली जाते. लसणाच्या पाकळ्या मोकळ्या होतात.
अरेरे… किती हा विरोधाभास.

रिटायर्ड माणसाला कुठंही डोकं चालवायला वा मध्ये घालायला बंदी असते. कधी कधी मला, तर वाटतं, की रिटायर माणूस त्याचं डोकं फक्त उशीवर टेकवायलाच वापरत असावा सध्या. बिच्चारा.

कुणी समदु:खी माणूस त्याला घरी भेटायला आलाच, तर हिंदी चित्रपटात यात्रेत हरवलेला भाऊ भेटल्यावर नायकाला जो आनंद होतो, अगदी तसाच किंबहूना  त्याहून जास्त आनंद रिटायर्ड माणसाला होतो. पण त्यांचं बोलणं किचनचा सी.सी. टिपत असतो, हे त्याच्या ध्यानी नसतं.

आपल्या सुगीच्या दिवसांत हा माणूस कट्टयावर मित्रांसमवेत हास्य विनोद करत असतो. मधून मधून नेत्र व्यायामही  सुरू असतो. तोच बिचारा  आता मंदिराच्या कट्टयावर वा वाचनालयाच्या ओट्यावर
विसावलेला असतो.

ज्या चौपाटीवर सणसणीत भेळ, रगडा, बर्फाचा गोळा खातांना नजर भिरभीरत ठेवलेली असते, गार वार वारा
अंगावर घेत रिटायर्ड नंतरच्या आयुष्याची स्वप्न रंगवलेली असतात, तिथेच चटई टाकून योगा करायची वेळ आलेली असते.

दिवसभरांत टोमणे ऐकावे लागतात. ते शेजारचे बघा, या वयातही किती फीट व धीट आहेत. नाही तर तुम्ही बघा, भित्रे काळवीट. वगैरे वगैरे. अरे कांय, आहे कांय हे…!?

एक नवीन मुद्दा मला कळलांय, तो तुम्हाला सांगतो. या रिटायर्ड माणसांचा उल्लेख पुराणांत म्हणजे महाभारतातसुध्दा आला आहे.

चक्रावलात नां..? मग ऐका. समोर सागराप्रमाणे पसरलेला विशाल सैन्याचा समुह. त्यातले स्नेही, आप्तेष्ट पाहून अर्जुन जेव्हा युध्द करायला नकार देतो, तेंव्हा कृष्ण भगवान अर्जुनाला म्हणतात…

अर्जुना असा रिटायर्ड माणसासारखा हताश व निराश होऊ नकोस. उठ व लढायला सज्ज हो…!!

पुढं कालांतरानं रिटायर हा शब्द गीतेतून वगळण्यांत आला. कां, तर भविष्यांत रिटायर्ड लोकांच्या भावना
दुखाऊ नयेत.

बघा, लोकहो… त्या काळांत पण यांच्या भावनांची कदर केली जात होती आणि आता सुकलेल्या पालापाचोळ्याप्रमाणे त्या पायदळी तुडवल्या जातात. अरेरे…!!

सरते शेवटी भगवंतानं रिटायर्ड लोकांना हताश न होण्याचा मार्ग सुचवला.भगवान म्हणाले…

अरे वत्सा, रिटायर्ड माणसा… हताश व निराश होऊ नकोस, मी तुला फंड व पेन्शन या दोन गुळाच्या वेेली देतो. जो पावेतो त्या तुझ्याकडं आहेत, तोवर तुला मरण नाही.

मरण नाही, म्हणजे खरं मरण नाही. रोजच्या जीवनात तू ज्या यातना वा अपमान भोगशील, त्या यातना तुझ्याकडं असलेल्या या दोन शस्रांनी सुसह्य होतील. फंड व पेन्शन जो पावेतो तुझ्याकडे आहेत, तो पर्यंत सारे तुझे असतील.

उठ, वत्सा उठ आणि आयुष्याच्या संग्रामास तयार हो. उठ…!!

खाडकन जाग आली…

भानावर आलो. आणि की माझी ती दोन शस्त्रे जागेवर आहेत, की नाही हे बघण्यासाठी अंथरूणातून बाहेर आलो..


२. पु. ल. म्हणतात

पु. ल. म्हणतात –
👌👌👌👌👌
जळायला काही नसलं की पेटलेली काडीसुध्दा आपोआप विझते.

खर्च झाल्याचं दु:ख नसतं, हिशोब लागला नाही की त्रास होतो.

प्रोब्लेम्स नसतात कोणाला? ते शेवटपर्यंत असतात. पण प्रत्येक प्रोब्लेमला उत्तर असतंच.
ते सोडवायला कधी वेळ हवा असतो, कधी पैसा तर कधी माणसं. या तिन्ही गोष्टीपलीकडला प्रोब्लेम अस्तित्वातच नसतो.

शस्त्रक्रिया होण्यापूर्वी रोगी घाबरलेला असतो. बरा झाल्यावर शिवलेली जखम तोच कौतुकाने दाखवत सुटतो.

माणूस अपयशाला भीत नाही. अपयशाचं खापर फोडायला काहीच मिळालं नाही तर? याची त्याला भिती वाटते.

बोलायला कुणीच नसणं यापेक्षा आपण बोललेलं समोरच्यापर्यंत न पोचणं ही शोकांतिका जास्त भयाण.

खरं तर सगळे कागद सारखेच…
त्याला अहंकार चिकटला की त्याचे सर्टिफिकेट होते.

रातकिडा कर्कश ओरडतो यात वादच नाही. त्याचा त्रास होतो.
पण त्याहीपेक्षा जास्त त्रास तो कुठे बसून ओरडतो हे सापडत नाही, याचा होतो.

आपलाही कोणाला कंटाळा येऊ शकतो ही जाणीव फार भयप्रद आहे.

कोणत्याही सुखाच्या क्षणी आपण होशमध्ये असणं यातच त्या क्षणाची अपूर्वाई आहे.

रातराणीचा सुगंध पलंगावर लोळता लोळता उपभोगू शकतो. पण तुळस वृंदावनातच राहते. तिच्यापुढे आपल्यालाच उभं राहावं लागतं.

ज्यांच्या असण्याला अर्थ असतो, त्यांच्याच नसण्याची पोकळी जाणवते.

आयुष्य फार सुंदर आहे…
ते फक्त चांगल्या विचारांनी जगता आलं पाहिजे…
माणसाला माणूस जोडत गेलं पाहिजे…

ही वाक्ये मला पुलंची तर वाटत नाहीत, पण ती वपुंची असण्याची शक्यता आहे.


दि. २८-०८-२०१९

पुलंच्या नावाने आलेला आणखी एक फॉरवर्ड

पुलं दी ग्रेट ..।।।।।
😃😃😃😃😃
मराठीत “लागण्याची” गंमत बघा: हा लेख मी पूर्वीच या ठिकाणी संग्रहित केला आहे.

लावालावी, लागणे – एक मराठी गंमत !

मराठी पीजे, ग्राफिटी आणि पुणेरी पाट्या

मला वॉट्सॅपवरून काही मजेदार हास्यघोष मिळाले आहेत ते या ठिकाणी संकलित केले आहेत. या ग्राफिटीज ज्यांनी तयार केल्या आहेत त्यांचे आभार मानून त्यांच्या अनुमतीची याचना करीत आहे.

संपादन दि.१३-०७-२०२० : मागच्या वर्षी पुण्यात एक पाट्यांचे प्रदर्शन भरले होते. त्यातल्या काही पाट्या म्हणजे ग्राफिटीचे नमूनेच आहेत. ते या पानावर संग्रहित केले आहेत. सर्व रचनाकारांचे मनःपूर्वक आभार.

संपादन दि.२६-०२-२०२२ : बारा वर्षांपूर्वी संग्रहित केलेले काही विनोद (पीजे) या पानावर आणले आहेत. ते जुने असले तरी आजही ओठांवर हंसू आणतील.

