स्वातंत्र्यवीर सावरकर – २

आज स्वातंत्र्यवीर सावरकरांच्या जन्मदिनानिमित्य सामाजिक माध्यमांमधून मिळालेले लेख आणि चित्रे यांचा संग्रह. सर्व लेखकांचे मनःपूर्वक आभार.

स्वातंत्र्यवीर सावरकर यांच्यावरील लेखांचा हा संग्रहही पहावा.
https://anandghare.wordpress.com/2021/02/26/%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%a4%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%b5%e0%a5%80%e0%a4%b0-%e0%a4%b8%e0%a4%be%e0%a4%b5%e0%a4%b0%e0%a4%95%e0%a4%b0/

*************

नाभिषेको न संस्कार सिंहस्य क्रियते वने
विक्रमार्जित राजस्य .स्वयमेव मृगेंद्रता ।।
म्हणून हिंदुहृदय सम्राट स्वातंत्र्यवीर विनायक दामोदर सावरकर
. . . . . . . .

सावरकर…. एकमेवाद्वितीय…..
हिंदुस्तानला संपूर्ण स्वातंत्र्य हवे अशी मागणी करणारे हे पहिलेच पुढारी. सन १९०० मध्ये त्यांनी संपूर्ण स्वातंत्र्याची मागणी केली होती…

१८५७ च्या बंडास “स्वातंत्र्ययुद्ध” म्हणून गौरवणारे पहिलेच इतिहास संशोधक.
१८५७ च्या समरानंतर हिंदुस्थानातील जनतेला शमवण्यासाठी व्हिक्टोरिया राणीने काढलेल्या पत्रकास, “मॅग्ना कार्टा” ला “एक भिकार चिटोरे” म्हणून झिडकारणारे सावरकर पहिलेच, १९०० साली म्हणजे वयाच्या अवघ्या १७ व्या वर्षी…

देशभक्ती केली म्हणून ज्यांची बी.ए. ची पदवी काढून घेतली असे पहिले विद्यार्थी… परदेशी मालाची होळी करणारे सावरकर हे पहिलेच पुढारी, सन १९०५ मध्येच त्यांनी परदेशी मालावर बहिष्कार व स्वदेशीचा पुरस्कार करण्याचा संदेश दिला, मात्र कॉंग्रेसच्या गांधींनी १९२१ साली सावरकरांचे हेच तत्व तंतोतंत उचलले आणि लोकप्रिय झाले.

परदेशी मालाच्या होळीमुळे देशभक्तीच्या कारणास्तव वसतीगृहातून काढून टाकलेले सावरकर हे पहिलेच विद्यार्थी…

मे,१९०९ मध्ये बॅरिस्टर होऊनही सनद दिली नाही असे सावरकर हे पहिलेच विद्यार्थी…
शत्रूच्या राजधानीत जाऊन (लंडन) त्यांच्या विरोधात युद्ध पुकारण्याची हिंमत ठेवणारे सावरकर हे पहिलेच…

शत्रूच्या ताब्यातून (मार्सेलिस बंदर) धाडसाने सागरात उडी मारून निसटण्याचा प्रयत्न केलेले सावरकर हे पहिलेच क्रांतीकारी…

प्रसिद्धीपूर्वीच ज्यांचे ग्रंथ जप्त करण्यात आले असे पहिलेच क्रांतीकारक…
शत्रूच्या राजधानीत जाऊन लंडनमधील १८५७ च्या स्वातंत्र्यसमराचा सुवर्णमहोत्सव साजरा करणारे सावरकर हे पहिलेच क्रांतिकारी…

शिखांचा इतिहास लिहिणारे पहिले लेखक हे सावरकरच….
स्वातंत्र्यलढ्याकडे जगाचे लक्ष वेधून घेण्याचा पराक्रम करणारे सावरकर हेच पहिले…

भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यासाठी सर्व देशातील क्रांतिकारकांची संघटना उभारणारे सावरकर हेच पहिले… त्यासाठी तुर्की, रशियन, आयरिश, इजिप्शियन, फ़्रेंच इ. क्रांतीकारकांशी संपर्क केला होता…

विसाव्या शतकात २ जन्मठेपींची शिक्षा सुनावण्यात आलेले सावरकर हे एकमेव आणि फक्त सावरकरच…
अंदमानच्या कारावासात भिंतींवर काट्याने आणि खिळ्याने महाकाव्य रचणारे महाकवी एकमेव सावरकर….
तसेच सुमारे ६००० पंक्ती कोठडीत लिहिल्या, मुखोद्गत करून बाहेर आल्यावर प्रकाशित करण्याचा महापराक्रम करणारे एकमेव असे सावरकर…

बालपणी वहीनी व बहिणीसोबत ओव्यांच्या भेंड्या खेळताना त्यात नवनवीन ओव्या रचून त्यात स्वातंत्र्याची प्रेरणा गुंफू पहाणारे सावरकर हेच एकमेवाद्वितीय… तुरुंगात असताना मराठी व्याकरणातील वृत्ते आठवत नाहीत म्हणून नवी वृत्ते रचून मराठी भाषेच्या व्याकरणात भर घालणारे सावरकर हेच एकमेव… व्याकरणात त्या व्रूत्तांना “वैनायक” म्हणून ओळखले जाते.

भाषाशुद्धीचे महत्व सांगणारे सावरकरच..
सगळे सुशिक्षित लोक इंग्रजीला वाघिणीचे दूध म्हणून गौरवीत असतना, मातृभाषा व राष्ट्रभाषेचा अभिमान देशात जागवणारे फक्त सावरकरच पहिले…
प्रत्यक्ष साहित्य संमेलनाच्या व्यासपीठावरून, “लेखण्या सोडा, बंदुका हाती घ्या” असा दिव्य दाहक संदेश देणारे पहिले साहित्यिक सावरकरच…
शास्त्रशुद्ध अभ्यास करून देवनागरी लिपी टंकलेखनास (टायपिंगसाठी) सुयोग्य बनवणारे सावरकरच….
लिपीमध्ये सुधारणा करणारा जगातील एकमेव नेता आणि लोकोत्तर पुरूष म्हणजे फक्त सावरकरच…

लंडनमधे एक चौकात सावरकरांचा अर्धकृति पुतळा आहे. हा तिथे बसवू नये म्हणून Conservative पक्षाने संसदेत वाद घातला होता, पण सरकारने सांगितले.
“इंग्लंडच्या सर्व शत्रुंमधे जे सर्वश्रेष्ठ आहेत,सावरकर हे त्यातील एक आहेत,इंग्लंड हे भाग्यवान राष्ट्र आहे,त्याला सावरकर यांच्या सारखा चारित्र्य संपन्न,प्रखर राष्ट्रभक्त आणि कमालीचा बुद्धिमान शत्रु मिळाला.”


जीवनातली ईतिकर्तव्य संपली. जगायचं कारण संपलं. म्हणून देह ठेवणारे शेवटचे संत, योगी, राजकारणी, समाज सुधारक, इतिहासकार, महाकवी, साहित्यिक, समस्त क्रांतिकारकांचे गुरू स्वा. हिंदुहृदयसम्राट वि.दा.सावरकर ह्यांची आज जयंती.
ह्या महान विभूतीला मानाचा मुजरा !
जय हिंदूराष्ट्र.
. . . . . . .
सावरकर म्हणजे …..
साक्षात धगधगते यज्ञकुंड…..
सूर्याची उबदार प्रखरता….
वाऱ्याचा वेग…..
खडकाने हेवा करावा अशी कठोरता…
आणि…..
प्रत्यक्ष बृहस्पतीने शिष्यत्व पत्करावे ……
अशी बुद्धीची प्रगल्भता …..

स्वातंत्र्यवीर विनायक दामोदर सावरकर हे नाव उच्चारताच डोळ्यासमोर पेटलेले अग्निकुंडच उभे राहते…
स्वातंत्र्यवीर वि. दा. सावरकर जयंतीनिमित्त विनम्र अभिवादन
🚩💐🙏🙏🙏💐🚩

सावरकरांचा माफीनामा ? सत्य जाणूनघ्या

  • माधव विद्वांस
    गेले अनेक दिवस प्रसिद्धीच्या हव्यासापोटी स्वा.सावरकरांची बदनामी केली जाते.प्रथम त्यांची माझी जन्मठेप वाचावे मग आपले मत बनवावे.सावरकरांनी या सर्व गोष्टींचा आपल्या आत्मचरित्रात उल्लेख केला आहे ते वाचावे म्हणजे तुमच्या प्रश्नांची उत्तरे मिळतील.
    सावरकरांनी आपल्या कृत्याबद्दल माफी मागितली नाही. तसे त्यांच्या सुटकेच्या अर्जात कोठेही लिहिलेले नाही. त्यांनी भरला होता तो एक सुटकेसाठीचा प्रचलित फ़ॉर्म होता (Amnesty definition: An amnesty is an official pardon granted to a group of prisoners by the state.). व त्यामधे मला सोडता येत नसेल तर सर्व राजबंद्यांना सोडावे असेही लिहिले होते. त्याची संकेत कुलकर्णी यांनी लंडन लायब्ररीमधील छायांकित प्रत सोबत जोडली आहे. या दरम्यान भारतात सावरकरांना सोडावे अशी मागणी जोर धरू लागली होती. त्यावेळच्या विधिमंडळानेही कैद्यांच्या सुटकेसाठी ठराव केले होते.
    सावरकर स्पष्टवक्ते होते त्यांच्या मार्सेलिस बंदरातील बोटीवरच्या उडीच्या अतिरंजित गोष्टींचा त्यांनी इन्कार केला आहे.काही बातम्यात तंर एक दोन किलोमीटर पोहून गेले त्यावर त्यांनी असे काहीही घडले नाही तर मी बोटीवरून उडी मारून लगेचच धक्क्यावर आलो व पळत जाऊन फ्रान्सच्या पोलिसाला मला अटक कर असे विनवू लागलो पण मी काय म्हणतो ते त्याला समजेना व तेवढ्यात तेथे ब्रिटिश नौकेवरील पोलीस आले व मला परत घेऊन गेले. फ्रान्सच्या पोलिसांनी अटक केली असती तर त्यांची जन्म ठेप नक्कीच वाचली असती. या वेळी मादाम कामा यांनी आंतराष्ट्रीय न्यालयात दावाही दाखल केला होता. सावरकर जर फ्रान्सच्या पोलिसांच्या स्वाधीन झाले होते तर ब्रिटिश पोलिसांना त्यांना तेथे पकडण्याचा अधिकार नव्हता. पण ती गोष्ट न्यायालयाने विचारात घेतली नाही.

