३० जानेवारी १९४८

जानेवारी १९४८ मधला दुर्मिळ अंक

३० जानेवारीला हुतात्मा दिवस असेही म्हणतात. महात्मा गांधीजींच्या पुण्यस्मरणासाठी हे नांव दिले गेले. महात्माजींविषयी मी किती लिहिणार आणि थोडक्यात ते कसे लिहिणार? असा विचार मनात आल्यामुळे त्यांचा प्रत्यक्ष उल्लेख न करता त्या दिवसाचे औचित्य साधून मी दहा बारा वर्षांपूर्वी हौतात्म्य हा लेख लिहिला होता. त्यानंतर तीन चार दिवसांनीच योगायोगाने माझ्याकडच्या संग्रहातले एक जुने पान हाती लागले. ते लोकसत्ता दैनिकाने पांच वर्षांपूर्वी प्रसारित केले होते. ३० जानेवारी १९४८ रोजी घडलेल्या भयंकर वृत्ताचे प्रकाशन दुसरे दिवशी म्हणजे ३१ जानेवारी १९४८ च्या लोकसत्तेच्या अंकात कसे दिले होते याचे छायाचित्र या पांच वर्षांपूर्वीच्या अंकात दिले होते. त्या काळात आधुनिक संदेशवहनाच्या सोयी नसल्यामुळे ताबडतोब माहितीचे प्रसारण होणे अशक्यच असणार. त्यामुळे संध्याकाळी घडलेल्या घटनेची माहिती रात्री छापून दुसरे दिवशी देणे क्रमप्राप्त होते. या अंकाचा एक विशेष सांगायचा झाला तर तो मोफत दिला गेला. त्या अंकाचा प्रचंड खप होणार हे निश्चित असूनसुध्दा तत्कालिन वृत्तपत्र व्यवसायाने अशा भीषण घटनेतून आर्थिक फायदा उठवण्याचा विचार केला नव्हता.

कै. ग.त्र्यं. माडखोलकर या सुप्रसिध्द साहित्यिक संपादकाने त्या घटनेच्याही दोन वर्षे आधी “जो जळेल तोच जाळील” या मथळ्याखाली महात्मा गांधींवर लिहिलेला अग्रलेख या पांच वर्षांपूर्वी प्रसारित केलेल्या लोकसत्तेच्या अंकातच १९४८ सालच्या जुन्या लोकसत्तेच्या अंकाच्या चित्राच्या सोबत छापलेला होता.

ही दुर्मिळ माहिती पुरवल्याबद्दल मी लोकसत्ताचा आभारी आहे.

या दोन्ही अंकांची छायाचित्रे खाली दिली आहेत. आज महात्माजींच्या पुण्यतिथीनिमित्य त्यांच्या स्मृतीला श्रद्धांजलि.

30jan1945A

30jan1945b

GandhijiGodse

लेखक: anandghare

आंजर्जालविश्वात भटकत असतांना वेचलेले शंख, शिंपले आणि गारगोट्या या ठिकाणी गोळा करून ठेवणार आहे. त्यात एकादा मोती किंवा हिरकणी पण सापडेल कदाचित.

प्रतिक्रिया व्यक्त करा

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  बदला )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  बदला )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  बदला )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  बदला )

Connecting to %s