ग्राफिटी

काही टोमणे काही सुविचार

नवी भर दि. २३-०९-२०१९ : वॉट्सअॅपवरून साभार

३८७ विचारशब्द

नवी भर दि. २५-०९-२०१९

आणखी काही जुन्या ग्राफिटीज माझ्या संग्रहातून

या ग्राफिटीज कुणी तयार केल्या होत्या ते मला तेंव्हाही माहीत नव्हते.  ज्यांनी तयार केल्या आहेत  त्यांचे आभार मानून त्यांच्या अनुमतीची याचना करीत आहे.

जुनी ग्राफिटी १

जुनी ग्राफिटी २

प्रदर्शनातल्या पुणेरी पाट्या

काही अस्सल पुणेरी पाट्या इथे http://assal-marathi-puneri-patya.blogspot.com/

मराठी पीजे

मराठी पीजे या नांवाने हे विनोद माझ्याकडे आले. पीजे म्हणजे पांचट जोक की पुणेरी जोक ते तुम्हीच वाचून ठरवा.

अनुपम खेरला ३१ डिसेंबरला मुलगी झाली तर तिचे नाव काय असेल ?
वर्षा अ खेर
—————–
चिनी कुत्र्याचे नाव काय ?
हे हुंग ते हुंग
—————–
भारत सोडून जाणार्‍या माणसाला काय म्हणाल ?
हिंदुस्तान लिव्हर
—————–
नेपाळमध्ये चोर्‍या का होत नाहीत ?
कारण तिथे सगळेच गुरखे आहेत.
—————–
रशियन डोअरकिपरचे नाव काय ?
उभा का बस की
—————–
हिवाळ्यात खिसेकापूंच्या धंद्यात मंदी का असते ?
कारण हिवाळ्यात सर्वांचे हात खिशात असतात
—————–
हत्ती पाण्यात पडला तर काय होईल ?
ओला होईल
—————–
ब्रूस लीच्या आईचे नाव काय ?
माऊ ली
त्याच्या मोठ्या बहिणीचे नाव काय ?
थोर ली
लहान बहिणीचे नाव काय ?
धाक ली
—————–
जेंव्हा घड्याळात तेरा ठोके पडतात
ती वेळ कुठली असते ?
घड्याळ दुरुस्त करण्याची !
—————–
दोन चिमण्या असतात
.

त्यातली एक म्हणते “चिऊ”
.
दुसरी काहीच म्हणत नाही!
.
का?
.
कारण दुसरी चिमणी कारखान्याची असते.
—————–
कर्वे रोडला पाणी येते, पण कोथरुड ला नाही येत.

का बरे ?
कारण वाटेत नळ स्टॉप आहे.
—————–
ढिशुम ढिशुम
एकदा भारत आणि पाकिस्तान चे सैनिक समोरासमोर येतात पण ते युद्ध करत नाहीत.
का बरं?????
.
कारण ढिशुम ढिशुम तर पेप्सोडेन्ट चे काम आहे ना….
—————–
रावणाच्या लंकेला “सोन्याची लंका” का म्हणतात???
.
कारण लहानपणी ..
रावणाचे आई-वडिल त्याला लाडाने
“सोन्या” म्हणायचे..
—————–
पुरातन काळातले हाडांचे सांगाडे सापडल्यानंतर त्यातला कोणता पुरुषाचा आहे आणि कोणता
स्त्रीचा, हे पुरातत्त्वशास्त्रज्ञ कसे ठरवतात?
दोन्ही सांगाड्यांचे जबडे पाहायचे.
जो जास्त घासला गेला असेल,
तो स्त्रीचा!!!!
—————–
संता कम्प्युटर कंपनीत नोकरीसाठी इंटरव्ह्यू द्यायला भटिंड्याहून प्रथमच मुंबईला आला होता.
मुलाखत घेणाऱ्यांनी विचारलं, ”तुम्हाला एमएस ऑफिस माहिती आहे का?”
संता म्हणाला, ”आप बस अड्रेस दो जी, मैं पहुंच जाऊँगा!!!!”
—————–
पप्पा कांगारू -अगं आपली बेबी कुठाय?
मम्मा कांगारू -ओ माय गॉड! कोणी तरी माझा खिसा कापलेला दिसतोय.
—————
नुकतीच ससा आणि कासवाची पुन्हा एकदा शर्यत झाली.
आणि त्यात ससा मागे पडला.
पण तरीही शर्यत ससाच जिंकला… का

कारण…
….
….
शर्यतीला डकवर्थ लुईस नियम लागू केला होता ना.
————–
एका एकादशीला सगळे प्राणी उपवास करतात. मग, देवाची पूजा करण्यासाठी चालत चालत
मंदिरात जातात.
पण, कोंबडी जात नाही.
का?
कारण, उपवासाला कोंबडी चालत नाही.

. . . . . . . . . .फेब्रुवारी 12, 2010

हसण्यासाठी जन्म आपला!

मांडवामध्ये लग्नसोहळा सुरू होता.
😂😂😂
सरपंचाने जमलेल्या सगळ्यांना उद्देशून विचारणा केली…
हे लग्न झाल्यामुळे जर कुणाला प्रॉब्लेम होणार असेल तर त्याने पुढं यावं. ….
हे लग्न होऊ नये असं जर कुणाला वाटत असेल तर त्या व्यक्तीने आताच सांगावं नाहीतर मग या उभयतांना पुढच्या आयुष्यभर शांतपणे जगू द्यावं उभ्या आयुष्यात कधी वाटेला जाऊ नये. ….
सरपंचाचे बोलणं संपताच सगळ्यात मागच्या रांगेतून एक सुंदर स्त्री
पुढे येऊ लागली.
तिच्या हातात एक छोटं बाळ होतं…
सगळ्या मंडपात भयाण शांतता….
मग कुजबूज सुरू झाली…..
त्या स्त्रीला पाहताच नवऱ्या मुलीने नवरदेव च्या मुस्काटात मारली.
मुलीचे वडील त्यांची बंदूक आणायला धावले.
मुलीच्या आईने विषाची बाटली बाहेर
काढली.
मुलीच्या भावांनी मुठी वळल्या.
पाहुणे मंडळींनी फेटे सोडले….
सरपंचाने ,
कसंबसं सगळ्यांना थोपवून पुढे आलेल्या युवतीला विचारलं,
ताई, तू का पुढे आली आहेस ?
.
.
.
.
.
.
ती म्हणाली,
तुम्ही बोललेलं मागे काहीही ऐकू येत नव्हतं म्हणून!!!!
😍😍😂😂😍😍
……………………..
नुसती घाई…
अन् गैरसमज ….
दमच नाही कुणाला
🤣🤣🤣
सोशल मिडियावरच्या 99 टक्के प्रतिक्रिया अश्याच असतात…म्हणून कोणत्याही निष्कर्षापर्यंत पोहोचण्या अगोदर स्वतः खात्री करून घ्या….
🌹🙏🌹🙏🌹🙏🌹🙏🌹

शिमग्याची आकाशवाणी %^$@# &%^$@# !!!

जंगलात एक शिकारी झाडांवर बसलेल्या कबुतरांच्या टोळक्याकडे मोठ्या आशावादी नजरेने बघत होता. बराच वेळ विचार करून नेम धरून त्याने शेवटी गोळी झाडली. ती दुसरीकडेच गेली. सगळी कबुतरं उडाली.
“गेली चायला.. &%^$@# नेम चुकला..” – शिकारी.
शेजारी एक साधू काही जप करत बसला होता. त्यानं एकदा भयंकर रागीट नजरेनं त्या शिकार्‍याकडे पाहिलं. आणि पुन्हा जप करू लागला.
शिकार्‍याचं लक्ष आता एका सशाकडे होतं.. नेम धरून पुन्हा एक गोळी झाडली.. तीही दुरून गेली.. ससाही पळाला..
“आयला .. काय चाललंय.. &%^$@# नेम चुकला परत..”