आता आदरांजली
सर्वांच्या तोंडी असणारे स्वतंत्रतेचे स्तोत्र लिहिणारे भारतीय स्वातंत्र्याच्या प्राप्तीसाठी सशस्त्र क्रांतीचा पुरस्कार करणारे थोर देशभक्त, साहित्यिक आणि समाजसुधारक. ‘स्वातंत्र्यवीर’ विनायक दामोदर सावरकर यांची आज जयंती (२८ मे, इ.स. १८८३:भगूर – २६ फेब्रुवारी, इ.स. १९६६) त्यांचा जन्म नाशिक जिल्ह्यातील भूगुर या गावी झाला.

घटना समितीकडे १९४९ मध्ये त्यांनी तीन सूचना केल्या : देशाचे नाव भारत ठेवावे, हिंदी ही राष्ट्रभाषा करावी आणि नागरीलिपी ही राष्ट्रलिपी करावी; आणि तसेच घडले. हिंदी हि राष्ट्र भाषा झाली पाहिजे हा त्यांचा आग्रह होता तसेच अंदमान बेटावर पर्यटन केंद्र होईल हि त्यांची भविष्यवाणी आज खरी ठरलि आहे. डॉ आंबेडकर यांना राममंदिरात प्रवेश करून द्यावा. तसेच हिंदू धर्मातील जाती पाती नष्ट व्हाव्या हि त्यांची इच्छा होती त्यासाठी त्यांनी रत्नागिरी येथे पतितपावन मंदिराची स्थापना केली !!!!!

गुहागरजवळ सांवरवाडी म्हणून एक ठिकाण आहे. त्यावरून ‘सावरकर’ हे आडनाव आले असावे, असा अंदाज प्रत्यक्ष सावरकरांनीच केला आहे. थोरले गणेश आणि सर्वांत धाकटे डॉ.नारायण हे त्यांचे दोन भाऊ. सावरकरांचे शिक्षण भगूर, नासिक, पुणे आणि मुंबई येथे एल्एल्.बी.पर्यंत झाले. पुढे ‘बॅरिस्टर’ ही पदवी त्यांनी लंडनला जाऊन घेतली.

* १८९९ मध्ये सशस्त्र क्रांतीच्या कार्यासाठी त्यांनी ‘राष्ट्रभक्त समूह’ हे गुप्तमंडळ स्थापन केले; तथापि प्रकट चळवळीसाठी एखादी संस्था असावी, ह्या हेतूने त्यांनी जानेवारी १९०० मध्ये ‘मित्रमेळ्या’ची स्थापना केली. त्यांच्या भोवती अनेक निष्ठावंत तरुण जमले. त्यांत कवी गोविंद ह्यांचा समावेश होता. शिवजयंत्युत्सव, गणेशोत्सव, मेळे ह्यांच्या माध्यमातून लोकजागृती घडवून आणणाऱ्या मित्रमेळ्याच्या कार्यक्रमाला कवी गोविंदांच्या काव्यरचनांनी प्रभावी साथ दिली. सावरकरांनी ठिकठिकाणी मित्रमेळ्याच्या शाखा उभारून स्वातंत्र्यासाठी सशस्त्र उठाव करण्याची तयारी असलेल्या तरुणांचे व्यापक जाळे निर्माण केले. पुढे १९०४ मध्ये ह्या मित्रमेळ्याचे रूपांतर ‘अभिनव भारत’ ह्या संस्थेत झाले. क्रांतिकारक म्हणून जोसेफ मॅझिनी ह्या इटालियन देशभक्ताचा आदर्श त्यांच्यासमोर होता. त्याचप्रमाणे आयर्लंड आणि रशियातील क्रांतिकारकांचेही सावरकरांना आकर्षण होते. गनिमी काव्याचे धोरण; सैन्यांत व पोलिसांत गुप्त क्रांतिकारकांची भरती करणे; रशियासारख्या परराष्ट्रांशी गुप्त संधान बांधणे; इंग्रजी सत्तेच्या केंद्रांवर आणि प्रतिनिधींवर हल्ले करणे; शस्त्रास्त्रे साठवणे इ. मार्ग अवलंबून इंग्रजांना राज्य करणे नकोसे करून सोडावे, असे मार्ग सावरकरांना उचित वाटत होते.

***लंडनला सावरकरांच्याबरोबर असलेले सेनापती बापट ह्यांनी बाँब तयार करण्याची विद्या काही रशियन क्रांतिकारकांच्या साहाय्याने माहीत करून घेतली होती.ही माहिती भारतात क्रांतिकारकांच्या विविध केंद्रांवर पाठविण्यात आली होती. पुढे वसई येथे बाँबचा कारखाना काढण्यात आला. सावरकरांनी काही पिस्तुले मिळवून तीही भारतात पाठविली होती. त्यातली काही सर सिकंदर हयातखान ह्यांनी आणली होती. ब्रिटनविरुद्घ जागतिक पातळीवर मोठे षड्‌यंत्र उभारण्याचाही सावरकरांचा प्रयत्न होता.

** अहमदाबाद येथे व्हॉइसरॉयवर बाँब टाकण्याच्या प्रकरणात त्यांचे धाकटे बंधू नारायणराव सावरकर ह्यांनाही अटक झाली होती.ह्या सर्व घटनांचा ताण सावरकरांच्या मनावर पडला.या सुमारास त्यांना न्यूमोनियाही झाला. त्यातून उठल्यावर ते पॅरिसला गेले.तेथे ते भिकाजी रुस्तुम कामा ह्यांच्याकडे राहिले. दरम्यानच्या काळात नासिकचा ब्रिटिश कलेक्टर जॅक्सन ह्याचा खून झाला.ह्या वधासाठी वापरलेली पिस्तुले सावरकरांनी भारतात पाठविलेल्या पिस्तुलांपैकी असल्यामुळे हे सर्व प्रकरण सावरकरांपर्यंत पोहोचले. त्यानंतर तेथे सावरकरांच्या आप्तांचा आणि सहकाऱ्यांचा पोलिसी छळ सुरू झाला. ह्या परिस्थितीत पॅरिसला राहून अटक टाळण्यापेक्षा लंडनला जाऊन अटक होण्याचा धोका आपण पत्करावा असे त्यांनी ठरविले.

**** १३ मार्च १९१० रोजी त्यांना अटक झाली. पुढे चौकशीसाठी त्यांना भारतात नेले जात असताना मार्से बंदरात त्यांनी प्रातर्विधीला जाण्याच्या निमित्ताने शौचकुपात जाऊन तिथल्या ‘पोर्ट होल’ मधून समुद्रात उडी घेतली आणि ते मार्सेच्या धक्क्यावर फ्रेंच हद्दीत आले. ब्रिटिश अधिकाऱ्यांनी तिथे येऊन त्यांना अटक केली. अशी अटक कायदेशीर नाही, ह्या मुद्यावर सावरकरांतर्फे द हेगच्या आंतरराष्ट्रीय न्यायालयात मागितलेली दादही व्यर्थ ठरली.

सावरकरांना हिंदुस्थानात आणून त्यांच्यावर दोन खटले चालविण्यात आले. जॅक्सनच्या वधाला साहाय्य केल्याचा तसेच अन्य काही आरोप त्यांच्यावर ठेवण्यात आले होते. आपण फ्रान्सच्या भूमीवर असताना बेकायदेशीरपणे आपल्याला अटक केल्यामुळे तसेच हेगच्या आंतरराष्ट्रीय न्यायालयाचा निकाल तेव्हा आलेला नसल्यामुळे आपण ह्या खटल्यांच्या कामात भाग घेणार नाही, अशी सावरकरांची भूमिका होती. ह्या दोन्ही खटल्यांचा निकाल लागून सावरकरांना पन्नास वर्षांच्या जन्मठेपेची शिक्षा झाली; त्यांची सगळी मिळकतही जप्त करण्यात आली (२४ डिसेंबर १९१० आणि ३० जानेवारी १९११).

*** सावरकरांना अंदमानात ४ जुलै १९११ रोजी आणण्यात आले. छिलका कुटणे, काथ्या वळणे, कोलू फिरवणे अशी अतिशय कष्टाची कामे त्यांना तुरुंगात करावी लागली. तिथल्या हालअपेष्टांमुळे त्यांचे शरीर खंगत गेले, पण अशाही परिस्थितीत त्यांनी कमला हे दीर्घकाव्य रचावयास घेतले.अंदमानातल्या राजबंद्यांना संघटित करून त्यांनी त्यांच्या काही मागण्यांची तड लावली. ग्रंथाभ्यासाची संधी उपलब्ध होताच त्यांनी अफाट वाचन केले. त्यात भारतीय तत्त्वज्ञान, प्लेटो, ॲरिस्टॉटल, मिल, स्पेन्सर आदींचे ग्रंथ तसेच ज्ञानेश्वरी, कुराण, बायबल ह्यांच्या वाचनाचा समावेश होतो. बंदिवानांमध्येही त्यांनी अभ्यासाची आवड उत्पन्न करण्याचा प्रयत्न केला.

**** सावरकरांची सशर्त मुक्तता १० मे १९३७ रोजी करण्यात आली.त्यानंतर ते हिंदुमहासभेत गेले आणि त्या पक्षाचे नेतृत्वही त्यांच्याकडे आले. सावरकरांनी हिंदुमहासभेतर्फे निःशस्त्र प्रतिकाराचे दोन लढे दिले : एक, भागानगरचा आणि दुसरा, भागलपूरचा. भागानगरचा लढा निझामाच्या अत्याचारांविरुद्घ होता. परिणामतः निझामाच्या कायदेमंडळात जिथे हिंदूंना पूर्वी शून्य जागा होत्या, तेथे त्यांना पन्नास टक्के जागा निझामाला द्याव्या लागल्या. भागलपूरचा सत्याग्रह इंग्रजांविरुद्घ होता.