त्या साधूला शिकार्‍याचं हे बोलणं रुचलं नसावं.. म्हणून तो त्या शिकार्‍याला म्हणाला.. “बाळा .. अरे अशा शिव्या देऊ नये. वाईट गोष्ट आहे ती..”
“अरे ए साधुरड्या.. तू तुझं काम कर मला माझं काम करू दे..” – शिकारी.
साधू गपगार होऊन पुन्हा जप करू लागला.. “पुन्हा एकदा जर तू शिवी घातलीस ना तर मी तुला शाप देईन..”
आता शिकार्‍याला एक हरीण दिसू लागलं. पुन्हा बराच वेळ वाट पाहून नेम धरून पठ्ठ्यानं गोळी झाडली .. तीही भलतीचकडे गेली.. आणि इतक्यांदा प्रयत्न फसल्यानं वैतागलेला तो शिकारी म्हणाला.. ” &%^$@# नेम चुकला.. चायचं नशीब फुटकं .. ए साधुरड्या .. बघ &%^$@# नेम चुकला..”

आता मात्र साधूला राहवेनासं झालं .. तो वैतागून उठला आणि म्हणाला.. ” हे बघ मी तुला एकदा ताकीद दिली होती तू ऐकले नाहीस.. आता तर तू मलाच शिवी घातलीस .. मी तुला शाप देतो.. आता आकाशातून वीज पडेल आणि तुझी क्षणात राख होईल..” असं म्हणून साधून त्याच्या कमंडलूतून पाणी वगैरे काढून त्या शिकार्‍यावर शिंपडलं.. तसा ढगांचा गडगडाट झाला.. वीजा चमकू लागल्या.. शिकारी घाबरला आणि त्याने डोळे मिटून घेतले.. क्षणात एक जोरदार वीज कडाडली आणि साधूवर येऊन पडली.. साधू क्षणार्धात राख झाला..

तोच आकाशातून जोरदार आवाज आला..
“&%^$@# … नेम चुकला!!!!!””

मिसळपाववरून साभार . . . फेब्रुवारी 28, 2010
—————–

मकरसंक्रातीची माहिती आणि शुभेच्छा

नवी भर दि.१४-०१-२०२२

मकरसंक्रांत २०२२

या वर्षी मला मिळालेले काही खास संदेश आणि काव्ये खाली संग्रहित केली आहेत.

भास्करस्य यथा तेजो
मकरस्थस्य वर्धते।
तथैव भवतां तेजो
वर्धतामिति कामये।।
मकरसङ्क्रान्तिपर्वणः सर्वेभ्यः शुभाशयाः।

जसं सूर्याचं तेज मकर संक्रमणानंतर वाढत जाते,
तद्वतच तुमचं तेज, यश, कीर्ती वर्धिष्णू होवो ही मनोकामना.
मकर संक्रांतीच्या सर्वांना हार्दिक शुभेच्छा !

. . . . .

तिळगुळ घ्या गोडगोड बोला सुप्रेमे मुखी घाला तिळा तिळा स्नेह वाढवा स्नेह बंधने कायम टिकवा आनंद प्रेमाचा अखंड वाहुदे झरा करू संक्रांतीचा सण साजरा

. . . . . .

सुप्रभातीचा रामराम. सर्वाना मकरसंक्रमणाच्या हार्दिक शुभेच्छा. तिळातील स्निग्धता व गीतातील ऊर्जा, आपणा सर्वांना अधिक चैतन्यपूर्ण करोत. त्यांच्या रासायनिक व भौतिकबंध निर्माण करणार्‍या गुणामुळे आपल्या परस्परातील मानसिक, भावनिक, वैचारिक स्नेहबंध व सामिप्यभाव अधिक दृढ आणि अतूट होवोत.

. . . . .

तिळगुळ घ्या गोड बोला.
तिळा सम स्निग्ध
गुळा सम मधूर
आहे आपुले नाते
जिव्हाळ्याचे निरंतर

. . . . .
स्नेहबंध जे विणले आपण
कधि न तिथे तो राग उरावा…!
मजबुत करण्या त्या बंधांना
तिळगुळ केवळ निमित्त व्हावा…!

_संक्रांतीच्या हार्दिक शुभेच्छा…!🌹

स्नेहबंध जे विणले
नात्यांच्या दृढ धाग्याने
प्रेम भाव जपला
सदैव तुमच्या
आमुच्या ह्रुदयाने

तिळगुळ देऊ अन तिळगुळ घेऊ,
संक्रांतीचा संदेश ध्यान्यात ठेऊ …
तिळाचा स्नेह हृदयात भरू,
गुळाची गोडी जीभेवर ठेऊ….
आनंद देऊ अन आनंद घेऊ,
माणुसकीचे नाते जपून ठेवू.

तिळगुळ घ्या गोड गोड बोला
संक्रांतीच्या आपणास मनस्वी शुभेच्छा💐
🙏🏻

शब्दांचेच तीळ,
शब्दांचाच गूळ,
स्नेहाचे हे मूळ,
शब्दातीत!

सत्य तरी गोड,
बोलणे कठीण,
सैल होई वीण,
नात्यातली!

संक्रांत निमित्त,
स्नेह हाच हेतू,
उभारावे सेतू,
मनोमनी!

सौहार्द्राएवढे,
विधायक काय?
पाण्यावरी साय,
येऊ शके!

कोरडा न व्हावा,
प्रेमाचा ओलावा,
अभंग रहावा,
भाव बंध!

दोघानिही थोडे,
सरकावे मागे,
तेव्हा पुन्हा धागे,
गुंततात!

तिळातला स्नेह,
गुळातली गोडी,
सुटतात कोडी,
अबोलीची!

प्रमोदे प्रमाद,
जरी झाला असे,
अंतरात वसे,
प्रेमभाव!

अभंगाची कळा,
स्वतःहून आली,
व्हावी सदाफुली,
अबोलीची!

चुकल्याची क्षमा,
मनस्वी मागतो,
मनस्वी सांगतो,
गोड बोला!

प्रमोद जोशी.देवगड.9423513604

🌹 मिळकत अथवा कमाई लहान किंवा मोठी असू शकते. परंतु भाकरीचा आकार जवळ जवळ सर्वांच्या घरी एकसारखाच असतो.

🌹 कोणाच्या हृदयातून आपली जागा कमी करणे खुप सोपे असते. परंतु कोणाच्या हृदयात आपली जागा पक्की करुन ती टिकवून ठेवणे खूप कठीण असते. ज्या वेळी तुम्हाला बघताच, समोरची व्यक्ती नम्रतेने पहाते आणि आदराने बोलते, त्यावेळी समजून घ्या की, जगातील सगळ्यात मोठी श्रीमंती आपण कमावली आहे.

🌹 भिती पेक्षा मोठा कोणताही व्हायरस नाही. आणि हिंम्मती पेक्षा मोठी कोणतीच लस नाही. संयम पाळा सर्व ठिक होईल.