* दिल्लीत महात्मा गांधींची हत्या झाली (१९४८). तीत सावरकरांचा सहभाग असल्याच्या संशयावरून त्यांना अटक करण्यात आली; तथापि त्या खटल्यात सावरकरांची निर्दोष मुक्तता करण्यात आली. (काही माहिती मराठी विश्वाकोशातून )

महात्मा गांधी यांनी वर्ष १९३० मध्ये सावकरांची रत्नागिरी येथे जाऊन भेट घेतली होती तसेच महाराष्ट्राचे दिवंगत नेते यशवंतराव चव्हाण यांनीही सावरकरांची रत्नागिरी येथे जाऊन भेट घेतली होती.त्यांवेळी त्यांनी त्यांची माफीवीर म्हणून नक्कीच गाठ घेतली नव्हती.

खाली सावरकरांचे १९६६ साली तत्कालीन सरकारने काढलेले सावरकरांचे पोस्ट तिकीट. खाली सावरकर यांचा दयेचा अर्ज, तसेच कै. यशवंतराव चव्हाण यांनी त्यांचे आत्मचरित्रामधे सावरकर भेटीचे केलेले वर्णन.

हिंदू ह्र्दय सम्राट, स्वातंत्र्य वीर सावरकर यांना विनम्र अभिवादन
सावरकरांचा अंदमानला काळ्यापाण्याच्या शिक्षेचा कैदेत असतानाचा बिल्ला. त्यांचा बंदीक्रमांक 32778 वर दिसतो.
त्याखाली असलेली 121, 121A, 109, 302 ही सावरकरांवर लावली गेलेली कलमं.
पुढे त्यांच्या काळ्यापाण्याच्या शिक्षेचा कालावधी आणि कारावास सुरु होण्याचा व सुटकेचा दिनांक नमूद केलेला दिसतो.
त्या मधोमध आहे D. या D चा अर्थ Dangerous. धोकादायक. जे ब्रिटिशांना कळले होते, ते आजकालच्या तथाकथित जोकरछाप नेत्यांना कळणार नाही.
संदर्भ – British-Files-on-Savarkar-1911-21👇

*****************

तिमिराच्या क्षितिजावर
उगवे तेजोमयि गोलक
स्वतंत्रतेचा किरणस्रोत
देई वीर विनायक ll धृ.ll

मातृभूमिस्वातंत्र्यास्तव
आत्माsहुती देउनी
स्वतंत्रतेची यज्ञकुंडे
पेटविली जनमनीं
अधमफिरंगीऊरांत
घुसला तोचि तीक्ष्ण सायक
स्वतंत्रतेचा किरणस्रोत
देई वीर विनायक ll १ ll

हाती लेखणीखड्ग
घेऊनी लढला सेनानी
मृतवीरांना संजिवनी
देई तो शुक्रमुनी
हिंदुत्वाचे अमृत पाजी
तोचि हिंदुपालक
स्वतंत्रतेचा किरणस्रोत
देई वीर विनायक ll २ ll

त्यजुनि शिवाशिव
अस्पृश्यांना भेटवी शिवाला
जनरूढीमंथनीं हलाहल
टीकेचे प्याला
समानता आचरणी
आणी तो जनउद्धारक
स्वतंत्रतेचा किरणस्रोत
देई वीर विनायक ll ३ ll

देशभक्तिकोलूने
काढी तेल इंग्रजांचे
अंदमानचे मंदिर झाले
स्वदेशभक्तगणांचे
इथेच झाला शारदेकृपे
तो ‘कमला’नायक
स्वतंत्रतेचा किरणस्रोत
देई वीर विनायक ll ४ ll

श्री. मिलिंद दत्तात्रय करमरकर
२८-०५-२०१९ रोजी सुचलेली काव्यरचना
स्वातंत्र्यवीर विनायक दामोदर सावरकर यांच्या जयन्तीनिमित्त ही विनम्र आदराञ्जली
💐💐🙏🙏🚩🚩


सावरकर माने तेज
सावरकर माने त्याग
सावरकर माने तप
सावरकर माने तत्व
सावरकर माने तर्क
सावरकर माने तारुण्य
सावरकर माने तीर
सावरकर माने तलवार
सावरकर माने तिलमिलाहट

सागरा प्राण तळमळला…

तलमलाती हुई आत्मा… !
सावरकर माने तितिक्षा
सावरकर माने तीखापन

कैसा बहुरंगी व्यक्तित्व !
कविता और क्रांति ! …

कविता और भ्रांति तो साथ साथ चल सकते है ।
लेकिन कविता और क्रांती का साथ साथ चलना बहुत मुश्किल है…

सावरकरजी का कवी उंची से उंची उडान भरता था ।
सावरकरजी की कविता मे उंचाई भी थी और गहराई भी थी ! …

अटलबिहारी वाजपेयी

शुभप्रभात
✨✨✨☀️✨✨✨
🌺🌺🌺🚩🌺🌺🌺


सावरकर माने तेज,
सावरकर माने त्याग,
सावरकर माने तप,
सावरकर माने तत्व,
सावरकर माने तर्क,
सावरकर माने तारुण्य,
सावरकर माने तीर,
सावरकर माने तलवार।

-अटल बिहारी वाजपेयी जी की कविता ने उस महामानव से साक्षात्कार करा दिया जिसने हिन्दुओं का आत्मसम्मान जगा दिया और देश की स्वतन्त्रता के लिए बलिदानियों की सेना खड़ी कर दी…

आज हम स्मरण कर रहे हैं स्वातन्त्र्यवीर विनायक दामोदर सावरकर को। भारतीय स्वतंत्रता संग्राम के इतिहास में वो नाम, जिसे अंग्रेजी शासन ने सबसे कड़ा दण्ड दिया। काले पानी का दण्ड, वो भी एक नहीं दो बार, अर्थात् 50 वर्षों के लिए। पूरे इतिहास में इतना लम्बा दण्ड किसी भी स्वतन्त्रता सेनानी या क्रांतिकारी को नहीं दी गई। आज इनकी जयंती है। इन्हें वीर सावरकर के नाम से जाना जाता है। वीर सावरकर एक महान विचारक, साहित्यकार, इतिहासकार और समाजसुधारक थे। सावरकर ने अखंड भारत का सपना देखा। वे छुआ-छूत और जाति भेद के घोर विरोधी थे। उनकी पुस्तक ′भारत का प्रथम स्वतंत्रता समर 1857′ ने अंग्रेजों की जड़े हिला दी थी। अंग्रेजों के अंदर फिर से 1857 जैसी स्वन्त्रता संग्राम का डर समा गया। वे पहले भारतीय थे जिन्होंने 1905 में स्वदेशी का नारा दे कर विदेशी कपड़ो की होली जलाई थी। सावकर ऐसे भारतीय थे जिन्होंने ब्रिटिश साम्राज्य की राजधानी लंदन जा कर क्रांतिकारी आंदोलन को संगठित किया।

लंदन में सावरकर भारतीय छात्रों में राष्ट्रधर्म की अलख जगाने लगे। वहां वे क्रांतिकारियों की टोली बनाने लगे। सावरकर युवाओं के प्रेरणास्रोत बन गए। लंदन में ही उन्होंने 1857 के संग्राम की स्वर्ण जयंती मनाई। लंदन में ऐसा पहली बार था जब भारतीय छात्र जो लंदन यूनिवर्सिटी में पढ़ते थे सड़कों पर वंदे मातरम का बिल्ला लगा कर निकले।

भारतीय छात्रों में नई जागृति उत्पन्न हुई। वे भारतीय होने में गर्व महसूस करने लगे। जर्मनी में 1907 के राष्ट्रीय सोशलिस्ट कांग्रेस के अधिवेसन में मैडम कामा ने भारत का पहला झंडा फहराया। वीर सावरकर ने ही भारत का वो पहला झंडा बनाया था। लंदन में उनकी पुस्तक प्रथम स्वाधीनता समर 1857 छपने के लिए तैयार थी लेकिन ब्रिटिश शासन ने उनकी पुस्तक छपने से पहले ही प्रतिबंध कर दी। इस पुस्तक का पहला प्रकाशन गुप्त रूप से 1909 में हालैंड में हुआ। दूसरा लाला हरदयाल ने अमेरिका में, तीसरा संस्करण भगत सिंह और चौथा सुभाषचंद्र बोस ने छपवाया। इन पुस्तकों पर किसी लेखक का नाम नहीं होता था। इस पुस्तक को छपने नहीं देने का एकमात्र कारण था, अंग्रेजों के अंदर ये डर हो गया था कि इस किताब में 1857 के क्रांति को ऐसे दर्शाया गया था जिसे पढ़ कर फिर से वैसी क्रांति आरम्भ हो सकती थी। यह पुस्तक क्रांतिकारियों के लिए गीता के समान थी।

वीर सावरकर ने इंग्लैंड के राजा के प्रति निष्ठा की शपथ लेने से साफ मना कर दिया जिसके कारण उन्हें वकालत करने से रोक दिया गया।

13 मार्च, 1910 को ब्रिटिश सरकार ने सावरकर को ब्रिटिश सरकार विरोधी गतिविधियों के आरोप में बन्दी बना लिया। समुन्द्र के रास्ते उन्हें भारत लाया जा रहा था। वीर सावरकर का साहस था कि वो समुंद्र में कूद कर भाग निकले। बाद में फ्रांस के समुन्द्र तट पर उन्हें फिर पकड़ लिया गया। उनका अभियोग अंतरराष्ट्रीय अदालत हेग में लड़ा गया। ये पहला अवसर था जब किसी क्रांतिकारी का अभियोग अंतरराष्ट्रीय अदालत में लड़ा गया था। विनायक दामोदर सावरकर को दो जन्मों की कठोर कारावास की सजा मिली। कोर्ट में ब्रिटिश अधिकारी ने पूछा कि दो जन्मों का कारावास है यानी 50 वर्षों का सह पाओगे? वीर सावरकर ने जवाब में सवाल किया- तुम्हारी सत्त्ता तब तक रहेगी?