😊 तिळगुळ घ्या गोडगोड बोला😊

मकरसंक्रांतीच्या गोड गोड शुभेच्छा… 🙏🙏
शीर्षक: इवलासा तीळ
©अविनाश आवळसकर©

इवलासा एकच तीळ, खूप सांगून जातो
गोड गोड सोबत देत, नातं जोडून जातो

तिळा गुळाची ‘वडी’ तिला
ना भीड सुरीच्या पात्याची
खुसखुशीत अन गोड तरी
गोष्ट सांगते नात्याची
तिळा गुळाचे गोल लाडू
किमया सारी हातांची
नात्याबरोबर होत जाते
परीक्षा ही दातांची

थोडी उसनी साथ घेत, गोडी तोही देतो
इवलासा एकच तीळ, खूप सांगून जातो

कुरवाळून घेत हलकेसे
फुलून येते काया
हळुवार पाकात भिजत
खुलत जाते रया
छान चांदणी रूपावरती
कधी रंगांची किमया
चटके सोसत जपते काटे
ही आईची माया

काटे जरी वर पांघरले, गोडी आत जपतो
इवलासा एकच तीळ, खूप सांगून जातो

सात जणं वाटून खात
मिळून चाला सोबत
एकी मधल्या बळासोबत
गोडी रहा चाखत
निमित्त केवळ जरा आमचे
नाती चला बांधत
आपलंस करीत मनातून
सुख चला वाटत

गोड गोड सोबत देत, नातं जोडून जातो
इवलासा एकच तीळ, खूप सांगून जातो

🙏🙏
अविनाश आणी तृप्ती आवळसकर
१४ जानेवारी २०२२

वाटाणा फुटाणा शेंगदाणा
उडत चालले टणाटणा
वाटेत भेटला तिळाचा कण
हसायला लागले तिघेहीजण,
“तीळा तीळा, कसली रे गडबड?
सांगायला वेळ नाही थांबायला वेळ नाही”

तीळ चालला भरभर, थांबत नाही पळभर
वाटेत लागले ताईचे घर,
तीळ शिरला आत, थेट स्वैयंपाकघरात,
ताईच्या पुढ्यात रिकामी परात
हलवा करायला तीळ नाही घरात!
ताई बसली रुसुन, तीळ म्हणाला हसुन
घाल मला पाकात, हलवा कर झोकात!
ताईने घेतला तीळ परातीत,
चमच्याने थेंब थेंब पाक ओतीत,
इकडून तिकडे बसली हलवीत,
शेगडी पेटली रसरसून,
वाटाणा फुटाणा गेले घाबरुन
पण तीळ पहा कसा ?
हाय नाही हूय नाही, हसे फसा फसा!!

वटाणा फुटाणा पाहिलेत ना?
एव्हढासा म्हणून हसलात ना?
कणभर तीळाची मणभर करामत.

रचना : अज्ञात
स्वर : तुम्ही, आम्ही…
बालपणातले

मकर संक्रांतीच्या हार्दिक शुभेच्छा

🌼🌼🌼💐🌼🌼🌼

🌞🕉️🌞🕉️🌞🕉️🌞🕉️🌞🕉️🌞
तिल हम हैं और गुड़ आप
मिठाई हम हैं और मिठास आप
साल के पहले त्यौहार से हो रही है आज शुरुआत

मकर संक्रांति के दिन आपके जीवन में अंधेरा छंट जाए और ज्ञान और प्रकाश से आपका जीवन उज्जवल हो जाए!
आपको परिवार सहित मकर संक्रांति की हार्दिक शुभकामनाएं
🌞🕉️🌞🕉️🌞🕉️🌞🕉️🌞🕉️🌞

माघे मासे महादेव:
योदास्यति घृतकम्बलम

स भुक्त्वा सकलानभोगान
अन्तेमोक्षं प्राप्यति॥

आप को मकर संक्रान्ति पर्व की हार्दिक मंगलकामनाऐं । सूर्य देव के उत्तरायण होने पर भारतवर्ष के उजाले में वृद्धि के प्रतीक तथा भारतीय के आर्थिक आधार कृषि के पर्व “उत्तरायणी” एवम् “पोंगल” पर आपका जीवन भी प्रकाशमान हों, ऐसी शुभेच्छा के साथ आप को पुनः मंगलकानाऐं व बधाई ॥

तिळगूळ घ्या
आणि गोड असं नाही, पण जे बोलाल ते मनापासून, सच्च्या दिलाने बोला
कायम संपर्कात रहा असाही आग्रह नाही
पण जेव्हा भेटाल, तेव्हा ते क्षण फक्त आपले असूद्यात
तुमचा मोबाईल बाजूला ठेवून, त्या वेळावर फक्त माझा हक्क असण्याचा सन्मान मला आदरपूर्वक मिळूद्या
सतत एकमेकांची खुशाली विचारत राहू, याची गरज नाही
पण अर्ध्या रात्री गरज लागली तर आपण एकमेकांसाठी आहोत हा विश्वास आपल्या नात्यात दुतर्फा असूदे
मतभेद असले तरी नो प्राॅब्लेम
पण ते आपण तिसऱ्या कोणाला मधे न घेता थेट संवादाने सोडवू, इतकी खात्री आपल्याला कायम असूदे
.
.
बस्स…. इतकंच
मकरसंक्रांतीच्या मनापासून शुभेच्छा
🌼🌼🌼🌼🌼

मकर संक्रांतीच्या सुरक्षित ओमिक्राॅन मुक्त, नव्या सुखद स्वप्नांच्या आणि त्यांच्या पूर्ततेसाठी आपल्याला आणि आपल्या कुटुंबीयांना अनेको शुभेच्छा 🌹👍🙏🏻🐱सोबतच अशाच संक्रांतीच्या दिनी पानिपतात शौर्याची पराकाष्ठा करताना धारातीर्थ पडलेल्या असंख्य मराठी वीरांना आदरपूर्वक नमन🙏🏻🙏🏻🙏🏻🙏🏻🙏🏻

🤣🤣🤣🤣🤣🤣🤣

पुणेकरांनो….तिळगुळ घ्या,

आणि प्रयत्न करा !!!🙏

🤣🤣🤣🤣🤣🤣🤣

मी कायमच गोड गोड बोलतो…. ज्यांना चव कळत नाही त्यांनी RTPCR करून घ्या

🪁 मकर संक्रांतीच्या शुभेच्छा 🪁
🤣🤣🤣🤣🤣🤣…

तिळगुळ घ्या
आणि
आणि
पाठिमागे गोड बोला…… समोर तर सगळेच गोड बोलतात…
😂😂😂😂😂

आज तरी तिळगुळ न पिता खावा आणि गोड बोला

😂😂😂😂😂

नवी भर दि.१५-०१-२०२१

चंद्रकळा

आठवणीतील चंद्रकळेचा
गर्भरेशमी पोत मऊ
गर्भरेशमी पदरापोटी
सागरगोटे नऊखऊ

आठवणीतील चंद्रकळेवर
तिळगूळनक्षी शुभ्र खडी
कल्पनेत मी हलक्या हाती
उकलून बघते घडी घडी

आठवणीतील चंद्रकळेचा
हवाहवासा वास नवा
स्मरणानेही अवतीभवती
पुन्हा झुळझुळे तरुण हवा!

आठवणीतील चंद्रकळेच्या
पदराआडून खुसूखुसू
जरा लाजरे,जरा खोडकर
पुन्हा उमटते गोड हसू.

आठवणीतील चंद्रकळेवर
हळदीकुंकू डाग पडे
संक्रांतीचे वाण घ्यावया
पदर होतसे सहज पुढे

शांता शेळके

मकर संक्रांति २०२१

makar sankrant2

नवी भर दि. १५-०१-२०२०

🌞
भास्करस्य यथा तेजो
मकरस्थस्य वर्धते।
तथैव भवतां तेजो
वर्धतामिति कामये।।
🌞
मकरसङ्क्रान्तिपर्वणः सर्वेभ्यः शुभाशयाः।
💐🙏
अर्थात
जसं सूर्याचं तेज मकर संक्रमणानंतर वाढत जाते,
तद्वतच तुमचं तेज, यश, कीर्ती वर्धिष्णू होवो ही मनोकामना.
🌹🌞मकर संक्रांतीच्या हार्दिक शुभेच्छा ! 🕉🚩🌹
—–
दाणा तिळाचा
गोडी गुळाची
जेव्हा भेटले
मिसळून गेले
करू म्हणता वेगळे
भलते कठीण झाले
तैसे होऊन रहावे
तिळगुळासम जगावे.
डाॅ. तरुजा
——————-
कणभर तीळ (आठवणीतील कविता)

वाटाणा , फुटाणा , शेंगदाणा
उडत चालले टणाटणा !
वाटेत भेटला तिळाचा कण
हसायला लागले तिघेही जण !

तीळ चालला भरभर
थांबत नाही कुठे पळभर !
” तिळा , तिळा , कसली रे गडबड ? ”
” थांबायला वेळ नाही .
सांगायला वेळ नाही.
काम आहे मोठं, मला नाही सवड !”
” ऐक तर जरा , पहा तर खरा ,
कणभर तिळाचा मणभर नखरा ! ”
“बघा तरी थाट ! सोडा माझी वाट !”
” बघू या गंमत , करू या जंमत !
चला रे जाऊ याच्याबरोबर .”

तीळ चालला भराभर . वाटेत लागले ताईचे घर .
तीळ शिरला आत, थेट सैपाकघरात.
ताईच्या हातात छोटीशी परात
हलवा करायला तीळ नाही घरात !
ताई बसली रुसून, तीळ म्हणतो हसून,
” घाल मला पाकात, हलवा कर झोकात.”
ताईने टाकला तीळ परातीत.
चमच्याने थेंब थेंब पाक ओतीत,
इकडून तिकडे बसली हालवीत .
शेगडी पेटली रसरसून,
वाटाणा , फुटाणा , शेंगदाणा गेले घाबरून!

पण तीळ पाहा कसा ?
हाय नाही , हुय नाही , हासे फसफसा !
पाकाने खुलतोय , काट्याने फुलतोय !
अरे , पण हे काय ? तीळ कुठे गेला ?
काटेरी , पांढरा हलवा कुठून आला ?

” वाटाण्या , फुटाण्या , शेंगदाण्या,
पाहिलीत गंमत ? कणभर तिळाची मणभर करामत !
एवढासा म्हणून हसलात मला,
खुलवीन मी तर सर्व जगाला ! ”

(१९७८-७९ इ.२ री बालभारती कवीचे नाव -अज्ञात)


संक्रांत १

संक्रांत २

संक्रांत ३

संक्रांत ४

संक्रांत ५


मकर संक्रांत २०१९

makar sankranti

वैविध्य संक्रांतीचे

मानव हा उत्सवप्रिय प्राणी आहे. म्हणूनच भारतात लोक कोणता ना कोणता सण दरवर्षी मोठ्या उत्साहाने साजरा करीत असतात, त्यातलाच हा ‘संक्रांत’ सण! ज्यादिवशी सूर्य मकर राशीत प्रवेश करतो, त्या दिवसाला मकरसंक्रांत – ‘मकर संक्रमण’ असं म्हणतात. त्या वेळी उत्तरायण सुरू होते आणि दिवस हळूहळू मोठा होऊ लागतो. पौष महिन्याच्या कृष्णपक्षात सुरुवातीलाच हा सण येतो. हवीहवीशी वाटणारी ऊबदार गुलाबी थंडी आता जाण्याच्या मार्गावर असते. या वेळी नवीन आलेले धान्य प्रथम देवाला अर्पण करण्याची पद्धत आपल्याकडे आहे. असा हा संक्रात सण आपल्या भारतात वेगवेगळ्या प्रांतात उत्साहाने साजरा केला जातो, कसा ते पाहा –
बंगालमधील लोक या वेळी नवीन आलेले धान्य, तांदूळ यांच्या लोंब्या घेऊन लक्ष्मी-दुर्गाची पूजा करतात. ते लोक पक्वान्नही नवीन आलेल्या तांदळाचेच बनवतात. त्याला ‘पिथे’ म्हणतात. म्हणजे नवीन आलेल्या तांदळाच्या पिठाची पारी करून नारळ, गुळाचे पुरण घालून गोड करंजी बनवतात.
मध्य प्रदेश – उत्तर प्रदेश येथील तिळगुळाला ‘रेवडी’ म्हणतात. ती आपण येथेही पाहतो. पण ‘गझग’ हा तिळाचा विशेष प्रकार येथे असतो. साखरेच्या पाकातील चिक्की प्रकारासारखाच हलका पण कुरकुरीत असा हा पदार्थ असतो. तो फक्त येथेच मिळतो.
गुजरात-सौराष्ट्र-काठेवाड येथे स्त्रिया संक्रांतीच्या आदल्या दिवशी भोगीला ‘खिचडा’ करतात. त्यात हरभरे, मटार, गहू, तांदूळ, ज्वारी, ऊस, बाजरी, मूग, गाजर, फ्लॉवर, वांगी घालतात. तिळाचे दाणे, खोबरे, गूळ घालून लाडू करतात. ते घरी येणार्‍यांना दिले जातात. विशेष म्हणजे येथील स्त्रिया कुरमुरे, दाणे, डाळे यांचे गुळाचे लाडू बनवतात.
बंगलोर-(कर्नाटक) येथेही नवीन आलेल्या तांदळाची चणाडाळ, दूध, गूळ घालून ‘हुग्गी’ (खीर) करतात. या ‘हुग्गी’ बरोबर चिंचकोळ, दाणे, तीळ, मेथी, जिरे, गूळ, मीठ, मिरची, कढिपत्ता घालून ‘गोज्जू’ही करतात.
मद्रास येथील ‘पोंगल’ ही खीर फार प्रसिद्ध आहे. मूगडाळ आणि तांदूळ तुपावर भाजून शिजवायचे आणि त्यात दूध, गूळ घालून ही खीर बनवायची.
पंजाबमध्ये तर संक्रातीच्या आदल्या दिवशीच हा सण साजरा करतात. एक दिवस आधीच ‘सरसो का साग’, ‘मकारोटी’, ‘खिचडी’ करून ती दुसर्‍या दिवशी म्हणजे संक्रातीला खातात. तसेच थोडी लाकडे जाळून त्यावर मक्याची कणसे भाजून, मुळा, खीर, रेवडी, भुईमुगाच्या शेंगा एका ताटात घ्यायच्या. अग्नीची पूजा करून त्यात ताटातील थोड्या-थोड्या वस्तू टाकायच्या आणि पूजा संपवायची. प्रसाद म्हणून घरातील सर्वांना खाण्याच्या या वस्तू दिल्या जातात.
आंध्रप्रदेश-तेलंगणात भोगीला ‘खिचडी’ करतात. मिश्र भाजीही असते. आपण महाराष्ट्रात तिळगुळाचे लाडू करतो तर येथे त्याच सामानाच्या कुटाच्या तिळगूळपोळ्या केल्या जातात. हे येथील विशेष पक्वान्न असते.
महाराष्ट्रातही भोगीच्या दिवशी खिचडी, मिश्रभाजी, तीळ घालून भाकरी करतात. संक्रातीच्या दिवशी गूळपोळी करतात.
दाणे, खोबरे, तीळ – हे स्निग्धता, तर प्रेम, गूळ, हे गोडी ही प्रेम व माधुर्याची प्रतीके आहेत. थंडीच्या दिवसात या नवीन आलेल्या पदार्थांचा वापर मुद्दाम केला जातो, कारण आपल्या शरीरात त्यामुळे उष्णता निर्माण होते आणि शरीराचे रक्षण होते. या दिवशी धार्मिक, सांस्कृतिक, पारंपरिक कार्यक्रम केले जातात. ते राष्ट्रीय एकात्मतेला पोषक असतात. तिळगूळ देण्याघेण्याने परस्परांवर प्रेम करावे, द्वेष, मत्सर सोडून गोड मधूर भाषण करावे अशी आपली संस्कृती या उत्सवाच्यारूपाने आपल्याला प्रेरणा देते. एकमेकांच्या भेटीने सद्गुणांचे ‘संक्रमण’ करावे, हा या सणाचा हेतू आहे. विद्यार्थी मित्रांनो संक्रांत सणाच्या शुभेच्छा! ‘तिळगूळ घ्या गोड बोला!’
-मीनल पटवर्धन

शिक्षणविवेकवरून …
(Shikshan Vivek) http://shikshanvivek.com//Encyc/2019/1/15/Vaividhya-sankrantiche-.aspx


मकरसंक्रांतीपर्वानिमित्य शुभेच्छा.