वीर सावरकर 1911 से 1921 तक अंडमान जेल में रहे।

यहां स्वतंत्रता सेनानियों को कड़ा परिश्रम करना पड़ता था। कैदियों को यहां नारियल छीलकर उसमें से तेल निकालना पड़ता था। साथ ही इन्हें यहां कोल्हू में बैल की तरह जुत कर सरसों व नारियल आदि का तेल निकालना होता था। इसके अलावा उन्हें जेल के साथ लगे व बाहर के जंगलों को साफ कर दलदली भूमि व पहाड़ी क्षेत्र को समतल भी करना होता था। रुकने पर उनको कड़ी सजा व बेंत व कोड़ों से पिटाई भी की जाती थीं। इतने पर भी उन्हें भरपेट खाना भी नहीं दिया जाता था।

1921 में वे स्वदेश लौटे और फिर 3 साल जेल भोगी। जेल में ‘हिन्दुत्व’ पर शोध ग्रंथ लिखा।

दुनिया के वे ऐसे पहले कवि थे जिन्होंने अंडमान के एकांत कारावास में जेल की दीवारों पर कील और कोयले से कविताएं लिखीं और फिर उन्हें याद किया। इस प्रकार याद की हुई 10 हजार पंक्तियों को उन्होंने जेल से छूटने के बाद पुन: लिखा।

सावरकर ने 10000 से अधिक पन्ने मराठी भाषा में तथा 1500 से अधिक पन्ने अंग्रेजी में लिखा है। बहुत कम मराठी लेखकों ने इतना मौलिक लिखा है। उनकी “सागरा प्राण तळमळला”, “हे हिंदु नृसिंहा प्रभो शिवाजी राजा”, “जयोस्तुते”, “तानाजीचा पोवाडा” आदि कविताएँ अत्यन्त लोकप्रिय हैं। स्वातंत्र्यवीर सावरकर की 40 पुस्तकें मण्डी में उपलब्ध हैं, जो निम्नलिखित हैं-

अखंड सावधान असावे ; १८५७ चे स्वातंत्र्यसमर ; अंदमानच्या अंधेरीतून ; अंधश्रद्धा भाग १ ; अंधश्रद्धा भाग २ ; संगीत उत्तरक्रिया ; संगीत उ:शाप ; ऐतिहासिक निवेदने ; काळे पाणी ; क्रांतिघोष ; गरमा गरम चिवडा ; गांधी आणि गोंधळ ; जात्युच्छेदक निबंध ; जोसेफ मॅझिनी ; तेजस्वी तारे ; प्राचीन अर्वाचीन महिला ; भारतीय इतिहासातील सहा सोनेरी पाने ; भाषा शुद्धी ; महाकाव्य कमला ; महाकाव्य गोमांतक ; माझी जन्मठेप ; माझ्या आठवणी – नाशिक ; माझ्या आठवणी – पूर्वपीठिका ; माझ्या आठवणी – भगूर ; मोपल्यांचे बंड ; रणशिंग ; लंडनची बातमीपत्रे ; विविध भाषणे ; विविध लेख ; विज्ञाननिष्ठ निबंध ; शत्रूच्या शिबिरात ; संन्यस्त खड्ग आणि बोधिवृक्ष ; सावरकरांची पत्रे ; सावरकरांच्या कविता ; स्फुट लेख ; हिंदुत्व ; हिंदुत्वाचे पंचप्राण ; हिंदुपदपादशाही ; हिंदुराष्ट्र दर्शन ; क्ष – किरणें।

फरवरी, 1931 में इनके प्रयासों से मुम्बई में पतित पावन मन्दिर की स्थापना हुई, जो सभी हिन्दुओं के लिए समान रूप से खुला था। वे पहले भारतीय राजनीतिक बन्दी थे जिसने एक अछूत को मन्दिर का पुजारी बनाया था।

25 फ़रवरी 1931 को सावरकर ने बम्बई प्रेसीडेंसी में हुए अस्पृश्यता उन्मूलन सम्मेलन की अध्यक्षता की।

1937 में वे अखिल भारतीय हिन्दू महासभा के कर्णावती (अहमदाबाद) में हुए 19वें सत्र के अध्यक्ष चुने गये, जिसके बाद वे पुनः सात वर्षों के लिये अध्यक्ष चुने गये। 13 दिसम्बर 1937 को नागपुर की एक जन-सभा में उन्होंने अलग पाकिस्तान के लिये चल रहे प्रयासों को असफल करने की प्रेरणा दी थी। 22 जून 1941 को उनकी भेंट नेताजी सुभाष चंद्र बोस से हुई। 9 अक्टूबर 1942 को भारत की स्वतन्त्रता के निवेदन सहित उन्होंने चर्चिल को तार भेज कर सूचित किया। सावरकर जीवन भर अखण्ड भारत के पक्ष में रहे।

सावरकर, सार्जेंट मेजर मोहनदास गांधी के कटु आलोचक थे। उन्होने अंग्रेजों द्वारा द्वितीय विश्वयुद्ध के समय जर्मनी के विरुद्ध हिंसा को गांधीजी द्वारा समर्थन किए जाने को ‘पाखण्ड’ घोषित दिया।

सावरकर ने भारत की आज की सभी राष्ट्रीय सुरक्षा सम्बन्धी समस्याओं को बहुत पहले ही भाँप लिया था। 1962 में चीन द्वारा भारत पर आक्रमण करने के लगभग दस वर्ष पहले ही कह दिया था कि चीन भारत पर आक्रमण करने वाला है।

भारत के स्वतंत्र हो जाने के बाद गोवा की मुक्ति की आवाज सबसे पहले सावरकर ने ही उठायी थी।

ऐसे महामानव के विषय में जितना लिखा जाए उतना कम है।

वे केवल एक क्रांतिकारी नहीं थे अपितु एक भाषाविद, बुद्धिवादी, कवि, दृढ राजनेता, समर्पित समाज सुधारक, दार्शनिक, द्रष्टा, महान् कवि और महान् इतिहासकार और ओजस्वी वक्ता भी थे। उनके इन्हीं गुणों ने महानतम लोगों की श्रेणी में उच्च पद पर लाकर खड़ा कर दिया।

माँ भारती के इस सच्चे सपूत को उनकी जयन्ती पर कोटि-कोटि वन्दन है 🙏🏼

🌹⚜🌹🔆🌅🔆🌹⚜🌹

       🌻 आनंदी पहाट 🌻

             भारतमातेच्या
      महन्मंगलेच्या प्रार्थनेची
  स्वातंत्र्यवीर सावरकर जयंती

🌹⚜🌸🔆🇮🇳🔆🌸⚜🌹

    भारत देशाप्रती जाज्वल्य निष्ठा आणि देशप्रेमाचे दुसरे नाव म्हणजे स्वातंत्र्यवीर सावरकर. त्यागाचे दुसरे नाव म्हणजे सावरकर. भारताच्या भविष्यकाळाची चिंता करुन योग्य मार्गदर्शन करणारे द्रष्टे नेतृत्व म्हणजे सावरकर.
    आज नाशिकची.. भगूरची ओळख जगाला आहे ती श्री. विनायक दामोदर सावरकर या नावामुळे. चाफेकर बंधूंच्या फाशीने दुःखी झालेल्या सावरकरांनी सूर्य न मावळणाऱ्या ब्रिटिश सत्तेला आव्हान देण्याची प्रतिज्ञाच केली अन् अव्दितीय त्यागाने ती पूर्णही केली.
    स्वा. सावरकर सामान्य कुटुंबातले. बालपणीच आईने जगाचा निरोप घेतला. येसूवहिनीने सांभाळ केला. त्यांनी भारतमाता हीच खरी आई मानली अन् परदास्याच्या शृंखलातून मातेच्या सुटकेसाठी अंदमानात कोरडे खात रक्त सांडले. जगविख्यात ठरलेली मार्सेलीसच्या समुद्रात उडी घेणारे पराक्रमी सावरकरच.
    दोन जन्मठेपेची शिक्षा ठोठावताच.. ५० वर्षे जन्मठेप ? पण तोपर्यंत तुमचे सरकार तरी असेल का ? असा १९११ साली निडरपणे प्रश्न विचारणारे सावरकरच. जातीभेद निर्मुलन चळवळ करणारे.. महान कवी.. साहित्यिक.. उत्कृष्ट वक्ते.
    स्वातंत्रवीर हे द्रष्टे राजकीय भविष्यवेत्ते होते. त्यांची विधाने काळाने सत्य ठरवली, म्हणूनच पंतप्रधान अटलजी असो वा हिंदुहृदयसम्राट बाळासाहेब ठाकरे अशा अनेक दिग्गज नेत्यांनी त्यांना आदर्श मानले.
    स्वातंत्र्यवीर सावरकर या नावाने बलाढ्य ब्रिटिश सत्तेला धडकी भरायची. तिन्ही सावरकर बंधू आणि त्यांच्या घराण्याने भारतमाते साठी सर्वस्व त्याग केला.. अनन्वित अत्याचार सहन केले आणि तरीही अपूर्व त्यागानंतरही श्रेयापासून दूर राहणेच पसंत केले.
    विनायक सावरकर हे अत्युच्च प्रतिभेचे धनी. जसे अंतरंग तसे शब्द प्रकटतात. बालवयापासूनच स्वदेशप्रेम असे की वयाच्या अकराव्या वर्षीच शब्दांशब्दातून देशप्रेमाने भरलेला स्वदेशीचा मंत्र लिहला. त्यांच्या प्रत्येक शब्दांत.. प्रत्यक्ष कृतीत केवळ आणि केवळ देशप्रेम ओतप्रोत भरलेले आहे. 
    स्वातंत्र्यासाठी देशासमोर त्यांनी छत्रपती शिवाजी महाराजांचा आदर्श ठेवला. शिवप्रभूंची आरती असो.. तानाजी मालुसरे यांच्यावरील पोवाडा असो वा १८५७ चे स्वातंत्र्य समर हे सारे लोकांमध्ये देशाप्रतीच्या प्रेम वाढविणारे.. जनजागृती करणारे काव्य. अंदमानच्या कोठडीत कोळशाने महाकाव्य लिहणारा वि. दा. सावरकरांसारखा महाकवी पुनश्च होणे नाही.
    सावरकर या एकाच व्यक्तींची ओळख मोठी. प्रखर देशभक्त स्वातंत्र्यसैनिक.. राजकारणी.. समाजसुधारक.. हिंदू तत्वज्ञ.. भाषाशुद्धी व लिपीशुद्धी चळवळ करणारे अशी वेगवेगळी ओळख आहे.
    भारताच्या परम वैभवासाठी सेल्युलर जेलमधील सहन केलेले अनन्वित अत्याचाराची सदैव आठवण आज लोकशाहीत मुक्त स्वातंत्र्य उपभोगणाऱ्या प्रत्येक भारतीयाला प्रत्येक क्षणी हवीच. तत्कालीन शत्रू राष्ट्र ब्रिटिशांनीही त्यांचा देशासाठीच्या त्यागाचा सन्मान करुन, इंग्लंडमधे त्यांचा पुतळा उभारला. असे हे अजातशत्रू सावरकर. आज जयंती दिनी विनम्र अभिवादन.
    "तुजसाठी मरण ते जनन, तुजविण जनन ते मरण.." हा देशप्रती जनतेला मंत्र. भारतमातेचे महन्मंगलाचे हे गीत..