मकरसङक्रान्तिपर्व: प्रीत्यर्थे
सर्वेभ्य: शुभाशय: |

मधुरं मधुरं तीलगुडं सकलाम
दत्वा इदं शुभावसरे सकलाम
मधुर संभाषणार्थे प्रार्थयाव:।

🌞 भास्करस्य यथा तेजो
मकरस्थस्य वर्धते।

तथैव भवतां तेजो
वर्धतामिति कामये।।🌞

मकरसङ्क्रान्तिपर्वणः
सर्वेभ्यः शुभाशयाः।💐

अर्थात
जसं सूर्याचं तेज मकर संक्रमणानंतर वाढत जाते,
तद्वतच तुमचं तेज, यश, कीर्ती वर्धिष्णू होवो ही मनोकामना.
मकर संक्रांतीच्या सर्वांना हार्दिक शुभेच्छा ! 👏🏻🙏🏻

हलव्या प्रमाणे,सर्वांगिण धवल यश आणि तिळगुळा सारखे, आप्त ईष्टांचे स्निग्ध मधुर प्रेम, यानी आपले जीवन आनंदमय व
सुसमृद्ध होवो,
ही संक्रांत शुभेच्छा

नात्यांच्या गोडव्याचा हा
सण आहे आला

देतसे तिळ गुळ हा
सदा गोड गोड बोला
.

सर्वाना मकर संक्रांतीच्या शुभेछा
………………..

Sankrant 2014

………………….
One winter festival which marks the start of new season is called by so many names, and in every culture the food prepared is essentially Khichdi (Lentil & Rice preparation) both Sweet (traditionally with Jaggery) and Spicy varieties. The festival traditionally involved eating sweets made of Sesame-Jaggery in all cultures. No matter what you call by name the festival is celebrated all over with similarity.

🌹 🌹 🌹

मकरसंक्रांत लोहडी

Happy Makara Sankranti -_(AP , Karnataka, Kerala, Goa, Maharashtra)

Happy Pongal –(TN & Pondicherry)

Happy Lohri –(Punjab & Haryana)

Sakraat & Makraat — (Bihar, UP, Uttarakhand)

Happy Uttarayan — (Gujarat, Diu, Daman)

Happy Suggi — (Karnataka)

Happy Magh Saaji –(HP)

Happy Ghughuti –(Kumaon)

Happy Makara Chaula -(Odhisha)

Happy Kicheri —(Poorvanchal East UP)

Happy Pousha Sankranti — (Bengal & NE)

Happy Magh Bihu –(Assam & NE)

Happy Shishur Sankraat –(Kashmir )

Happy Makara Vilakku — (Like)

Happy Maaghe Sankrant — Nepal

Happy Tirmoori — Sindh Pakistan

Happy Songkran — Thailand

Happy Pi Ms Lao — Laos

Happy Thingyan –Myanmar

Happy Mohan Songkran — Cambodia

Unity in Diversity

———————————————————————-
पतंग !

यानि, ज़िन्दगी का
पूरा फ़लसफ़ा.
हवा के परों पर
पूरा जीवन.

ज़िन्दगी का हर रंग
रंगीन उम्मीदें ,
रंगीन उतार-चढ़ाव,
जीवन का संतुलन,
हवा के ख़िलाफ़
संघर्ष और ऊँचाई,
सही और ग़लत
दिशा की तमीज़,
जीवन का विस्तार,
अनंत ऊँचाई तक पहुँचने
के सपने और ख़ुशी.
यही कुछ तो है
ज़िन्दगी का फ़लसफ़ा.
संक्रांति शब्द में लगाव है,
जुड़ाव है
यह शीत और बसंत
की सन्धि है,आकाश और धरती का मिलन है,
लोक और शास्त्र का समन्वय है
तन का स्नान
धन का दान
मन की उड़ान और
सूर्य की स्वर्णिम किरणों से सुख और स्वास्थ्य प्राप्त करने का पर्व है मकर संक्रांति
प्रकृति से जुड़े इस पर्व की परम्पराएं ऋतु अनुकूल और आरोग्यदायक हैं
परिवर्तन के पर्व मकर संक्रांति की हार्दिक
शुभकामनाएं🙏🏻🙏🏻

💐गुळातील गोडवा ओठावर येऊ द्या..🌺

💗मनातील कडवापणा बाहेर पडू द्या…💗

🍚या संक्रांतीला तीळगुळ🍚
🌷खाताना आमची आठवण राहू द्या….🌷

🍁उत्कर्षाचे अत्तर सुगंधी🍁
🌸चोहिकडे शिंपावे,…!! 🌸

🌱सुखाचे मंगल क्षण🌱
💐आपणांस लाभावे……….!! 💐
🙏

🌺🌞शुभ सकाळ🌞🌺
💐
🌷मकर संक्रांतिच्या तुम्हाला आणि तुमच्या कुटुंबाला हार्दिक शुभेच्छा🌷
🌸🙏
💐💐🌹🍚🌹💐💐

तिळगुळ घ्या…..🍚
गोड…गोड..बोला 😊
——————————
रसाळ उसाचे पेर

कोवळा हुरडा अन् बोरं

वांगे गोंडस गोमटे

टपोरे मटार पावटे
हिरवा हरभरा तरारे

गोड थंडीचे शहारे

गुलाबी ताठ ते गाजर

तीळदार अन् ती बाजर
वर लोण्याचा गोळा

जीभेवर रसवंती सोहळा

डोळे उघडता हे जड

दिसे इवल्या सौख्याचे सुगड
भोगीच्या हार्दिक शुभेच्छा ….
———————————-

पुणेरी संक्रांत

( पुणेकर वाचकांची क्षमा मागून  थोडी गंमत )

तिळगूळ देण्याचे Timing

सकाळी ९ ते १
संध्याकाळी ४ ते ८

तिळगूळ दिल्यावरच गोड बोलले जाईल !!!! 😁😁

पण हा नियम नाही अपमान पण होऊ शकतो !!!!
😛😝😛😝
दुपारी १ ते ४ तिळगूळ स्वीकारला
जाणार नाही !!!! 😛😛
तसेच दुपारी १ ते ४ गोड बोलले जाणार नाही !!!! 😝😝
मोठी वडी दिल्यास छोटी वडी परत मिळेल !!!!😛😛
छोटी वडी दिल्यास हलवा मिळेल !!!! 😛😛
हलवा दिल्यास परत काही मिळणार नाही !!!!😝😝
हलवा रंगीत Mix कलर चा मिळेल !!!!

उगाच रंगीत दाणे वेचून घेऊ नयेत !!!! 😝😝
हलव्याला किती काटे आहेत हे बघत थांबू नये !!!!😝😝
वडीचा आकार व रंग याबद्दल काहीही Comment करू नये !!!! 😛😝
वडी शांतपणे घरी घेऊन जावी आणि मग खावी !!!! 😛😜
वरील कोणत्याही गोष्टीसंदर्भात शंका असल्यास तिळगूळ देऊ नये. आपापल्या घरी खावा !!!!

😜😜😜😜😜😜😜😜😜
Happy Makar Sankranti

३१ डिसेंबरची (२०१८) गाणी

सूर्योदय ०४

३१ डिसेंबर २०१८, या वर्षातला अखेरचा सूर्यास्त होऊन गेला आहे. आता आणखी काही तासांमध्येच हे वर्षही अस्ताला जाणार आहे. या निमित्याने दोन मजेदार आणि एक गंभीर प्रकृतीचे गाणे सादर करीत आहे.

पहिले गाणे कदाचित गटारी अमूशेचे असेल किंवा ३१ डिसेंबरचे. या वर्षाची मजेदार सांगता करायला फिट्ट आहे. श्री.चिंतामणी जोगळेकर यांचे आभार आणि स्व.शांताबाई शेळके यांची क्षमा मानून ……..