🌹🇮🇳🌸🔆🇮🇳🔆🌸🇮🇳🌹

जयोस्तुते श्रीमहन्मंगले ! शिवास्पदे शुभदे
स्वतंत्रते भगवती ! त्वामहं यशोयुतां वंदे

राष्ट्राचे चैतन्य मूर्त तू नीती-संपदांची
स्वतंत्रते भगवती ! श्रीमती राज्ञी तू त्यांची
परवशतेच्या नभात तूची आकाशी होसी
स्वतंत्रते भगवती ! चांदणी चमचम लखलखसी
वंदे त्वामहं यशोयुतां वंदे

गालावरच्या कुसुमी किंवा कुसुमांच्या गाली
स्वतंत्रते भगवती ! तूच जी विलसतसे लाली
तू सूर्याचे तेज, उदधीचे गांभीर्यहि तूची
स्वतंत्रते भगवती ! अन्यथा ग्रहण नष्ट तेची
वंदे त्वामहं यशोयुतां वंदे

मोक्ष-मुक्ति ही तुझीच रूपे तुलाच वेदांती
स्वतंत्रते भगवती ! योगिजन परब्रम्ह वदती
जे जे उत्तम उदात्त उन्नत महन्मधुर ते ते
स्वतंत्रते भगवती ! सर्व तव सहचारी होते
वंदे त्वामहं यशोयुतां वंदे

हे अधम-रक्तरंजिते, सुजन पूजिते, श्रीस्वतंत्रते
तुजसाठि मरण ते जनन, तुजवीण जनन ते मरण
तुज सकल चराचर शरण, चराचर शरण, श्रीस्वतंत्रते
वंदे त्वामहं यशोयुतां वंदे

🌹⚜️🌸🇮🇳🙏🇮🇳🌸⚜️🌹

गीत : स्वातंत्र्यवीर सावरकर ✍
संगीत : मधुकर गोळवलकर 🎹
स्वर : लता मंगेशकर 🎤

🎼🎶🎼🎶🎼 🎧

🌹🙏सुमंगल प्रभात🙏🌹     २८.०५.२०२१

शतजन्म शोधिताना । शत आर्ति व्यर्थ झाल्या ।
स्वातंत्र्यवीर सावरकरांनी स्थानबद्धतेत असताना अनेक नाटके लिहिली, त्यातील सन्यस्त खड्ग हे नाटक
९० वर्षापुर्वी १८सप्टेंबर१९३१ रोजी बळवंत संगीत मंडळींनी रंगभूमीवर आणले.त्यातील काही गीते त्यांनी लिहिली होती त्यातील शतजन्म शोधिताना
शोधिताना हे एक नाट्यगीत . भैरवी रागात असून ते वझेबुवांनी संगीतबद्ध केले होते. मास्टर दीनानाथ पंडित वसंतराव देशपान्डे तसेच प्रभाकर कारेकर यांनी ते गायले . याखेरीज या नाटकातील आणखी सहा गीतेही त्यांनीच लिहिली होती .
शत जन्म शोधिताना । शत आर्ति व्यर्थ झाल्या ।
शत सूर्य मालिकांच्या । दीपावली विझाल्या ॥
तेंव्हा पडे प्रियासी । क्षण एक आज गाठी ।
सुख साधना युगांची । सिद्धीस अंति गाठी ॥
हा हाय जो न जाई । मिठी घालु मी उठोनी ।
क्षण तो क्षणांत गेला । सखि हातचा सुटोनी ॥
. . . . . नवी भर दि.१८-०९-२०२१

🌻⚜🌹⚜🇮🇳⚜🌹⚜🌻

रणी राष्ट्र स्वातंत्र्य युद्धासी ठेले
मरे बाप बेटे लढयासी आले
किती भिन्न रुपॆ किती भंग होतो
तरी राम अंती जयालाच देतो

  • सावरकर

पडत्या देशाला सावरणारे हिंदूराष्ट्रपिता स्वातंत्र्यवीर सावरकरांना कोटी कोटी प्रणाम

🌻⚜🌹⚜🇮🇳⚜🌹⚜🌻 🌻⚜🌹⚜🇮🇳⚜🌹⚜🌻

द्वारकानाथ संझगिरी यांचा लेख

काही वर्षांपूर्वी अंदमानच्या पोर्टब्लेअर विमानतळाला स्वातंत्र्यवीर सावरकरांचं नाव दिलं गेलं. त्याला मार्क्सवाद्यांनी विरोध केला. सावरकर अंदमानच्या तुरूंगातून माफी मागून सुटले वगैरे आरोप त्यांनी केले होते. मला मार्क्सवाद्यांनी कीव आली. ”अंदमाना, हे मार्क्सवाद्यांचे बोबडे बोल मनावर घेऊ नकोस. तुझं सोनं झालंय” हे सांगण्यासाठी मी लिहिलेले स.न.वि.वि. या पुस्तकातील हे पत्र.

प्रिय अंदमान,
स. न. वि. वि.

तुझ्या पोर्टब्लेअरच्या विमानतळाला आपल्या स्वातंत्र्यवीर सावरकरांचं नाव दिलं आणि माझी तबियत खूश झाली. तूही सुखावला असशील ना? त्यांच्यासारख्या क्रांतिकारकांमुळे तू जगाला ज्ञात झालास. ते तुझ्या इथे आलेल्या क्रांतिकारकांचे मुकुटमणी होते.
सांग ना, नाही तर आधी तुझं अस्तित्व काय होतं? एक भूगोल असलेला भूभाग! पण इतिहास नाही. चिनी प्रवासी इत्सिंग आणि मार्को पोलोच्या प्रवासवर्णनात तुझा उल्लेख आढळतो. पण बस तेवढ्यापुरताच! आधुनिक संस्कृतीचा स्पर्शच तुला झाला नव्हता.

साहसी गोरे आले आणि तुझ्या इथे वसाहत टाकली. कॅप्टन ब्लेअर तुझ्याकडे आरमार घेऊन आला. तुझ्या इथली रानटी माणसं, श्वापदं आणि घनदाट जंगलं पाहून गोऱ्यांनाही रानटी कल्पना सुचल्या. त्यांनी तिथे अट्टल गुन्हेगारांसाठी जेल बनवले. त्या रानटी वातावरणाला शोभा आणतील असे जेलर ठेवले. मी असं ऐकलंय की तुझ्या इथे असे काही खेकडे आहेत, जे माडाच्या झाडावर चढतात आणि त्यांची नांगी स्ट्रॉसारखी वापरून नारळातलं पाणी पितात? खरंच त्या गोऱ्यांच्या जेलमध्ये जेलर्ससुद्धा खेकडेच होते. तो सावरकरांना छळणारा बारी काय होता? ते कैद्यांचं रक्त प्यायचे. माणसांचं रूप घेतलेले ते खेकडे होते. गोऱ्यांनी तुझं नाव ‘काळं पाणी’ करून टाकलं. ज्याला हालहाल करून मारायचं असेल त्याला ते काळ्या पाण्याला पाठवत. आपल्या १८५७ च्या स्वातंत्र्य युद्धातले स्वातंत्र्यसैनिकही तुझ्याच जेलमध्ये पाठवले गेले होते. पण ४ जुलै १९११ रोजी ‘महाराजा’ बोट तुझ्या बेटाला लागली आणि इतिहासच तुझ्या धक्क्याला लागला. हातापायात लोखंडी बेड्या ठोकलेला एक तरतरीत बॅरिस्टर त्या बोटीतून उतरला.

साखळदंडांत गुरफटलेल्या दरोडेखोरांची तुला सवय होती, पण हा साधासुधा दरोडेखोर नव्हता. त्याने पैशासाठी कुणाला मारलं नव्हतं. तो ब्रिटिश साम्राज्यावर दरोडा टाकायला निघाला होता. त्यासाठी त्याने स्वतःच्या घराची राखरांगोळी केली होती. तो जवळपास दहा वर्षे तिथे राहिला. हालअपेष्टा भोगल्या. नरक नरक म्हणतात तो कसा असावा याचा त्याने जिवंतपणी अनुभव घेतला. कुणी मानो ना मानो, ती दहा वर्षे मला आमच्या इतिहासाची सोनेरी पानं वाटतात. बॅ. विनायक दामोदर सावरकर तुझ्या कुशीत स्वातंत्र्यवीर झाले.

१९४२ साली असाच एक स्वातंत्र्याचं वारं प्यायलेला आयसीएस तुझ्यापाशी आला. त्याने तुला ब्रिटिशांच्या जोखडातून मुक्त केलं. तिथल्या बंदिवानांना सोडलं. तू त्या दिवशी नक्कीच नि:श्वास सोडला असशील. नेताजी सुभाषचंद्र बोसांचा पदस्पर्श हा तुझ्या भूमीला झालेला इतिहासाचा दुसरा पदस्पर्श होता. त्यानंतर तुझा भूगोल विसरला गेला. तुझं नाव घेतलं की चटकन आठवतो तो इतिहास!!

पण ज्यांनी तुला इतिहास दिला त्या वीर सावरकरांचं नाव तुझ्या पोर्टब्लेअरच्या विमानतळाला दिल्यावर काही मार्क्सवादी मंडळींच्या पोटात दुखलं. तुझ्या बंदराला पोर्टब्लेअर म्हटलेलं आम्हाला खटकत नाही, विमानतळाला आपल्याच एका सुपुत्राचं नाव मात्र खटकतं. का? तर म्हणे सावरकर ब्रिटिशांची माफी मागून तुझ्या तुरुंगातून बाहेर पडले. होय, सावरकरांनी ब्रिटिशांना राजकारणात न पडण्याची हमी दिली. ज्याला पन्नास वर्षांची काळ्या पाण्याची शिक्षा झालेली होती त्याला ब्रिटिश हार-तुरे, श्रीफळ देऊन ‘जा मुक्त संचार कर’ असं सांगणार नव्हतेच. थोडंसं पडतं घेऊनच त्यांना तुरुंगातून बाहेर पडणं शक्य होतं. पण शेवटी तुरुंगात राहण्यापेक्षा बाहेर पडूनच ते देशसेवा जास्त चांगल्या रीतीने करू शकणार होते आणि लादलेल्या अटींतून ब्रिटिशांचा डोळा चुकवून कसं राष्ट्रकार्य करायचं हे सावरकरांपेक्षा जास्त चांगलं कुणाला ठाऊक होतं? रत्नागिरीच्या नजरकैदेत असताना त्यांनी प्रचंड सामाजिक कार्य तर केलंच, पण त्यांना राजकारणात पडायची परवानगी नसतानाही देशभरातल्या क्रांतिकारकांशी त्यांचे छुपे संबंध होते. ब्रिटिश पोलीस त्यांच्यावर धाडी घालत. पण सावरकरांनी स्वतःला त्यातून फार चतुराईने वाचवलं होतं.

तरीही स्वातंत्र्यवीरांनी तुझ्या तुरुंगातल्या हालअपेष्टांना कंटाळून जीवाच्या भीतीने ब्रिटिशांची माफी मागितली असं जर कुणाला म्हणायचं असेल तर त्याने आपलं डोकं चांगल्या मानसोपचारतज्ज्ञाला दाखवावं. होईल तो खर्च मी करायला तयार आहे. त्यांनी जेव्हा पिस्तुल आणि बॉम्बशी खेळायचं ठरवलं तेव्हाच त्यांना त्यांचा शेवट ठाऊक होता. स्वातंत्र्य किंवा मृत्यू!
ज्या काळात मोठमोठे गुन्हेगार काळ्या पाण्याच्या नावाने चळाचळा कापायचे तेव्हा पन्नास वर्षांची शिक्षा ऐकल्यावर स्वातंत्र्यवीर म्हणाले, “ब्रिटिश साम्राज्य तरी पन्नास वर्षे टिकेल का?”
पळणारा माणूस हा उद्धटपणा दाखवू शकत नाही.
त्यांची बायको जेव्हा त्यांचा निरोप घ्यायला आली तेव्हा स्वातंत्र्यवीर म्हणाले, “मुला-मुलींची वीण वाढवणे आणि चार काटक्या एकत्र करून घरटी बांधणे यालाच जर संसार म्हणायचा असेल तर असले संसार कावळे- चिमण्याही करतात. पण संसाराचा याहून भव्य अर्थ घ्यायचा असेल तर मनुष्यासारखा संसार थाटण्यात आपण कृतकृत्य झालो आहोत. आपली चार चूल बोळकी आपण फोडून टाकली, तर त्यायोगे पुढे-मागे हजारो जणांच्या घरी क्वचित सोन्याचा धूर निघेल.”
पाहिलेत विचार? ज्या पिढीला पाहिलेलंही नाही त्यांचा विचार करणारी ही माणसं होती. आजच्या राजकारण्यांच्या घरातून जो सोन्याचा धूर निघतो ना ती चिमणी स्वातंत्र्यवीर सावरकरांसारख्या अनेक ज्ञात- अज्ञात मंडळींच्या त्यागावर उभी आहे. त्यांनी कोलू फिरवला, काथ्या कुटला, चाबकाचे फटके खाल्ले, सापांचे तुकडेमिश्रित भाजी पचवली. पाण्यात कालवून भात खाल्ला म्हणून स्वातंत्र्याचा पुलाव आपल्या ताटात पडला. म्हणून लोकशाहीच्या सर्वोच्च सदनात खासदारांना निर्भयपणे बोलता येतं. पण या लोकशाहीचा एकच दुर्गुण आहे. ती कुणालाही जीभ उचलून टाळ्याला लावायची परवानगी देते. त्यामुळे बोबडे बोलही ऐकून घ्यावे लागतात.

एक गोष्ट खरी की, सावरकरांनी शारीरिक यातना प्रचंड सोसल्या. ते काही आडदांड शरीराचे नव्हते आणि शरीर आडदांड असलं तरी कोलू आणि हंटरपुढे फार काळ तग धरू शकत नाही. बैलाची कामं माणसं नाही करू शकत. त्यामुळे आयुष्य संपवून टाकावं असं सावरकरांनाही काही वेळा वाटलं. इंदुभूषण रॉय किंवा आशुतोष लाहिरींसारख्या क्रांतिकारकांनी स्वतःला फास लावून घेतला होता. जो माणूस मृत्यूला आपल्याबरोबर सावलीसारखा घेऊन फिरला आणि शेवटी मृत्यूला कॉलर पकडून धरलं, तो घाबरून माफी मागेल? (टेल धिस जोक टू समबडी एल्स!) त्यांनी तुरुंगाबाहेर पडण्यासाठी मान्य केलेल्या शर्तीना माफी म्हणणं हा त्यांच्या त्यागाचा अपमान आहे.

मार्क्सवादी खासदारांनी म्हणे सावरकरांची नेताजींबरोबर तुलना केली म्हणूनही आगपाखड केली. अंदमाना, तूच सांग या दोन तेजस्वी सुपुत्रांत तू उजवं-डावं करू शकतोस? मला मान्य आहे नेताजी स्वयंभू होते. सावरकरांनी सांगितलं म्हणून त्यांनी देशाबाहेर पलायन केलं आणि आझाद हिंद सेना काढली असं मी म्हणणार नाही. पण त्यांचे काँग्रेसचे मोठमोठे नेते सोडून नेताजींना सावरकरांशी याबाबतीत विचारविनिमय करावासा वाटला यात दोघांचे सूर कुठे तरी जुळत होते असं वाटत नाही?

पण सर्वांत महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे मार्क्सवाद्यांनी सावरकरांना राष्ट्रप्रेम शिकवणं हे पार्थिव पटेलने किरमाणीला यष्टिरक्षण शिकवण्यासारखं आहे. मला कार्ल मार्क्सबद्दल प्रचंड आदर आहे. मार्क्सवादाच्या ऐतिहासिक योगदानाबद्दल आदर आहे. पण काही अपवाद वगळले तर भारतीय मार्क्सवाद्यांबद्दल आदर बाळगण्यासारखं काही नाही. या मंडळींनी बऱ्याचदा सावरकरांच्या हिंदू महासभेचा पाठिंबा घेतला होता. बरं, सावरकरांनाही साम्यवादाबद्दल राग वगैरे नव्हता. एकदा त्यांना जी. पु. गोखलेंनी साम्यवादाबद्दल विचारलं तेव्हा ते म्हणाले, मला हिंदुस्थानात साम्यवाद्यांचं राज्य आलं तरी चालेल पण नेभळटांचं नको. ते आल्याने धर्माचं प्राबल्य कमी होईल. मला त्यांचे सर्वच मार्ग आवडतील असं नाही. चर्च, परकीय मिशनरी, मुल्ला-मौलवी, मशिदी यांचं प्राबल्य कमी होईल. त्याचबरोबर आमच्या मंदिरांचाही नाश करतील हे साम्यवादी, पण चर्च-मशिदी पडल्यावर मंदिरं पडली तर बिघडलं कुठे? जुन्या रूढी, भोळसट कल्पना नष्ट झाल्या तर आधुनिक शास्त्रावर आधारलेला, बहुसंख्याकांना पोषक म्हणजे हिंदूंना पोषक असा धर्म राहील ना? मग हिंदुत्वाचे आम्ही आग्रही तरी काय मागतो आहोत? आम्हाला प्रगत आणि उन्नत असं हिंदुत्व हवंय.’

कळलं ना, हा माणूस काय होता तो! तो मार्क्सवाद्यांपेक्षाही आधुनिक आणि विज्ञाननिष्ठ होता.

असो. अंदमाना, तू तरी गैरसमज करून घेऊ नकोस. त्या पुण्यात्म्याने तुझ्याकडे वास्तव्य केल्यामुळे तू फक्त थेट राहिला नाहीस. तू फक्त टुरिस्ट स्पॉट राहिलेला नाहीस. तुझं तीर्थक्षेत्र झालंय. तुझं सोनं झालंय सोनं. तू कृतार्थ झालायस.

तू तरी त्यांचा कृतज्ञ राहा!

तुझा,
द्वारकानाथ संझगिरी

(स.न.वि.वि. या पुस्तकातून)