किणकिण किणकिण ग्लास बोलती
झुळझुळ झुळझुळ बियर वाहती
जागोजागी चखणे दिसती
मद्यपी सारे तुटून पडती…

*स्वप्‍नी आले काही,*
*एक मी गाव पाहिला बाई!*

त्या गावाची गंमत न्यारी
तिथे नांदती व्यसने सारी
कुणी न मोठे कुणी धाकटे
कुणी न बसते तिथे एकटे
सारे झिंगुन, गाती नाचती,
कोणी रडके नाही…

*स्वप्‍नी आले काही,*
*एक मी गाव पाहिला बाई!*

नाही ऑफिस, नाही वेळा
गटारातही खुशाल लोळा!
उडो, बागडो, पडो, धडपडो,
लागत कोणा नाही…

*स्वप्‍नी आले काही,*
*एक मी गाव पाहिला बाई!*

तिथली पिंपे वाइन देती
पर्‍या हासर्‍या पेले भरती
झाडावरती मुर्ग लटकती
पेग बनवते तिथली आन्टी
म्हणाल ते ते सारे मिळते,
उणे न कोठे काही…

*स्वप्‍नी आले काही,*
*एक मी गाव पाहिला बाई!*

©चिंतामणी जोगळेकर

हे विडंबन आता पुन्हा एकदा बऱ्याच ठिकाणी बऱ्याच जणांना वाचायला मिळेल. नावासह प्रसिद्ध करणाऱ्या सर्वांना धन्यवाद..

शांताबाई शेळके यांच्याविषयी पूर्ण आदर आहेच.
———————————

असेच दुसरे एक मद्यगीत

फिटे अंधाराचे जाळे या गाण्याची चाल असलेले ३१ डिसेंबरचे गीत……..

पिती अंधारात सारे
झाले मोकळे हो ग्लास
नाकातोंडातून वाहे
एक उग्र असा वास !!१!!

बार जागे झाले सारे
बारबाला जाग्या झाल्या
सारे जमता हो एकत्र
बाटल्याही समोर आल्या
सारे रोजचे तरीही
नवा सुवास सुवास !!२!!

दारु पिऊन नवेल्या
झाल्या बेवड्यांच्या जाती
बारमधेच साऱ्यांच्या
सरु लागल्या हो राती
क्षणापूर्वीचे पालटे
जग भकास भकास !!३!!

जुना सकाळचा प्रकाश
झाला संध्येचा काळोख
दारुड्यांचा दारुड्यांना
दारुनेच अभिषेक
एक अनोखे हे मद्य
आले ग्लासात ग्लासात !!४!!

🍻🍻🍻😝😝😝

कवी- श्री.दे.शि.दारूडे
——————————————————————–

आता एक गंभीर गाणे. डिसेंबर आणि जानेवारी यांना व्यक्तीमत्वे आहेत अशी कल्पना करून त्यांना रंगवणारे.

कितना अजीब है ना,
दिसंबर और जनवरी का रिश्ता?
जैसे पुरानी यादों और नए वादों का किस्सा…

दोनों काफ़ी नाज़ुक है
दोनो मे गहराई है,
दोनों वक़्त के राही है,
दोनों ने ठोकर खायी है…

यूँ तो दोनों का है
वही चेहरा-वही रंग,
उतनी ही तारीखें और
उतनी ही ठंड…
पर पहचान अलग है दोनों की
अलग है अंदाज़ और
अलग हैं ढंग…

एक अन्त है,
एक शुरुआत
जैसे रात से सुबह,
और सुबह से रात…

एक मे याद है
दूसरे मे आस,
एक को है तजुर्बा,
दूसरे को विश्वास…

दोनों जुड़े हुए है ऐसे
धागे के दो छोर के जैसे,
पर देखो दूर रहकर भी
साथ निभाते है कैसे…

जो दिसंबर छोड़ के जाता है
उसे जनवरी अपनाता है,
और जो जनवरी के वादे है
उन्हें दिसम्बर निभाता है…

कैसे जनवरी से
दिसम्बर के सफर मे
११ महीने लग जाते है…
लेकिन दिसम्बर से जनवरी बस
१ पल मे पहुंच जाते है!!

जब ये दूर जाते है
तो हाल बदल देते है,
और जब पास आते है
तो साल बदल देते है…

देखने मे ये साल के महज़
दो महीने ही तो लगते है,
लेकिन…
सब कुछ बिखेरने और समेटने
का वो कायदा भी रखते है…

दोनों ने मिलकर ही तो
बाकी महीनों को बांध रखा है,
.
अपनी जुदाई को
दुनिया के लिए
एक त्यौहार बना रखा है..!

या गाण्यांच्या कवीचे नाव मला माहीत नाही, पण ही गाणी वॉट्सॅपवर भरपूर फिरत आहेत.

नववर्षासाठी मनःपूर्वक शुभेच्छा.

WISH YOU A HAPPY NEW YEAR

अशाही (मजेदार) पाट्या

पुणेरी पाट्या आता जगप्रसिध्द झाल्या आहेत. त्यांची भरपूर टिंगलही होत असते. पण काही ठिकाणच्या पाट्यांमधला वेगळेपणा हा गुण जगभरात सगळीकडे दिसतो. काही पाट्यांमध्ये अज्ञानाने किंवा चुकून अभावितपणे चुका केलेल्या असतात आणि त्यामधून विनोद निर्माण होतो, तर काही ठिकाणी अफलातून विनोदबुद्धीमधून मुद्दाम सूचक किंवा द्व्यर्थी पण आकर्षक शब्द निवडून त्या लक्षवेधी केलेल्या असतात.
आधी भारतातल्याच पण काही नमूनेदार अमराठी पाट्या पहा. त्यातल्या बहुतेक पाट्या म्हणजे आचरटपणाचेच नमूने आहेत.

अशा पाट्या

खोचक अमेरिकन पाट्या

पुणेरी पाट्यांसारख्याच खोचक अमेरिकन पाट्या पहा. यातल्या ज्या पाट्यांमध्ये केवळ इंग्रजी भाषेतली शाब्दिक कसरत आहे त्यांचा मराठी अनुवाद करता येत नाही कारण उच्चारात साम्य असलेल्या दोन इंग्रजी शब्दांच्या मराठी प्रतिशब्दांमध्येसुद्धा साम्य दिसेल अशा जोड्या मिळणे कठीण आहे. ज्यात मतितार्थ दडलेला आहे अशा पाट्यांचे मी मराठी भाषांतर केले आहे. काही अप्रचलित इंग्रजी शब्दांचे अर्थही शोधून दिले आहेत. त्याने त्या पाटीमधली खोच समजायला मदत होईल.

The Sign Says It All! (नामफलकच सारे काही सांगतात!)