🌻⚜🌹⚜🇮🇳⚜🌹⚜🌻

💐💐🙏🙏🚩🚩

स्वातंत्र्यवीर सावरकर

-अविनाश धर्माधिकारी

कार्ल मार्क्सच्या मृत्यूच्याच वर्षी स्वातंत्र्यवीर सावरकर जन्माला आले – 1883 – हा इतिहासात आपोआपच जुळून आलेला, पण अर्थपूर्ण योगायोग आहे. दोघंही कट्टर इहवादी, नास्तिक, तर्ककठोर विज्ञाननिष्ठ. पण मार्क्सनं संपूर्ण मानवी इतिहास वर्गयुद्धाच्या चौकटीत बसवून ‘राष्ट्र’ ही संकल्पनाच ‘बूर्झ्वा’ – शोषकांच्या हातातलं हत्यार – ठरवली. तर सावरकरांनी ‘राष्ट्र’ – तेही ‘हिंदूराष्ट्र’ चिंतनाला आपलं सर्वस्व अर्पण केलं.
असं म्हटलं जातं की सावरकरांना कुणीतरी कधीतरी विचारलं होतं, तुम्ही मार्क्स वाचलाय का, तर सावरकरांनी आपल्या खास शैलीत प्रतिसाद दिला होता – मार्क्सला विचारा त्यानं सावरकर वाचला होता का. आता, मार्क्सच्या मृत्यूच्या वर्षी सावरकर जन्माला आल्यावर बिचारा मार्क्स कुठून, कधी वाचणार सावरकरांना? पण सावरकरांच्या विधानाचा असा अर्थ होऊ शकतो की मार्क्सचं मानव विषयक चिंतन म्हणे मूलगामी आणि सखोल असेलही, पण सावरकरांचं चिंतन आणि कार्यही तितकंच मूलगामी आणि सखोल आहे. फक्त सावरकरांच्या चिंतनाला ‘राष्ट्रीयत्वा’ची ‘फ्रेम ऑफ रेफरन्स्’ आहे.
आधुनिक भारत UN मधे शत्रूराष्ट्रांना जोडा दाखवू शकेल असं समर्थ राष्ट्र झालं पाहिजे आणि तसं होण्यासाठी ‘महाराष्ट्र हा भारताचा खड्गहस्त झाला पाहिजे’, असं स्वप्न पडतं ते स्वातंत्र्यवीर सावरकरांनाच. ते सत्यात आणण्यासाठी साहित्यिकांना ‘लेखण्या मोडा, आणि बंदुका हाती घ्या’ असं साहित्य संमेलनाच्या अध्यक्षपदावरून सांगतात त्या साहित्यिक स्वातंत्र्यवीर सावरकरांचं स्वतंत्र आणि समर्थ भारत हे स्वप्न होतं. 1965 च्या लढाईत भारतानं पाकवर मात केली तेव्हा सावरकरांनी ठरवलं की आता हा देह ठेवावा. त्यांनी योगी पुरुषाच्या नि:संगतेनं प्रायोपवेशनाचा प्रारंभ केला आणि 26 फेब्रुवारी 1966 ला देह ठेवला. 1898 मधे चाफेकर बंधू फासावर जाणार होते. त्या रात्रभर अस्वस्थ होऊन जागरण करणार्‍या ‘विनायक’नं भगूरमधल्या घरातल्या देवीसमोर 15 व्या वर्षी प्रतिज्ञा केली ‘मायभूमीच्या स्वातंत्र्यासाठी सशस्त्र क्रांतीचा केतू उभारून मारिता मारिता मरेतो झुंजेन!’ या प्रतिज्ञेनं सुरू झालेला यज्ञ पुढे 69 वर्षे, जीवनाच्या सर्व अंगात प्रतिभासंपन्न स्पर्श करत पेटता राहिला. बंडखोर विद्यार्थी, कुशल संघटक, इतिहासकार, क्रांतिकारक, काळ्या पाण्याला पुरून उरलेला मृत्युंजय, समाजसुधारक, लेखक, कवी, नाटककार, भाषा-प्रभु, विज्ञाननिष्ठ-विवेकनिष्ठ-बुद्धीवादी विचारवंत, जात्युच्छेदनाची भाषा करून कृतीचा मार्ग दाखवणारा मूर्तिभंजक समाज क्रांतिकारक अशा सर्व रूपांमधून सावरकर सतत समृद्धपणे समोर येत राहतात.
त्यांच्या सर्वांगीण प्रतिभेच्या मध्यभागी असतो भारत.
त्या भारताला सावरकरांनी हिंदुराष्ट्र म्हटलं त्यांच्या राष्ट्रीयत्वाच्या निशाणीला नाव दिलं ‘हिंदुत्व.’ स्वातंत्र्योत्तर भारताला कार्यक्रम दिला ‘सैन्याचं हिंदूकरण आणि हिंदूंचं सैनिकीकरण’
त्यामुळे सावरकरांकडे पाहण्याचे दोन टोकाचे दोन दृष्टिकोन तयार झाले. ‘हिंदुत्व’च्या विचारधारेवर निष्ठा ठेवणार्‍या अनेकांना बुद्धीनिष्ठ-विवेकनिष्ठ-विज्ञाननिष्ठ आणि जाती-उच्छेदांची भाषा करणारे सावरकर पचनी पडत नाहीत. तर सेक्युलर-समाजवादी वगैरे म्हणणारे ‘डावे’ सावरकरांच्या ‘हिंदुत्व’ संज्ञेकडे पाहून सगळेच सावरकर निषिध्द ठरवतात; नव्हे नव्हे, त्यांच्या विचारांचं विकृतीकरण करतात. ‘हे मातृभूमी तुजला मन वाहियेले’ म्हणत देशासाठी सर्वस्व अर्पण करणार्‍या सावरकरांना पार ब्रिटिशांचे धार्जिणे म्हणण्यापर्यंत अनेकांची मजल जाते.
‘Annihilations of caste’ हे आंबेडकरांप्रमाणेच सावरकरांचंही ध्येय आहे. म्हणून सावरकरांनी चवदार तळं आणि काळाराम मंदीर सत्याग्रहांमध्ये आंबेडकरांना पाठिंबा दिला. रत्नागिरीत दलितांच्या हस्ते पतितपावन मंदिराची उभारणी करून ‘वेदोक्ता’चा अधिकार सर्वांसाठी खुला करायची भूमिका घेतली. त्यांना आज ‘मनुवादी’ ठरवायचे प्रयत्न केले जातात.
गांधीजींच्या हत्येच्या आरोपातून सन्मानपूर्वक मुक्तता झाली तरी सावरकरांवरचे आरोप अखंडपणे चालूच राहतात. त्यामुळे अंदमानमधल्या विमानतळाला सावरकरांचं नाव देण्याला विरोध – संसदेमधे सावरकरांची प्रतिमा लावायला विरोध – तो अर्थात राष्ट्रपती डॉ. अब्दुल कलाम यांनी जुमानला नाही, हे आपलं भाग्यच. सुभाषबाबू आणि सावरकरांची भेट झाली होती म्हटलं तर ‘डाव्यां’ना वाटतं सुभाषबाबूंचा अपमान केला. म्हणून मंत्रीपदावर असताना मणिशंकर अय्यर अंदमानच्या सेल्युलर जेलमधल्या सावरकरांच्या काव्यपंक्ती काढून टाकून – खरं सावरकरांच्या देशभक्तीचा अपमान करतात. मतभेदांचा आदर करायचा असतो, मतभिन्नतेमुळं सावरकरांचं मोठेपण कमी होत नाही हे समजण्याची शालीनता ते दाखवत नाहीत.
अशी शालीनता स्वातंत्र्यपूर्व किंवा उत्तरकाळातले लोकनेते दाखवत होते. सावरकरांचे आणि गांधींजीचे टोकाचे मतभेद होते, पण दोघांच्याही चारित्र्य, कर्तृत्वत्यागाबद्दल (प्रसंगी सावरकरांनी गांधीजींवर तीव्र टीका केली असली किंवा गांधीजींनी एकदा ‘कोण सावरकर?’ म्हटलं असलं तरी) परस्परांना आदर होता. सावरकरांना अंदमानमधून मुक्त केलं पाहिजे असं गांधीजींनी वेळोवेळी म्हटलं. तर गांधीवादाशी कट्टर मतभेद असले तरी निझामाच्या अत्याचाराविरुद्ध आवाज उठवतांना, सावरकरांच्या अध्यक्षतेखालच्या ‘हिंदू महासभेनं’ ‘भागानगरचा सत्याग्रह’च केला. पुढे देशाची रक्तबंबाळ शोकांतिका झाली तरी फाळणीला दोघांचाही विरोध होता, त्यामुळं दोघांनी 15 ऑगस्टला ‘काळा दिवस’ मानलं. आता व्यवहार्य नाही, आणि बहुधा होऊ पण नये – पण दोघांनीही, आपापल्या अलग कारणांसाठी – पण फाळणीची ऐतिहासिक (चूक) दुरुस्त करून, पुन्हा अखंड भारत व्हावा असं स्वप्न पाहिलं.
स्वातंत्र्याचं उद्दिष्ट डोळ्यासमोर ठेवून काम करणार्‍या आपापल्या संघटना आता स्वातंत्र्यानंतर विसर्जित कराव्यात असं दोघंही म्हटले. अर्थात काँग्रेसनं गांधीजींचं ऐकलं नाही, सावरकरांनी ‘अभिनव भारत संघटना’ विसर्जित केली. ती विसर्जन करण्याच्या समारंभात तत्कालीन भारताच्या राजकीय चित्राचा आढावा घेत, आपल्याला सगळ्यात जवळचं कोण – तर सावरकर सांगतात, गांधीजी.
आपल्या ‘कृष्णाकाठ’ या असामान्य आत्मचरित्रात यशवंतराव चव्हाण आपण सावरकरांच्या आकर्षणानं कसे कर्‍हाडहून रत्नागिरींला गेलो ते सांगतात. तर ‘संयुक्त महाराष्ट्राचा मंगलकलश’ आणल्यावर सावरकर महाराष्ट्राला यशवंतराव चव्हाण या ‘मर्दमराठ्या’ च्या पाठिशी उभं राहयला सांगतात.
सावरकरांच्या कल्पनेतला स्वतंत्र भारत ‘एक व्यक्ती एक मत’ या सुत्रावर आधारित प्रजासत्ताक लोकशाही आहे. त्यामधे कोणाही विशिष्ट धर्माला ‘राजमान्यता (State Religion) नाही. मुस्लिम द्वेष नाही पण हा देश 15 ऑगस्टला अस्तित्वात आलेला नाही किंवा तो ब्रिटिशांनी एकराष्ट्रीयत्वाच्या सूत्रात गुंफलेला नाही. तर या देशाची एकात्मता पाच हजार वर्षे अखंड चालत आली आहे, त्याला सावरकरांनी ‘हिंदुत्व’ ही संज्ञा वापरली. स्वतंत्र भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयानं ती संवैधानिक ठरवली आहे.
प्रामाणिकपणे सखोल उतरून सावरकर समजावून घेण्याची इच्छा असणार्‍यांनी शेषराव मोरे यांचे ग्रंथ वाचावेत आणि समग्र सावरकर साहित्याचे मुळातून आकलन करून घ्यावं.
समाजवादी जीवननिष्ठा जगलेले, खरे उदारमतवादी एस्.एम्. ‘आण्णा’ – एकदा म्हणाले होते की आम्हाला 1923 पूर्वीचे सावरकर मान्य आहेत – (सावरकरांचा ‘हिंदुत्व’ हा ग्रंथ 1923 मध्ये प्रकाशित झाला). त्यांना प्रतिसाद देताना सुधीर फडके ‘बाबूजी’ म्हणाले होते, तुम्हाला 1923 पर्यंतचे सावरकर आज 50 वर्षांनंतर कळायला, पटायला लागले, तर 1923 नंतरचे सावरकर आणखी 50 वर्षांनी कळतील!
ती 50 वर्षं आता पूर्ण होत आलीत. समर्थक किंवा विरोधक, सर्वांनाच सावरकर कितपत समजू लागलेत हे ज्याचं त्यानं ठरवावं. चांगल्या इंग्लिशमध्ये जसं वर्णन असतं – You can love him or you can hate him, but you cannot neglect him – असं आज सावरकरांचं स्थान आहे. एकेकाळी हृदयनाथ मंगेशकरांना सावरकरांच्या गाण्यांना चाल लावली म्हणून आकाशवाणीवरची नोकरी गमवावी लागली होती – असं उदंड ‘सेक्युलर’ अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य नांदत होतं! आता ‘जयोस्तुते’ आणि ‘सागरा प्राण तळमळला’ या सार्वकालिक श्रेष्ठ कलाकृती ठरल्या आहेत. पंढरपूरच्या विठ्ठल मंदिरासहित अनेक तीर्थक्षेत्रांमध्ये पुजारी होण्यासाठी जातीचे निकष संपले. स्त्रिया आणि दलितांसहित सर्वांसाठी सन्मानानं मंदिरं खुली होताहेत. अजूनही वाट खूप लांबची चालायची आहे. पण नवा समर्थ भारत साकारला जातोय, हे निश्‍चित.
आजही आपण विवेकनिष्ठ-बुद्धीनिष्ठ-विज्ञाननिष्ठ असायला हवं. जातीपाती विसर्जित करून, एकात्म, समतापूर्ण समाज उभा करण्याच्या कामाला लागायला हवं. मराठी भाषा प्रवाही, विकसनशील ठेवतांना, नवे नवे प्रवाह सामावून घेताना भाषेची ओळखच पुसून जाणार नाही ना, एवढी भाषाशुद्धीची चळवळ चालू ठेवायला हवी. मराठीची ‘अभिजात’ता जपताना, नवं ज्ञान, नव्या संज्ञा, संकल्पना, संशोधन मराठीत होईल.. व्याकरण-मात्रा-वृत्त-छंद जपत जीवनाच्या सर्व क्षेत्रांत प्रतिभेला नवे धुमारे फुटतील… अशासाठी काम करायला हवं.