Sign over a Gynaecologist’s Office:
“Dr. Jones, at your cervix.”
(Service च्या ऐवजी cervix)
**************************
In a Podiatrist’s office:
“Time wounds all heels.”
मूळ इंग्लिश म्हण Time heals all wounds,
Podiatrist: a person qualified to diagnose and treat foot disorders
**************************
On a Septic Tank Truck:
Yesterday’s Meals on Wheels
कालचे जेवण आज सेप्टिक टँकमध्ये
**************************
On a Plumber’s truck:
“We repair what your husband fixed.”
प्लंबर सांगतो “तुमच्या नवऱ्याने केलेली (ना)दुरुस्ती आम्ही ठीक करून देतो.”
**************************
On another Plumber’s truck:
“Don’t sleep with a drip. Call your plumber.”
इथे drip या शब्दाचे दोन अर्थ होतात.
**************************
On a Church’s Bill board:
“7 days without God makes one weak.”
Week च्या ऐवजी Weak
**************************
At a Tyre Store
“Invite us to your next blowout.”
**************************
On an Electrician’s truck:
“Let us remove your shorts.” (- Short circuits)
आणि Short म्हणजे अर्धी चड्डीसुद्धा
**************************
In a Non-smoking Area:
“If we see smoke, we will assume you are on fire and take appropriate action.”
आम्हाला धूर दिसला तर तुम्हाला आग लागली आहे असेच समजून त्यानुसार कारवाई करण्यात येईल,
**************************
On a Maternity Room door:
“Push. Push. Push.”
सूतिकागृहाच्या दरवाजावरील पाटी – ढकला, जोर लावून ढकला
**************************
At an Optometrist’s Office:
“If you don’t see what you’re looking for, you’ve come to the right place.”
नेत्रतज्ज्ञ – तुम्हाला जे पहायचे आहे ते दिसत नसेल तर तुम्ही योग्य जागी पोचला आहात
**************************
On a Taxidermist’s window:
“We really know our stuff.”
A taxidermist is a person whose job is to prepare the skins of dead animals and birds and fill them with a special material to make them look as if they are alive.
**************************
On a Fence:
“Salesmen welcome! Dog food is expensive!”
कुंपणावर लावलेली पाटी – विक्रेत्यांनो या, कुत्र्याचे खाद्य महाग असते.
**************************
At a Car Dealership:
“The best way to get back on your feet – miss a car payment.”
मोटारींच्या दुकानातली पाटी – आपल्या पायांवर उभे रहायचे असेल तर मोटारखरेदीचा हप्ता चुकवा
**************************
Outside a Car Exhaust Store:
“No appointment necessary. We hear you coming.”
वेळ ठरवून येण्याची गरज नाही. तुमचे आगमन आम्हाला ऐकू येते
**************************
In a Restaurant window:
“Don’t stand there and be hungry; come on in and get fed up.”
**************************
In the front yard of a Funeral Home:
“Drive carefully. We’ll wait.”
स्मशानाच्या दारी – वाहन काळजीपूर्वक चालवा, आम्ही वाट पाहू.
**************************
Sign on the back of yet another Septic Tank Truck:
“Caution – This Truck is full of Political Promises”
कचरागाडीच्या मागे – सावधान, यात राजकारण्यांची आश्वासने भरली आहेत
—————————————————————

दिव्य इंटरनॅशनल इंग्रजी पाट्या

जरा या इंटरनॅशनल पाट्या वाचून तर पहा. भारतातल्या काही अडाणी लोकांनी इंग्रजीची कशी वाट लावली आहे ते वर पाहिलेच आहे, पण इतर भाषिक लोकही काही कमी नाहीत. त्यांनी वापरलेली यातली दिव्य इंग्रजी भाषा आणि त्यातून निघणारे मजेदार अर्थ??? त्याची मजा मराठी भाषांतरात कशी येणार? तो प्रयत्न उगाच नकोच!

Wonderful English from Around the World
In a BangkokTemple : IT IS FORBIDDEN TO ENTER A WOMAN, EVEN A FOREIGNER, IF DRESSED AS A MAN.

Cocktail lounge , Norway :
LADIES ARE REQUESTED NOT TO HAVE CHILDREN IN THE BAR.

Doctor’s office, Rome :
SPECIALIST IN WOMEN AND OTHER DISEASES.

Dry cleaners, Bangkok :
DROP YOUR TROUSERS HERE FOR THE BEST RESULTS.

In a Nairobi restaurant:
CUSTOMERS WHO FIND OUR WAITRESSES RUDE, OUGHT TO SEE THE MANAGER.

On the main road to Mombasa, leaving Nairobi :
TAKE NOTICE: WHEN THIS SIGN IS UNDER WATER, THIS ROAD IS IMPASSABLE.

In a City restaurant:
OPEN SEVEN DAYS A WEEK AND WEEKENDS.

In a Cemetery:
PERSONS ARE PROHIBITED FROM PICKING FLOWERS, FROM ANY BUT THEIR OWN GRAVES .

Tokyo hotel’s rules and regulations:
GUESTS ARE REQUESTED NOT TO SMOKE, OR DO OTHER DISGUSTING BEHAVIOURS IN BED.

On the menu of a Swiss Restaurant:
OUR WINES LEAVE YOU NOTHING TO HOPE FOR.

In a Tokyo Bar:
SPECIAL COCKTAILS FOR THE LADIES WITH NUTS.

Hotel , Yugoslavia :
THE FLATTENING OF UNDERWEAR WITH PLEASURE, IS THE JOB OF THE CHAMBERMAID.

Hotel , Japan :
YOU ARE INVITED TO TAKE ADVANTAGE OF THE CHAMBERMAID.

In the lobby of a Moscow Hotel, across from a Russian Orthodox Monastery:
YOU ARE WELCOME TO VISIT THE CEMETERY, WHERE FAMOUS RUSSIAN AND SOVIET COMPOSERS, ARTISTS AND WRITERS ARE BURIED DAILY, EXCEPT THURSDAY.

A sign posted in Germany ‘s Black Forest :
IT IS STRICTLY FORBIDDEN ON OUR BLACKFOREST CAMPING SITE, THAT PEOPLE OF DIFFERENT SEX, FOR INSTANCE, MEN AND WOMEN, LIVE TOGETHER IN ONE TENT, UNLESS THEY ARE MARRIED WITH EACH OTHER FOR THIS PURPOSE.

Hotel, Zurich :
BECAUSE OF THE IMPROPRIETY OF ENTERTAINING GUESTS OF THE OPPOSITE SEX IN THE BEDROOM, IT IS SUGGESTED THAT THE LOBBY BE USED FOR THIS PURPOSE.

Advertisement for donkey rides, Thailand :
WOULD YOU LIKE TO RIDE ON YOUR OWN ASS?

Airline ticket office, Copenhagen :
WE TAKE YOUR BAGS AND SEND THEM IN ALL DIRECTIONS.

A Laundry in Rome :
LADIES, LEAVE YOUR CLOTHES HERE AND THEN SPEND THE AFTERNOON HAVING A GOOD TIME.

☘️☘️☘️☘️☘️☘️☘️☘️☘️

या काही विनोदी पाट्या पहा

काल कटिंग सलूनच्या दुकानावर एक पाटी वाचली….
“आम्ही तुमच्या मनावरचे ओझे कमी करू शकत नाही, मात्र डोक्यावरचे ओझे नक्कीच कमी करू “..😇

इलेक्ट्रिकच्या दुकान वाल्याने फलकावर लिहिलं होतं…..
“तुमच्या बुध्दीचा प्रकाश पडो ना पडो, आमच्या बल्बचा नक्की पडणार”…🤩

चहाच्या टपरीवर असा फलक होता…
“मी साधा माणूस आहे पण चहा मात्र खास बनवतो.”🤪

एका उपाहारगृहाच्या फलकावर वेगळाच मजकूर होता …
“इथे घरच्यासारखं खाणं मिळत नाही, आपण बिनधास्त आत या”😅

इलेक्ट्रॉनिक दुकानावर लिहिलेलं वाचून माझं मन भरून आलं ..😢
“आपला कुणी फॅन नसेल तर आमच्याकडून एक घेऊन जा “…🙃

पाणीपुरीवाल्यानं लिहिलं होतं..🤔
“पाणीपुरी खाण्यासाठी मन मोठं नसलं तरी तोंड मात्र मोठं हवं, म्हणजे जबडा मोठा उघडा” …😲

फळं विकणाऱ्या माणसाने कमालच केली. ..🙄
“तुम्ही फक्त कर्म करा, फळ आम्ही देऊ “…🥴

घड्याळाच्या दुकानदाराने अजब मजकूर लिहिला होता ..🙆‍♂️
“पळणाऱ्या वेळेला काबूत ठेवा, पाहिजे तर भिंतीवर टांगा किंवा हातात बांधा..”😜

ज्योतिषाने फलक लावला होता आणि त्यावर लिहिलं होतं…
“या आणि फक्त १०० रुपयांत आपल्या आयुष्याचे पुढील एपिसोड बघा …”😳

हसत रहा, हसवत रहा,
स्वस्थ रहा, मस्त रहा 🙏

आणि आमच्या ग्रुपवर लिहीले होते 🖋️🖋️🖋️🖋️

इथे दररोज येऊन तर बघा
सर्व अडचणी विसरून जाल

😃😃😃😃🌹😃😃😃😃

नवी भर दि. १७-०४-२०२१ . . . . . वॉट्सॅपवरून साभार