अविनाश धर्माधिकारी
फेसबुकवरून साभार दि.२८-०५-२०२१

*******************

मला ही पोस्टवॉट्सॅपवर मिळाली आहे. या पोस्टची सत्यता किती आहे हे मला माहीत नाही. मला त्याबद्दल दाट शंकाच आहे. त्या काळात देशात इतकी दहशत नव्हती असे मला वाटते. पण सावरकरांच्या आणि त्या काळातल्या सरकारी राज्यपद्धतीच्या बाबतीत आजही काय काय लिहिले जाते याचा हा एक नमूना आहे.

गांधीवधाचा अभियोग सुरू होता. त्यात सावरकरांच्या बाजूने लढत होते ज्येष्ठ विधीज्ञ श्री. ल. ब. भोपटकर! अभियोग दिल्लीत. राहायचे कुठे? म्हणून मग हिंदूमहासभेच्या कार्यालयासच त्यांनी आपले बिऱ्हाड केलेले. हिंदूसभेनेही शक्य होईल त्या सर्व सुविधा दिल्या होत्या भोपटकरांना. असेच एके दिवशी अभियोगासंबंधी काही कागदपत्रांचा अभ्यास करत बसलेले असताना भोपटकरांच्या समोरचा फोन खणखणला. त्यांनी तो उचलला. पलिकडून बोलणाऱ्या व्यक्तीचा आवाज ऐकताच भोपटकर दचकलेच!!
एवढ्या मोठ्या व्यक्तीने आपल्याला फोन करावा? कश्यासाठी? पलिकडची व्यक्ती म्हणाली, ‘मला तुम्हाला भेटायचंय’. लागलीच भोपटकर म्हणाले, ‘तुम्ही वेळ सांगा फक्त.
लागलीच तुमच्या कार्यालयात येतो’. त्यावर ‘त्या’ व्यक्तीने स्पष्ट नकार दिला. आणि सांगितले की, ‘दिल्लीबाहेर अमुक अमुक ठिकाणी एक मैलाचा दगड आहे. संध्याकाळी
अमुक अमुक वाजता तिथे या’. आणि फोन ठेवून दिला!
भोपटकर बुचकळ्यात पडले. एकतर एवढ्या मोठ्या व्यक्तीने आपल्याला फोन करावा, हे आश्चर्य. त्यात त्यांनी स्वत:हून भेटीची इच्छा व्यक्त करावी हे दुसरे आश्चर्य. बरं ती भेटही कार्यालयात राजरोस नव्हे तर एका खुणेच्या ठिकाणी, हे तिसरे आश्चर्य! आश्चर्यांची मोजणी करतच भोपटकर ठरलेल्या वेळी ठरलेल्या जागी जाऊन पोहोचले. समोरून ‘त्या’ व्यक्तीची कार आली आणि भोपटकरांना आणखी एक आश्चर्याचा धक्का बसला – कार ती व्यक्ती स्वत:च चालवत होती. शोफर नाही, आणि त्या व्यक्तीचे राजकीय व
सामाजिक स्थान पाहाता सोबत साहजिकपणे असणारा लवाजमाही नाही. ‘त्यां’नी कार थांबवली. भोपटकरांना एक शब्दही बोलायची संधी न देता त्यांना आत घेतले आणि कार पिटाळली ती थेट एका निर्जन स्थळाकडे. तिथे पोहोचताच त्या व्यक्तीने सांगितले की, “सावरकर या खटल्यात निर्दोष आहेत हे मला पक्के ठाऊक आहे. पण आमच्या
काँग्रेस-मंत्रिमंडळातल्याच एका सर्वोच्च नेत्याला सावरकर यात अडकायला हवे आहेत. म्हणूनच त्यांना गोवण्याचा हा सारा खेळ चालू आहे. आज सकाळीच आम्हां सर्व मंत्र्यांना
तसे स्पष्ट आदेश मिळाले. तिथे मला काही बोलता येईना, म्हणून मी तिथून निघाल्यावर ताबडतोब तुम्हाला फोन केला. तुम्ही जरादेखील काळजी करू नका. नेटाने लढा. सत्य
आपल्या बाजूने आहे. कायद्याची काही जरी मदत लागली तरीही विनासंकोच मला सांगा.
मी आहे”! भोपटकर भावनावेगाने केवळ रडायचेच बाकी होते. बोलणे संपल्यावर त्या व्यक्तीने भोपटकरांना पुन्हा एकवार खुणेच्या जागेवर सोडले. गाडी धुरळा उडवित निघून गेली. पुढे सावरकर त्या खटल्यातून निर्दोष मुक्त झाले, हा इतिहास आहे!!
ही घटना मामा काणे यांनी आपल्या एका लेखात उघड केली. हीच घटना पंढरपूरच्या उत्पात गुरुजींनीही आपल्या ग्रंथांतरी नोंदवून ठेवलेली आहे. भोपटकरांना ऐनवेळी मदतीचा दिलासा देणारी, ‘कायद्याची काहीही मदत लागली तरी मला विनासंकोच सांगा’ असे निर्व्याज भावनेने सांगणारी ती व्यक्ती म्हणजे स्वतंत्र भारताचे पहिले कायदेमंत्री
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर!!

*****************************

Forwarded msg…..
अहो सावरकर ,आजच्याच दिवशी तब्ब्ल एकशे अडतीस वर्षांपूर्वी जन्म घेतलात म्हणे , पण फक्त यातना / क्लेश सहन करण्यासाठीच ना हो ..??
अहो सावरकर – कोणी मारणार नाही एवढी उत्तुंग उडी मारली होती ती ही थेट अथांग सागरात; आणि किती अंतर पार केलंत याची मोजदाद होऊच शकत नाही ,कधीच !!
अहो सावरकर तुम्हीही झिजला होतात कीं! कशासाठी तर फक्त देशाला स्वातंत्र्य मिळावे या करिता !!
अहो , Mr.सावरकर तुम्हीच तर केला होता होतात – *काथ्या कूट * शरीराचाही आणि काथ्याचाही .
अहो – श्रीमान सावरकर – शौचकूपाशेजारी बसूनही काढल्यात की अंदमानात ..!
अहो – अहो तुम्हीच ना ते Mr. सावरकर काळकोठडीत असूनही मनाने आणि शरीराने खचून न जाता काव्ये लिहिणारे ??
अहो – तात्याराव -अहो तुम्हीच इंग्रजांनाही मनापासून वन्दन करायला आणि माफ करण्यास भाग पाडलतं म्हणे ..!!
अहो – श्रीयुत सावरकर – असंख्य यातना सहन करूनही नामोहरम केलंत समोरच्याला आपल्या तत्वांनी आणि विचारानेही …!
अहो तात्याराव – सगळं सोडून अगदी घरदार बायका मुलंदेखील स्वातंत्र्य मिळावं एवढ्यासाठी सगळं करीत राहिलात
अहो बॅरिस्टर – आपलं शिक्षण विसरून झिजत राहिलात, यमयातना सोसत राहिलात करायची होतीत कि ऐश आरामातील परदेशी नोकरी ..?
अहो तात्याराव – तुम्ही खरे ‘रत्न’ भगूरला जन्मलेले आणि मायभूमीच्या स्वातंत्र्यासाठी आयुष्य खर्ची घातलेले …!
अहो , सावरकर – तुम्हीच ना ते ? दलितांना अस्पृश्याना न्याय्य वागणूक मिळावी यासाठी आरंभणारे ???
अहो – सावरकर असं कुणी कधी करतं का? कोणताच स्वार्थ साधून घेतला नाहीत म्हणजे काय ?
अहो वि.दा. – आता आपल्याला भारतरत्न मिळावा किंवा मिळू नये म्हणून केवढी ती दोघांचीही चढाओढ लागल्ये असं ऐकतोय ह्या स्वतंत्र भारतात ?
पण खरंच
तुम्हाला भारतरत्न मिळावा म्हणून तुम्ही खरंच काही केलंयंत ह्या देशासाठी ???

अहो Mr . विनायक दामोदर सावरकर सांगाच आता तरी …..???

डॉ पुष्कराज 9920149535
फेसबुकावरून साभार दि.२९-०५-२०२१

लेखक: anandghare

आंजर्जालविश्वात भटकत असतांना वेचलेले शंख, शिंपले आणि गारगोट्या या ठिकाणी गोळा करून ठेवणार आहे. त्यात एकादा मोती किंवा हिरकणी पण सापडेल कदाचित.

One thought on “स्वातंत्र्यवीर सावरकर – २”

प्रतिक्रिया व्यक्त करा

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  बदला )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  बदला )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  बदला )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  बदला )

Connecting to %s